Στο επίκεντρο της διεθνούς ασφάλειας βρίσκεται και πάλι το ΝΑΤΟ, καθώς οι σύμμαχοι συζητούν μια από τις πιο ριζοσπαστικές αναθεωρήσεις της στρατηγικής αποτροπής τους από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες από αξιωματούχους της Συμμαχίας, εξετάζεται πλέον η ανάπτυξη ένοπλων drone κατά μήκος των συνόρων με τη Ρωσία, αλλά και η χαλάρωση των περιορισμών εμπλοκής ώστε οι πιλότοι να μπορούν να ανοίγουν πυρ σε ρωσικά αεροσκάφη που παραβιάζουν τον εναέριο χώρο.
Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μια νέα φάση έντασης στις σχέσεις της Δύσης με τη Μόσχα, ύστερα από μήνες αλλεπάλληλων προκλήσεων. Ρωσικά drones και μαχητικά αεροσκάφη έχουν εισβάλει επανειλημμένα σε εναέριους χώρους χωρών-μελών, από την Εσθονία έως τη Ρουμανία, με τα περιστατικά να προκαλούν ανησυχία και να ενεργοποιούν τους μηχανισμούς άμεσης αντίδρασης της Συμμαχίας.
Η συζήτηση ξεκίνησε από τα κράτη της πρώτης γραμμής – Πολωνία, Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία – με τη στήριξη του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας. Η πρόταση προβλέπει ότι τα drone επιτήρησης που ήδη επιχειρούν για συλλογή πληροφοριών θα μπορούσαν να εξοπλιστούν, ώστε να καταρρίπτουν ρωσικά drone ή μαχητικά σε περίπτωση εισβολής.
ΝΑΤΟ: Νέα στρατηγική αποτροπής στο τραπέζι
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, το ΝΑΤΟ εξετάζει επίσης την πιθανότητα διεξαγωγής στρατιωτικών ασκήσεων κατά μήκος των ρωσικών συνόρων, ειδικά σε απομονωμένες περιοχές όπου η παρουσία της Συμμαχίας είναι περιορισμένη. Οι ασκήσεις αυτές θα λειτουργούσαν ως «μήνυμα αποφασιστικότητας» προς τη Μόσχα, αλλά και ως μέσο εκπαίδευσης για ταχεία αντίδραση σε πιθανή επίθεση.
Η συζήτηση αυτή δεν είναι ανεξάρτητη από τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προ ολίγων εβδομάδων κάλεσε τη Συμμαχία να «ανοίξει πυρ» κατά ρωσικών αεροσκαφών που εισέρχονται σε εναέριο χώρο συμμάχων. Η τοποθέτηση του Αμερικανού προέδρου ενίσχυσε την πίεση στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να δείξουν πυγμή απέναντι στη Ρωσία, αλλά παράλληλα ανησύχησε όσους φοβούνται την κλιμάκωση.
Την ίδια στιγμή, το ποσοστό των πρακτόρων και πόρων του ΝΑΤΟ που έχουν μεταφερθεί στην ενίσχυση των ανατολικών συνόρων έχει φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ. Οι αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις συνομιλίες προειδοποιούν ότι μια τέτοια αλλαγή στάσης θα απαιτήσει ενιαία πολιτική απόφαση και σαφή κανόνες εμπλοκής, καθώς οι διαφορές μεταξύ κρατών-μελών παραμένουν μεγάλες.
Η ρωσική προκλητικότητα δεν περιορίζεται στον στρατιωτικό τομέα. Στην Ευρώπη, δεκάδες αεροδρόμια έχουν δεχθεί επιθέσεις από μη αναγνωρισμένα drones, προκαλώντας χάος στις αερομεταφορές σε Βέλγιο, Γερμανία και Δανία. Παράλληλα, καταγράφονται κυβερνοεπιθέσεις και σαμποτάζ σε υποδομές, τα οποία οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών αποδίδουν σε «υβριδικό πόλεμο» από τη Μόσχα.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η Ρωσία διεξάγει μια στοχευμένη γκρίζα εκστρατεία αποσταθεροποίησης εναντίον της Ευρώπης. Πρέπει να απαντήσουμε με ενότητα και αποφασιστικότητα.»
Μία λεπτή γεωπολιτική εξισορρόπιση
Πίσω από τις κλειστές πόρτες του ΝΑΤΟ, ωστόσο, δεν λείπουν οι διαφωνίες. Ορισμένες χώρες, όπως η Γερμανία και η Ιταλία, προειδοποιούν ότι η υπερβολική στρατιωτικοποίηση των συνόρων θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση αντιπαράθεση με μια πυρηνική δύναμη. Άλλες, όπως η Πολωνία, θεωρούν ότι η αδράνεια θα στείλει λάθος μήνυμα στον Πούτιν, παροτρύνοντάς τον να συνεχίσει τις προκλήσεις.
Η συζήτηση για την αποτροπή επεκτείνεται και στο πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης και των αυτόνομων συστημάτων μάχης. Το ΝΑΤΟ σχεδιάζει την ενσωμάτωση “έξυπνων drones” που θα μπορούν να εντοπίζουν και να εξουδετερώνουν απειλές με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση, κάτι που εγείρει και νομικά ζητήματα. Όπως επισημαίνει ο αναλυτής ασφαλείας του RUSI, Έμιλι Φέρις: «Η Ρωσία δεν έχει πια τη δυνατότητα να προβάλει ισχύ εκτός των συνόρων της όπως παλαιότερα, αλλά το ΝΑΤΟ οφείλει να διαχειριστεί την κατάσταση με προσοχή, ένα λάθος βήμα μπορεί να προκαλέσει ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.»
Η τελική απόφαση αναμένεται να ληφθεί σε επόμενο συμβούλιο υπουργών Άμυνας στις Βρυξέλλες. Αν εγκριθεί, η νέα πολιτική θα αλλάξει ριζικά το πλαίσιο ασφάλειας στην Ευρώπη, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή ψυχροπολεμικής έντασης. Η Ρωσία, για την ώρα, τηρεί σιγή, αλλά πηγές στη Μόσχα κάνουν λόγο για «προβοκατόρικα σχέδια» και απειλούν με αντίμετρα. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η ισορροπία στα σύνορα Ανατολής – Δύσης βρίσκεται ξανά σε κρίσιμο σημείο, με τον κόσμο να παρακολουθεί αν το ΝΑΤΟ θα επιλέξει την αποτροπή ή την αντιπαράθεση.
Με πληροφορίες από Financial Times
