Ο Ίαν ΜακΚέλεν θυμήθηκε μια συμβουλή που, αν την είχε ακολουθήσει, θα μπορούσε να είχε αλλάξει όχι μόνο τη δική του δημόσια διαδρομή, αλλά και ένα κομμάτι της ιστορίας των gay rights στη Βρετανία.
Σε νέα συνέντευξή του στον Guardian, ο 86χρονος ηθοποιός αποκάλυψε ότι ο Άλεκ Γκίνες, ένας από τους σπουδαιότερους Βρετανούς ηθοποιούς του 20ού αιώνα και για το ευρύ κοινό ο Όμπι-Ουάν Κενόμπι του Star Wars, τον είχε κάποτε καλέσει για φαγητό για να του ζητήσει κάτι πολύ συγκεκριμένο: να σταματήσει τη δημόσια στήριξή του στη Stonewall.
Η συνάντηση, όπως τη θυμάται ο ΜακΚέλεν, έγινε περίπου την περίοδο που ο ίδιος είχε εμπλακεί στην ίδρυση της Stonewall UK, της οργάνωσης που δημιουργήθηκε το 1989 για να διεκδικήσει ίση μεταχείριση για τους γκέι και τις λεσβίες στη Βρετανία. Ο ΜακΚέλεν είχε κάνει δημόσια coming out έναν χρόνο νωρίτερα, το 1988, σε ραδιοφωνική συνέντευξη στο BBC.
Ο Γκίνες, σύμφωνα με τον ΜακΚέλεν, τον πήγε για ιταλικό φαγητό στο Πίμλικο του Λονδίνου. Στην αρχή μίλησαν για διάφορα, μέχρι να φτάσει στον πραγματικό λόγο της πρόσκλησης. Είχε μάθει για τη δουλειά του ΜακΚέλεν στη Stonewall και θεωρούσε κάπως «απρεπές» για έναν ηθοποιό να ανακατεύεται σε δημόσιες ή πολιτικές υποθέσεις. Τον συμβούλευσε, σχεδόν τον ικέτευσε, όπως λέει ο ΜακΚέλεν, να αποσυρθεί.
«Συμβουλή μιας παλαιότερης γενιάς, την οποία δεν ακολούθησα, ευτυχώς», είπε ο ΜακΚέλεν.
Η φράση είναι μικρή, αλλά ανοίγει μια ολόκληρη εποχή. Γιατί ο ΜακΚέλεν δεν μιλά μόνο για έναν διάσημο ηθοποιό που του έδωσε κακή συμβουλή. Μιλά για μια Βρετανία όπου η ομοφυλοφιλία είχε μόλις βγει από τη σκιά της ποινικοποίησης, όπου το Section 28 απαγόρευε στις τοπικές αρχές και στα σχολεία να «προωθούν» την ομοφυλοφιλία, και όπου η δημόσια queer ορατότητα θεωρούνταν ακόμη ρίσκο, ντροπή ή επαγγελματικό λάθος.
Η Stonewall ιδρύθηκε ακριβώς μέσα σε αυτό το κλίμα, από 14 ακτιβιστές, ανάμεσά τους και ο ΜακΚέλεν, για να πιέσει την κυβέρνηση και τη δημόσια σφαίρα υπέρ της νομικής ισότητας. Το Section 28 καταργήθηκε στη Σκωτία το 2001 και στην Αγγλία και την Ουαλία το 2003.
Ο ΜακΚέλεν είχε γνωρίσει τον Γκίνες ήδη από το 1979, όταν ο δεύτερος είχε πάει να τον δει στο Bent, το έργο του Μάρτιν Σέρμαν για τη δίωξη των ομοφυλόφιλων στα ναζιστικά στρατόπεδα. Ο Γκίνες είχε περάσει τότε από το καμαρίνι του, είχε μιλήσει με ενθουσιασμό για την παράσταση και τον είχε καλέσει σε δείπνο. Ο ΜακΚέλεν αρνήθηκε τότε, κάτι που σήμερα περιγράφει ως ανοησία. Μια δεκαετία αργότερα, η δεύτερη συνάντηση θα είχε πολύ διαφορετικό βάρος.
