Το Βέλγιο βρίσκεται στο επίκεντρο των διεθνών πιέσεων, καθώς Ηνωμένες Πολιτείες, Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν να χρησιμοποιηθούν παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για την οικονομική στήριξη της Ουκρανίας. Η συζήτηση αφορά ποσά που αγγίζουν τα 210 δισεκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων πάνω από 180 δισ. ευρώ βρίσκονται υπό βελγικό έλεγχο, κυρίως στην Euroclear, τον ευρωπαϊκό θεματοφύλακα χρηματοοικονομικών τίτλων με έδρα τις Βρυξέλλες.
Το σχέδιο που κερδίζει έδαφος στις δυτικές πρωτεύουσες είναι η δημιουργία ενός «δανείου αποζημιώσεων» προς την Ουκρανία, το οποίο θα εξασφαλίζεται από τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που παραμένουν παγωμένα από το 2022. Αν και το μέτρο δεν συνεπάγεται άμεση κατάσχεση των κεφαλαίων, οι νομικές και πολιτικές του προεκτάσεις παραμένουν τεράστιες.
Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η κυβέρνηση του Αλεξάντερ Ντε Κρο βρίσκεται αντιμέτωπη με ισχυρές πιέσεις από το Βερολίνο και την Ουάσιγκτον, καθώς οι Σύμμαχοι επιθυμούν να παρουσιάσουν συγκεκριμένα βήματα οικονομικής ενίσχυσης του Κιέβου πριν από το τέλος του έτους. Η στροφή της Γερμανίας υπέρ της αξιοποίησης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων άλλαξε δραματικά τη δυναμική των συζητήσεων, απομονώνοντας το Βέλγιο, που έως τώρα τηρούσε πιο επιφυλακτική στάση.
Το Βέλγιο ανάμεσα στη νομιμότητα και την πολιτική πίεση
Η βελγική κυβέρνηση βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Από τη μία, δηλώνει τη σταθερή υποστήριξή της στην Ουκρανία και έχει ήδη διαθέσει ποσά άνω των 1,7 δισ. ευρώ από τα φορολογικά έσοδα που προκύπτουν από τους τόκους των παγωμένων ρωσικών κεφαλαίων. Από την άλλη, το νομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν επιτρέπει την άμεση δήμευση περιουσιακών στοιχείων κυρίαρχου κράτους, γεγονός που καθιστά την εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου περίπλοκη και δυνητικά επικίνδυνη.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους νομικούς, οποιαδήποτε τέτοια ενέργεια θα μπορούσε να ανοίξει «νομικό κουτί της Πανδώρας», καθώς η Ρωσία θα μπορούσε να απαντήσει με αντίμετρα ή να προσφύγει στα διεθνή δικαστήρια. Η Μόσχα, άλλωστε, έχει ήδη χαρακτηρίσει «κλοπή» κάθε προσπάθεια δήμευσης περιουσιακών της στοιχείων και έχει προειδοποιήσει ότι θα κατασχέσει ευρωπαϊκές επενδύσεις εντός της Ρωσίας ως απάντηση.
Παρόλα αυτά, οι δυτικοί σύμμαχοι φαίνεται να θεωρούν πως το πολιτικό διακύβευμα υπερτερεί των κινδύνων. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μπει στον τέταρτο χρόνο του, και το Κίεβο χρειάζεται απεγνωσμένα χρηματοδότηση για να ανασυγκροτήσει τις κατεστραμμένες υποδομές και να διατηρήσει τη λειτουργία του κράτους.
Η Ουάσιγκτον, σύμφωνα με δημοσιεύματα, εξετάζει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει το μοντέλο των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που είχαν δεσμευθεί τη δεκαετία του 2010, ενώ στις Βρυξέλλες αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προωθούν μια συντονισμένη λύση ώστε να αποφευχθούν μονομερείς κινήσεις.
Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ δήλωσε πρόσφατα ότι «οφείλουμε να εξετάσουμε σοβαρά τη χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων υπέρ της Ουκρανίας, με νομικά ασφαλή τρόπο». Η δήλωση αυτή σηματοδοτεί αλλαγή στάσης του Βερολίνου, το οποίο μέχρι πρόσφατα θεωρούσε το μέτρο υπερβολικά ριψοκίνδυνο.
Οι βελγικές ανησυχίες και η επόμενη μέρα
Η κυβέρνηση του Βελγίου ανησυχεί πως η χώρα μπορεί να μετατραπεί σε νομικό και πολιτικό στόχο, καθώς η Euroclear διαχειρίζεται τα περισσότερα από τα δεσμευμένα ρωσικά κεφάλαια. Αν προχωρήσει η χρήση αυτών των πόρων χωρίς σαφή νομική βάση, το Βέλγιο θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπο με αγωγές ή ακόμα και αντίποινα.
Πέραν αυτού, εντός της ΕΕ υπάρχουν ακόμη διαφορετικές προσεγγίσεις. Η Ουγγαρία και η Σλοβακία αντιδρούν ανοιχτά σε κάθε μέτρο που θα μπορούσε να θεωρηθεί κλιμάκωση απέναντι στη Μόσχα, ενώ η Ιταλία και η Αυστρία εκφράζουν επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές αγορές.
Ωστόσο, οι πιέσεις αυξάνονται. Με τη Ρωσία να δείχνει απρόθυμη να σταματήσει τις επιθέσεις και την Ουκρανία να ζητά περισσότερη διεθνή βοήθεια, το Βέλγιο μπορεί σύντομα να αναγκαστεί να πάρει θέση, πιθανότατα υπέρ μιας «ενδιάμεσης λύσης» που θα επιτρέπει τη χρήση των τόκων από τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία ως εγγύηση για δάνεια προς το Κίεβο.
Με πληροφορίες από Financial Times
