BREAKING NEWS

Μια υδατογραφία του Paul Jouve στη συλλογή της γκαλερί Καλφαγιάν

Μια υδατογραφία του Paul Jouve στη συλλογή της γκαλερί Καλφαγιάν Facebook Twitter
Paul Jouve, 1918. Μακεδονικό βουβάλι. Κάρβουνο και γκουάς σε χαρτί, 61Χ98,5 εκ. Συλλογή Αρσέν και Ρουπέν Καλφαγιάν
0


Η YΔΑΤΟΓΡΑΦΙΑ απεικονίζει μια καθημερινή σκηνή από τη Θεσσαλονίκη του 1918. Τεράστιο βουβάλι, στολισμένο με πολύχρωμα υφάσματα, και στο βάθος η Ροτόντα. Είναι υδατογραφία του μεγάλου Γάλλου ζωγράφου Paul Jouve, που βρισκόταν τότε στη Θεσσαλονίκη ως μέλος της γαλλικής στρατιάς της Ανατολής κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Το έργο παρουσιάζει και τοπογραφικό ενδιαφέρον για την ίδια την πόλη. Υπό τη γωνία που έχει ζωγραφιστεί μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα πως ο ζωγράφος στεκόταν στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το Σιντριβάνι. Είναι καταπληκτικό να συνειδητοποιείς πόσο έχει αλλάξει η Θεσσαλονίκη μέσα σε 100 χρόνια.

Από τη δεκαετία του '80, όταν ο αδελφός μου Αρσέν κι εγώ αρχίσαμε να ασχολούμαστε ενεργά με το εμπόριο της τέχνης, οι τοπογραφικές απεικονίσεις της Ελλάδος μάς κέντριζαν την προσοχή και το ενδιαφέρον. Στην Αγγλία, όπου σπουδάσαμε, υπήρχε μεγάλος αριθμός τέτοιων έργων από καλλιτέχνες του 18ου και του 19ου αιώνα που είχαν ταξιδέψει στην Ελλάδα, κυρίως τη νότια.

Μέσα από τη συλλογή διαπιστώσαμε πως οι απεικονίσεις της Θεσσαλονίκης αυξήθηκαν ραγδαία στα τέλη του 19ου αιώνα και, φυσικά, τα χρόνια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, και αυτός ο μεγάλος αριθμός έργων ήταν η απόδειξη του τεράστιου ενδιαφέροντος που προκλήθηκε στην περιοχή με τα πολιτικά γεγονότα και τις μεγάλες γεωπολιτικές αλλαγές που συντελέστηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα.

Τα δείγματα για τη Βόρεια Ελλάδα ήταν σχεδόν ανύπαρκτα. Το grand tour των Βορειοευρωπαίων περιηγητών και ευγενών δεν περιλάμβανε αρχαιολογικούς χώρους της Θεσσαλίας, της Μακεδονίας και της Θράκης. Άλλωστε, οι περισσότεροι από αυτούς τους τόπους και η ανακάλυψή τους θα γινόταν τον 20ό αιώνα. Οι περιοχές αυτές αποτελούσαν ακόμα τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και δεν τραβούσαν το ενδιαφέρον, όπως η Κωνσταντινούπολη και η Μικρά Ασία.

Ξαφνικά, λοιπόν, μια φίλη μας, έμπορος τέχνης, η Karen Taylor, γνωρίζοντας ότι η καταγωγή μας είναι από τη Θεσσαλονίκη, μας γνωστοποίησε την ύπαρξη 5 έργων που απεικόνιζαν μνημεία της Θεσσαλονίκης. Ήταν τα έργα μιας Αγγλίδας περιηγήτριας από τα μέσα του 19ου αιώνα, ονόματι Charlotte Smith (πιθανώς νοσοκόμα). Ήταν διαθέσιμα προς πώληση! Έτσι έγινε η πρώτη αγορά και η αρχή της συλλογής, που μέσα σε 30 χρόνια έχει φτάσει να αριθμεί εκατοντάδες έργα, κυρίως υδατογραφίες, λάδια και σχέδια της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής της Μακεδονίας.

