Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση μετατρέπει το Πεδίον του Άρεως σε ένα τεράστιο εικαστικό δρώμενο, όπου σουλατσάρουν διάφορα Plásmata.
Το φετινό μενού της καθιερωμένης (πια) έκθεσης περιλαμβάνει και κινηματογράφο –επιτέλους– με μια σειρά προβολών μεγάλου και μικρού μήκους που φέρνουν το θερινό σινεμά στο λαοφιλές άλσος της πρωτεύουσας.
Χρόνια πριν θα λέγαμε ότι o «Μάγος του Οζ» («The Wizard of Oz», 1939) δεν χρειάζεται συστάσεις, αλλά με τον επαναπροσδιορισμό του κανόνα και την αδιαφορία μεγάλης μερίδας του κοινού για ό,τι γυρίστηκε πριν από το 2000, η ταινία του Βίκτορ Φλέμινγκ οριακά λογαριάζεται για ανακάλυψη. Λίγα κινηματογραφικά στιγμιότυπα συμπύκνωσαν την επίδραση (ενδεχομένως και τη λειτουργία) του σινεμά στον έξω κόσμο, εκείνη την υπέροχη αλλοίωση της πραγματικότητας διά της μεσολάβησης του φακού, όσο η μετάβαση στο πολύχρωμο σύμπαν του Οζ. Του χρωστάμε το «Somewhere over the Rainbow», αλλά και, υπό μια ευρεία έννοια, το λιντσιανό σινεμά. Έχουν γραφτεί μυριάδες λέξεις για την αγάπη του Ντέιβιντ Λιντς για την ταινία και την επίδρασή της στη φιλμογραφία του σκηνοθέτη που χάσαμε φέτος – ένα ενδιαφέρον παιχνίδι κατά τη διάρκεια της προβολής θα είναι να ψάξετε τις επιρροές και τις αναφορές, τώρα που έχετε και τις ταινίες του πρόσφατες, χάρη στο σχετικό αφιέρωμα της Στέγης μέσα στον χειμώνα.
To «Πέμπτο Στοιχείο» («The Fifth Element», 1997) υπήρξε η τελευταία αναλαμπή του Λικ Μπεσόν, του άλλοτε πρωτοπόρου του cinema du look, πριν επαναπαυτεί σε μια συνταγή eurothriller που ακολουθεί δίχως σοβαρές παραλλαγές μέχρι σήμερα. Βγαλμένο από τη μακρά παράδοση των γαλλικών graphic novels και ευλογημένο με τα εκκεντρικά κουστούμια του Ζαν-Πολ Γκοτιέ, που δεν εναρμονίζονται απλώς, αλλά υπαγορεύουν αυτή την παλαβή ακροβασία ανάμεσα στην camp εκκεντρικότητα και στον φουτουρισμό, το φιλμ αποτέλεσε ταινία αναφοράς για τους εφήβους της εποχής.
H «Γειτονιά του Δάσους: Οι Περιπέτειες του Τότορο» («My Neighbor Totoro», 1988) είναι σίγουρα η εμβληματικότερη δημιουργία του Χαγιάο Μιγιαζάκι, πνευματικό τέκνο οργιάζουσας φαντασίας και υπόδειγμα επιστροφής σε μια αρετή που σπανίζει πια στο animation, εκείνη της εξερεύνησης ως δραστηριότητας αλλά και ως διάθεσης σύμφυτης με την παιδικότητα. Παρακολουθώντας το με τα μάτια του ενήλικα, παρατηρείς πόσο γενναία ασπάζεται μια χαλαρή δομή, εκεί που οι δυτικοί ομόλογοί του ενστερνίζονται την αφηγηματικότητα, αλλά και πως, επί της ουσίας, καταγράφει την προσπάθεια δυο ανήλικων κοριτσιών να διαχειριστούν την ιδέα του τέλους, λόγω της ασθένειας της μητέρας τους, στρεφόμενα στη φαντασία. Ο στρουμπουλός, υπερμεγέθης Τότορο θέτει σοβαρή υποψηφιότητα για το γλυκύτερο πλάσμα που γέννησε ποτέ το πενάκι οποιουδήποτε animator.
Έχει μεγάλο ενδιαφέρον να παρακολουθείς το «Wasted Youth» (2011) του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου με απόσταση ετών από τα γεγονότα που το ενέπνευσαν και να διαπιστώνεις πικρά ότι αυτό το πορτρέτο ασφυκτιούσας νεολαίας, καταπιεστικών οικογενειακών δεσμών και μικροαστικού φασισμού θα μπορούσε να έχει γυριστεί ίδιο κι απαράλλαχτο το 2025, με κάποιες μικροαλλαγές σχετικές με την τεχνολογία ή τη μορφή του αθηναϊκού τοπίου.
Μένουμε στο αθηναϊκό τοπίο, καθώς το ντοκιμαντέρ «Χτίστες, νοικοκυρές και η οικοδόμηση της σύγχρονης Αθήνας» (2021), που είχε προβληθεί στις Νύχτες Πρεμιέρας εκείνης της χρονιάς, βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο της Ιωάννας Θεοχαροπούλου και μελετά την έλευση και την εξέλιξη της αθηναϊκής πολυκατοικίας σε συνάρτηση με τις κοινωνικοπολιτικές αλλαγές, καταφέρνοντας να εντοπίσει, ενδεχομένως και να πείσει, για την ομορφιά που λογαριάσαμε ως ασχήμια. Πολλοί, μετά το πέρας της προβολής, θα προσέξετε για πρώτη φορά τα κτίρια που μας περιβάλλουν.
