Άρθρο γνώμης από τη Meher Ahmad, συντάκτρια στο τμήμα απόψεων των New York Times, χαρακτηρίζει- με παραδείγματα- «έωλο» το επιχείρημα περί «διάσωσης των γυναικών» στη Μέση Ανατολή με πιο πρόσφατο αυτό στο Ιράν, που χρησιμοποιείται συνήθως από δυτικές κυβερνήσεις.
Το πρωί της 2ας Μαρτίου, τρεις ημέρες μετά την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής εκστρατείας βομβαρδισμών στο Ιράν, η Γιανάρ Μοχάμεντ, 65χρονη υπέρμαχος των δικαιωμάτων των γυναικών στο Ιράκ, δολοφονήθηκε έξω από το σπίτι της στη βόρεια Βαγδάτη.
Η δολοφονία της παραμένει υπό διερεύνηση, ωστόσο είναι σχεδόν βέβαιο ότι συνδέεται με τη δράση της. Για πάνω από 20 χρόνια αγωνιζόταν για τα δικαιώματα των γυναικών και διατηρούσε δίκτυο καταφυγίων για γυναίκες που διέφευγαν από κακοποίηση, από το Ισλαμικό Κράτος (ISIS) και από τις πολλαπλές μορφές βίας που ακολούθησαν την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ.
Δεν πρόλαβα σχεδόν να σταθώ στον θάνατό της, καθώς επισκιάστηκε από την έναρξη ενός ακόμη πολέμου στη Μέση Ανατολή, περιγράφει η αρθρογράφος των New York Times.
Ιράν: Το διαχρονικό επιχείρημα
Καθώς φωτιές έκαιγαν σε όλη την Τεχεράνη, μετά από πλήγμα αμερικανικού πυραύλου Tomahawk 1.360 κιλών που κατέστρεψε σχολείο θηλέων στο νότιο Ιράν, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής από την Αλαμπάμα, Τόμι Τάμπερβιλ, παρουσίασε στο Κογκρέσο δύο εικόνες: μία με Ιρανές πριν την Ισλαμική Επανάσταση, με δυτικά ρούχα, ακάλυπτα μαλλιά και μίνι φούστες, και μία μετά το 1979, με γυναίκες καλυμμένες με μαντίλα.
«Δυστυχώς, υπό αυτή την αρρωστημένη ηγεσία τρομοκρατών», δήλωσε, «οι γυναίκες αντιμετωπίζονται σαν σκυλιά».
Σύμφωνα με την αρθογράφο των New York Times, ο Τάμπερβιλ είναι ο τελευταίος σε μια μακρά σειρά Αμερικανών πολιτικών που βλέπουν τον πόλεμο ως τρόπο «απελευθέρωσης» των μουσουλμάνων γυναικών.
Ο Μάικ Πομπέο και ο Τζον Μπόλτον, που διαμόρφωσαν τη σκληρή πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο Ιράν, είχαν επανειλημμένα επικαλεστεί την κατάσταση των Ιρανών γυναικών. «Οι βίαιοι άνδρες του καθεστώτος φαίνεται να φοβούνται ιδιαίτερα τις γυναίκες που διεκδικούν τα δικαιώματά τους», είχε δηλώσει ο πρώην υπουργός Εξωτερικών το 2018.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει επίσης επανειλημμένα επικαλεστεί τα δικαιώματα των Ιρανών γυναικών στην πολεμική ρητορική του. Σε μήνυμά του προς τον ιρανικό λαό, είπε: «Αυτή είναι η ευκαιρία σας να υψώσετε τη φωνή σας. Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία».
Παράλληλα, κυκλοφορούν ακόμη και προπαγανδιστικές εικόνες, ενδεχομένως με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, που δείχνουν Ιρανές να αφαιρούν τη μαντίλα τους με τη βοήθεια «σωτήρων» από τη Δύση.
Ιράν: Ο μύθος της «απελευθέρωσης μέσω πολέμου»
Η ιδέα ότι οι βομβαρδισμοί μπορούν να απελευθερώσουν τις γυναίκες είναι διαχρονική. Κάθε φορά που οι ΗΠΑ εμπλέκονται σε πόλεμο σε μουσουλμανική χώρα, επανέρχεται το ίδιο αφήγημα: ότι ο πόλεμος θα φέρει ελευθερία.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο σύνθετη. Οι γυναίκες πράγματι αντιμετωπίζουν καταπίεση σε πολλές από αυτές τις χώρες. Όμως οι πόλεμοι επιδεινώνουν δραματικά την κατάστασή τους.
Χαρακτηριστικά, στο Αφγανιστάν, η αμερικανική παρουσία έφερε σημαντικές αλλαγές, όπως η αύξηση της εκπαίδευσης των κοριτσιών και η ενίσχυση των δικαιωμάτων των γυναικών. Όμως, με την επιστροφή των Ταλιμπάν το 2021, τα περισσότερα από αυτά τα δικαιώματα εξαφανίστηκαν.
«Ήταν σαν να βλέπεις 20 χρόνια ελπίδας να καταρρέουν σε μια μέρα», περιέγραψε η Αφγανή επιχειρηματίας Ρόγια Μαχμπούμπ.
Στο Ιράκ, η κατάσταση υπήρξε ακόμη πιο περίπλοκη. Παρά την πτώση του Σαντάμ Χουσεΐν, πολλές γυναίκες βρέθηκαν σε χειρότερη θέση μετά τον πόλεμο. Η Γιανάρ Μοχάμεντ είχε δηλώσει: «Αυτό που δεν λέγεται είναι τι συνέβη στις γυναίκες μετά τον πόλεμο - πώς καταστράφηκαν οι ζωές μας».
Οι γυναίκες πληρώνουν το τίμημα
Σύμφωνα με την Oxfam, μία στις πέντε γυναίκες που εκτοπίζονται λόγω πολέμου υφίσταται σεξουαλική βία.
Η εκπαίδευση είναι το πρώτο δικαίωμα που διακόπτεται, ενώ πάνω από το 60% των αποτρέψιμων μητρικών θανάτων αφορά γυναίκες σε συνθήκες σύγκρουσης.
Στο Ιράν, οι γυναίκες έχουν ήδη δώσει τους δικούς τους αγώνες. Το κίνημα «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία» που ξέσπασε μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί το 2022, οδήγησε σε σημαντικές αλλαγές. Χιλιάδες γυναίκες βγήκαν στους δρόμους χωρίς μαντίλα, αμφισβητώντας το καθεστώς, με μεγάλο κόστος σε ζωές, συλλήψεις και βασανιστήρια.
Αυτές οι αλλαγές δεν ήρθαν απ’ έξω, αλλά από τις ίδιες τις γυναίκες.
Η ιδέα ότι η Δύση μπορεί να «επιβάλει» την ελευθερία αγνοεί την πραγματικότητα των κοινωνιών αυτών. Η ελευθερία των γυναικών, όπως παντού στον κόσμο, κατακτάται μέσα από κοινωνικούς αγώνες, όχι μέσω πολέμου.
Καθώς οι συγκρούσεις συνεχίζονται, τα λόγια της Γιανάρ Μοχάμεντ αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία: «Οι πρώτες χαμένες σε όλα αυτά ήταν οι γυναίκες», καταλήγει το άρθρο της Meher Ahmad.
Με πληροφορίες από New York Times