Μέσα από τη συλλογή διαπιστώσαμε πως οι απεικονίσεις της Θεσσαλονίκης αυξήθηκαν ραγδαία στα τέλη του 19ου αιώνα και, φυσικά, τα χρόνια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, και αυτός ο μεγάλος αριθμός έργων ήταν η απόδειξη του τεράστιου ενδιαφέροντος που προκλήθηκε στην περιοχή με τα πολιτικά γεγονότα και τις μεγάλες γεωπολιτικές αλλαγές που συντελέστηκαν στις αρχές του 20ού αιώνα.

Μεγαλώνοντας στη Θεσσαλονίκη στα τέλη της δεκαετίας του '60 και στις αρχές του '70 δίπλα στη γενιά των παππούδων και των γιαγιάδων μας, ήταν ζωηρές οι περιγραφές για την πόλη μας στις αρχές του 20ού αιώνα. Άλλωστε, η γιαγιά μας, Νεβάρτ, μητέρα του πατέρα μας, Γκαραμπέτ, είχε ζήσει την Απελευθέρωση του '12, καθώς είχε γεννηθεί στη Θεσσαλονίκη το 1900, σε αντίθεση με τον άντρα της και παππού μας, Ρουπέν, που είχε γεννηθεί στο Talas της Καππαδοκίας και έφτασε στη Θεσσαλονίκη αργότερα, ως επιζών της Γενοκτονίας.

Η ατμόσφαιρα των έργων αυτών έχει έντονα τα στοιχεία των αναμνήσεων και των διηγήσεων για την πόλη που μεγαλώσαμε. Πολλές φορές αναρωτιόμαστε με τον Αρσέν γιατί συνεχίζουμε να αναζητούμε σε κάθε σημείο της Γης άλλα, παρόμοια έργα, που δεν σταματάμε να συλλέγουμε. Η απάντηση ίσως είναι η μνήμη που θέλουμε να κρατήσουμε ζωντανή, μαζί με τους ανθρώπους που ήταν κομμάτι της. Ένα κομμάτι ήταν και η οικογένειά μας. Η εντατικοποίηση της έρευνας μας έχει βοηθήσει να μάθουμε πολλά για το πώς ήταν η Θεσσαλονίκη στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι που το υλικό που έχουμε συλλέξει ο Αρσέν κι εγώ βοηθάει την έρευνα ακόμα περισσότερο. Ακούραστος βοηθός της μελέτης είναι η συνεργάτις μας Σοφία Ανυπαρίδου, που με αμέριστο ενθουσιασμό ασχολείται με τα ζητήματα της συλλογής.

Εικαστικά
0

BREAKING NEWS

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τρία σπάνια αριστουργήματα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Αρχαιολογία & Ιστορία / Τρία σπάνια αριστουργήματα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης

Ο πάπυρος του Δερβενίου, το Μετάλλιο της Αθηνάς από επίσημο μακεδονικό άρμα και οι Μαρμάρινες νεκρικές κλίνες του μακεδονικού τάφου της Ποτίδαιας. Η αναπληρώτρια διευθύντρια του Αρχαιολοκού Μουσείου Θεσσαλονίκης, δρ. Αγγελική Κουκουβού, γράφει για τρία σπουδαία αντικείμενα από τη συλλογή του μουσείου.
THE LIFO TEAM
Tο απότομο τέλος της κοσμοπολίτικης Θεσσαλονίκης (1870 -1917)

Αρχαιολογία & Ιστορία / Tο απότομο τέλος της κοσμοπολίτικης Θεσσαλονίκης (1870 -1917)

Η έκθεση του ΜΙΕΤ «Το τέλος της παλιάς μας πόλης» αναφέρεται στο μισό του αιώνα που σημάδεψε την μετάβασή της Θεσσαλονίκης από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στη σύγχρονη Ελλάδα
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Η φωτογκραβούρα «Observation» του Viktor Koen στο MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης

Το Μεγάλο Ελληνικό Μουσείο / Η φωτογκραβούρα «Observation» του Viktor Koen στο MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης

Ο επιμελητής του MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και προϊστάμενος Συλλογών του MOMus - Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, Ηρακλής Παπαϊωάννου, γράφει για μια εμβληματική φωτογραφία της συλλογής.
ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Οι ζωές και τα έργα της Lorenza Böttner