Τέλος, το «Flow» (2024), αυτή η μικρή ταινία από τη Λετονία που ξεκίνησε ως απόλυτο αουτσάιντερ από το τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα του Φεστιβάλ Καννών και έφτασε να κατακτήσει το Όσκαρ Καλύτερου Animation, είναι ένα άνευ διαλόγων animation με κεντρικό χαρακτήρα μια γάτα που, παρέα με μερικά ζώα ακόμα, προσπαθεί να επιβιώσει από επικείμενο κατακλυσμό μέσα σε μια Κιβωτό. Εκτιμάται η απροθυμία του Γκιντς Ζιλμπαλόντις να δώσει στα ζώα ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά –η εύκολη λύση–, μα ακόμα περισσότερο η στάση που κρατά σε σχέση με το τέλος του κόσμου. Ο Ζιλμπαλόντις διατείνεται πως η δέουσα προσέγγισή του προκύπτει μέσα από την περιπέτεια και την εμπειρία και κομίζει ένα μήνυμα αλληλεγγύης και συντροφικότητας, απαραίτητο σε μια εξαιρετικά δυσοίωνη περίοδο.
Οι ως άνω μεγάλου μήκους ταινίες συνοδεύονται από επιτυχημένες μικρού μήκους, με την υπογραφή σκηνοθετών όπως ο Γιώργος Ζώης και η Κωνσταντίνα Κοτζαμάνη, ωστόσο θα μας επιτρέψετε να σταθούμε σε δυο δημιουργίες κινουμένων σχεδίων. Η μία, το «Από το Μπαλκόνι» (2021) του Άρη Καπλανίδη, καταφέρνει μέσα από ευρήματα να σατιρίσει καυστικά μα αγαπητικά τους ανθρώπους μιας γειτονιάς της Νέας Φιλαδέλφειας και κρατά για το φινάλε της μια δακρυγόνο ανατροπή που θα θυμάστε για καιρό. Η άλλη, το «Destino» (2003), θα αποτελούσε το προϊόν της συνεργασίας ανάμεσα στην Disney και στον Σαλβαδόρ Νταλί στα ’40s, αλλά ο πόλεμος και οι χλιαρές εισπράξεις κάποιων παραγωγών του στούντιο, που χρεώθηκαν στην παραδοξότητά τους, έβαλαν φρένο στο εγχείρημα. Δεκαετίες μετά ο Ρόι Ντίσνεϊ, ανιψιός του Ουόλτ, θα πρόσταζε την ολοκλήρωσή του, που πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια των παλιών storyboards αλλά και των ημερολογίων του καλλιτέχνη. Το αποτέλεσμα ίσως να αποτελεί χαρακτηριστικότερο κινηματογραφικό δείγμα του σουρεαλιστικού οράματος του Νταλί ακόμα και από την ονειρική σεκάνς του χιτσκοκικού «Spellbound» (1945) – το οποίο, παρεμπιπτόντως, θα ξαναδούμε σε επανέκδοση μέσα στο καλοκαίρι.
Δείτε αναλυτικά το πλήρες πρόγραμμα κινηματογραφικών προβολών
Τετάρτη 28 Μαΐου 2025
20:15 | Προλογίζει η σκηνοθέτρια Κωνσταντίνα Κοτζαμάνη
20:30 | «Washingtonia» της Κωνσταντίνας Κοτζαμάνη (Ελλάδα, 2014, 24')
21:00 | «Ο Μάγος του Οζ» του Victor Fleming (ΗΠΑ, 1939, 101')
Παρασκευή 30 Μαΐου 2025
20.15 | Προλογίζει η σκηνοθέτρια Έφη Παππά
20:30 | «Destino» του Dominique Monféry (ΗΠΑ, 2003, 7')
20:40 | «The Hunter» της Έφης Παππά (Ηνωμένο Βασίλειο, 2014, 3')
20:45 | «Flow – Η Γάτα που δεν φοβόταν το νερό» του Gints Zilbalodis (Λετονία, 2024, 85')
Τετάρτη 4 Ιουνίου 2025
20:15 | Προλογίζει ο σκηνοθέτης Γιώργος Ζώης
20:30 | «Third Kind» του Γιώργου Ζώη (Ελλάδα, 2018, 32')
21:05 | «Το Πέμπτο Στοιχείο» του Luc Besson (Γαλλία, 1997, 126')
Παρασκευή 6 Ιουνίου 2025
20:15 | Προλογίζουν οι Άρης Καπλανίδης και Ηλίας Ρουμελιώτης
20:30 | «Από το Μπαλκόνι» των Άρη Καπλανίδη και Ηλία Ρουμελιώτη (Ελλάδα, 2020, 13')
20:45 | «Χτίστες, νοικοκυρές και η οικοδόμηση της σύγχρονης Αθήνας» των Τάσου Λάγγη & Γιάννη Γαϊτανίδη (Ελλάδα, 2021, 87')
Τετάρτη 11 Ιουνίου 2025
20:15 | Προλογίζει η σκηνοθέτρια Δέσποινα Κούρτη
20:30 | «Numb» της Δέσποινας Κούρτη (Ελλάδα, 2024, 20')
20:50 | «Wasted Youth» του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου (Ελλάδα, 2011, 122')
Παρασκευή 13 Ιουνίου 2025
20:15 | Προλογίζει ο Andrea Gatopoulos
20:30 | «The Eggregores’ Theory» του Andrea Gatopoulos (Ιταλία, 2024, 15')
20:45 | «Η γειτονιά του δάσους: Οι περιπέτειες του Τότορο» του Hayao Miyazaki (Ιαπωνία, 1988, 86')
