Το παιδί του Banksy επιστρέφει στη Βενετία, αλλά όχι στον τοίχο όπου εμφανίστηκε για πρώτη φορά.
Το Migrant Child, η τοιχογραφία που ο Banksy ζωγράφισε το 2019 στην πρόσοψη του Palazzo San Pantalon, αποκαταστάθηκε έπειτα από εκτεταμένες φθορές και παρουσιάστηκε ξανά στο κοινό στις 7 Μαΐου, κοντά στο Arsenale. Tο έργο αναμένεται τώρα να ταξιδέψει στα κανάλια της Βενετίας πάνω σε πλωτή πλατφόρμα, σαν μια μικρή περιοδεία μέσα στην ίδια την πόλη που το έφθειρε και τώρα το προστατεύει.
Η εικόνα είναι από τις πιο αναγνωρίσιμες παρεμβάσεις του Banksy στην Ιταλία. Ένα παιδί με σωσίβιο κρατά μια ροζ φωτοβολίδα, με το χέρι υψωμένο σαν σήμα κινδύνου. Το έργο διαβάστηκε αμέσως ως αναφορά στην παγκόσμια προσφυγική κρίση και στη Μεσόγειο ως τόπο διάσωσης, απώλειας και πολιτικής αδιαφορίας.
Το Migrant Child είχε ζωγραφιστεί πολύ χαμηλά στον τοίχο του Palazzo San Pantalon, μιας κατοικίας του 17ου αιώνα στην περιοχή Santa Croce, σχεδόν πάνω από τη γραμμή του νερού. Αυτή ακριβώς η θέση το έκανε τόσο δυνατό οπτικά, αλλά και τόσο ευάλωτο. Η υγρασία, το αλάτι και η έκθεση στα στοιχεία είχαν προκαλέσει σοβαρή φθορά. Περίπου το ένα τρίτο του έργου είχε αλλοιωθεί ή χαθεί.
Η αποκατάσταση χρηματοδοτήθηκε από την Banca Ifis, η οποία αγόρασε το Palazzo San Pantalon το 2024 και έχει αναθέσει στους Zaha Hadid Architects την αποκατάσταση του κτιρίου. Η ιταλική τράπεζα, μέσω της πολιτιστικής της πλατφόρμας Ifis art, δηλώνει ότι το έργο θα παραμείνει προσβάσιμο στο κοινό μέσα από δωρεάν δράσεις, σε συμφωνία με τις αρχές που προστατεύουν την καλλιτεχνική κληρονομιά της Βενετίας.
Η διάσωση του έργου δεν ήταν απλή υπόθεση. Οι εργασίες ξεκίνησαν το περασμένο καλοκαίρι, με την εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία αφαίρεσης τμήματος του τοίχου όπου βρισκόταν η τοιχογραφία, ώστε να μπορέσει να μεταφερθεί και να συντηρηθεί με ασφάλεια. Την αποκατάσταση επέβλεψε ο Federico Borgogni, ο οποίος είχε αναλάβει και την αφαίρεση του Aachoo! του Banksy από σπίτι στο Μπρίστολ το 2021.
Η περίπτωση του Migrant Child ανοίγει ξανά ένα γνώριμο ερώτημα γύρω από τη street art: πρέπει τέτοια έργα να προστατεύονται, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι αφαιρούνται από τον τόπο όπου γεννήθηκαν; Ή η φθορά, η έκθεση και η πιθανότητα εξαφάνισης είναι μέρος της φύσης τους;
Στην περίπτωση της Βενετίας, το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο. Το έργο δεν βρισκόταν σε έναν οποιονδήποτε τοίχο. Ήταν πάνω στο νερό, σε μια πόλη που ζει διαρκώς ανάμεσα στη συντήρηση και την κατάρρευση, στην τουριστική εικόνα και την πραγματική φθορά. Το παιδί με το σωσίβιο κινδύνευε να χαθεί όχι μεταφορικά, αλλά υλικά: να σβήσει από την υγρασία, το αλάτι και τον χρόνο.
Τώρα, μετά την αποκατάσταση, επιστρέφει ως κάτι διαφορετικό. Δεν είναι πια απλώς μια απρόσμενη εμφάνιση σε έναν δημόσιο τοίχο. Είναι συντηρημένο έργο, προστατευμένο από θεσμούς, χρηματοδοτημένο από τράπεζα, έτοιμο να παρουσιαστεί ξανά στο κοινό. Το ερώτημα είναι αν, σώζοντάς το από τη φθορά, το έργο χάνει κάτι από την αρχική του ένταση ως street art.
Υπάρχει, πάντως, μια δυνατή ειρωνεία στην επιστροφή του. Ένα παιδί-μετανάστης που είχε ζωγραφιστεί πάνω από το νερό της Βενετίας, σύμβολο ανθρώπων που ζητούν να φανούν και να σωθούν, ταξιδεύει τώρα στα κανάλια της πόλης πάνω σε πλωτή πλατφόρμα. Η εικόνα είναι όμορφη, σχεδόν υπερβολικά όμορφη, και γι’ αυτό ακριβώς αμφίσημη.
Το Migrant Child σώθηκε. Το αν θα επιστρέψει στην πρόσοψη του Palazzo San Pantalon δεν έχει ακόμη ξεκαθαριστεί. Για την ώρα, το παιδί του Banksy δεν στέκεται στον τοίχο του. Κινείται ξανά πάνω στο νερό.
με στοιχεία από Artnews