Η ανάμνηση επανήλθε, λέει ο ΜακΚέλεν, όταν είδε την παράσταση Two Halves of Guinness, έναν μονόλογο με τον Ζεμπ Σόουνς για τη ζωή του Άλεκ Γκίνες. Σύμφωνα με τον ΜακΚέλεν, η παράσταση αφήνει υπαινιγμούς για την κρυμμένη αμφιφυλοφιλία του Γκίνες, κάτι που, όπως πιστεύει, μάλλον θα τον ενοχλούσε.
Μετά τον θάνατο του Γκίνες το 2000, βιογραφίες και δημοσιεύματα αναφέρθηκαν στη σεξουαλικότητα που είχε κρατήσει μακριά από τη δημόσια εικόνα του. Ο ηθοποιός ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό και θεατρική συγγραφέα Μερούλα Σίλβια Σάλαμαν από το 1938 μέχρι τον θάνατό του, όμως βιογράφοι έχουν γράψει ότι η αμφιφυλοφιλία του ήταν γνωστή σε στενούς φίλους και ανθρώπους του κύκλου του.
Αυτό κάνει την ιστορία πιο σύνθετη. Ο Γκίνες δεν εμφανίζεται απλώς ως ένας συντηρητικός μεγαλύτερος ηθοποιός που δεν καταλάβαινε την εποχή. Εμφανίζεται και ως ένας άνθρωπος που είχε μάθει να επιβιώνει μέσα στη σιωπή και ίσως πίστευε ότι η σιωπή ήταν ο μόνος ασφαλής τρόπος.
Ο ΜακΚέλεν, όμως, διάλεξε το αντίθετο. Από το coming out του 1988 και μετά, έγινε μια από τις πιο αναγνωρίσιμες δημόσιες φωνές υπέρ των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων στη Βρετανία. Έχει πει πολλές φορές ότι η ζωή του άλλαξε προς το καλύτερο όταν σταμάτησε να κρύβεται. Σε παλαιότερη συνέντευξή του είχε πει ότι δεν έχει γνωρίσει κανέναν που να έκανε coming out και να το μετάνιωσε.
Γι’ αυτό και η ιστορία με τον Γκίνες δεν λειτουργεί μόνο σαν κινηματογραφικό ανέκδοτο ανάμεσα σε δύο μεγάλους Βρετανούς ηθοποιούς. Λειτουργεί σαν μικρή σκηνή από την αλλαγή μιας εποχής. Από τον ηθοποιό που θεωρούσε την πολιτική έκθεση αταίριαστη προς το επάγγελμά του, στον ηθοποιό που κατάλαβε ότι για κάποιους ανθρώπους η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα. Είναι κόστος.
Ο ΜακΚέλεν συνεχίζει και σήμερα να μιλά ανοιχτά για τους ηθοποιούς που φοβούνται να βγουν δημόσια από την ντουλάπα. Έχει πει ότι λυπάται τους διάσημους ανθρώπους που αισθάνονται πως δεν μπορούν να το κάνουν και τους έχει παροτρύνει να μην ακούν μόνο ατζέντηδες και μάνατζερ, αλλά την καρδιά τους και τους gay φίλους τους.
Η ειρωνεία είναι ότι η ιστορία ξεκινά από μια συμβουλή που πιθανότατα δόθηκε ως προστασία. Ο Άλεκ Γκίνες, άνθρωπος μιας άλλης γενιάς, ίσως πίστευε ότι προστάτευε έναν νεότερο ηθοποιό από τη δημόσια έκθεση. Ο Ίαν ΜακΚέλεν, όμως, κατάλαβε ότι αυτή ακριβώς η έκθεση μπορούσε να γίνει ελευθερία.
Και κάπως έτσι, η χειρότερη συμβουλή που του έδωσαν έγινε ένα από τα πράγματα που ευτυχώς δεν άκουσε ποτέ.
με στοιχεία από Them