Εικαστικά / Οι ζωές και τα έργα της Lorenza Böttner

Η Lorenza Böttner (1959-1994) ήταν μια καλλιτέχνις που είχε έντονα βιωματική, σωματική σχέση με τη μεταμόρφωση. Μεταμόρφωσε μια ζωγραφική πρακτική σε εικαστική περφόρμανς που «βγήκε» στον δρόμο και έκανε τον δημόσιο χώρο θεατρική σκηνή για μια πολιτικοποιημένη σωματική διαφορετικότητα.
PAUL B. PRECIADO
Ένας Μάιος γεμάτος με σύγχρονη τέχνη στην Αθήνα

Πολιτισμός / Ένας Μάιος γεμάτος με σύγχρονη τέχνη στην Αθήνα

Το τρίτο μέρος του αφιερώματος του ΕΜΣΤ στις γυναίκες εικαστικούς, Jonathan Meese στην Bernier/Eliades, Θανάσης Τότσικας στη Rodeo, Ιωάννα Λημνιού στην Breeder και ό,τι άλλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι γκαλερί και οι χώροι τέχνης τον Μάιο.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Σεξ, ερωτισμός, χλιδή και λάμψη: Ο πολυτάραχος κόσμος της Tamara de Lempicka

Εικαστικά / Ερωτισμός, χλιδή και λάμψη: Ο πολυτάραχος κόσμος της Tamara de Lempicka

Εκθέσεις, ένα μιούζικαλ στο Μπρόντγουεϊ και τιμές-ρεκόρ σε δημοπρασίες φέρνουν στο προσκήνιο μία από τις γυναίκες με τη μεγαλύτερη καλλιτεχνική επιρροή στις αρχές του 20ού αιώνα
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η Μαντάμ ντε Πομπαντούρ δεν ήταν μόνο η ερωμένη του βασιλιά

Εικαστικά / Η Μαντάμ ντε Πομπαντούρ δεν ήταν μόνο η ερωμένη του βασιλιά

Μια γυναίκα με εξουσία στην Αυλή των Βερσαλλιών, η οποία ήταν υπέρ των μεταρρυθμίσεων και του «φιλοσοφικού» κόμματος που υποστήριζε τον Διαφωτισμό, υπήρξε καλλιτέχνιδα και προστάτιδα των τεχνών. Ήταν όμως και λαομίσητη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο ζωηρόχρωμος, μυστηριώδης, πνευματικός κήπος της Ιωάννας Λημνιού

Εικαστικά / Η Ιωάννα Λημνιού μεταμορφώνει την γκαλερί The Breeder σε ιδεώδη κήπο

Στην πρώτη της ατομική έκθεση της που συζητιέται, μέσα από την πυκνή βλάστηση των έργων της αχνοφαίνεται και μια ελπίδα ότι αξίζουμε μια καλύτερη πραγματικότητα από αυτή που ζούμε στις ασφυκτικά φτιαγμένες πόλεις.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
«Για τους αγρότες δεν έχει προτεραιότητα η “οικολογική ευαισθησία” της πόλης, αλλά η πραγματικότητά τους»

Εικαστικά / «Για τους αγρότες δεν έχει προτεραιότητα η “οικολογική ευαισθησία” της πόλης, αλλά η πραγματικότητά τους»

Ανάμεσα σε εκατοντάδες έργα που υπαγορεύονται από τα «επείγοντα» της εποχής, το «Ξηρόμερο», η ελληνική συμμετοχή στην 60ή Μπιενάλε της Βενετίας, εστιάζει στην εντοπιότητα και λειτουργεί ως φόρος τιμής στα πανηγύρια της επαρχίας.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑΣ
Η Βενετία γιορτάζει τη εικονογραφία και τον συμβολισμό του στήθους

Εικαστικά / Μια μεγάλη εικαστική έκθεση αφιερωμένη στο γυναικείο στήθος

Στη Βενετία και στο Palazzo Franchetti μια έκθεση αφηγείται την «περιπέτεια» ενός σημείου της γυναικείας ανατομίας που έχει κατανοηθεί και αναπαρασταθεί στην τέχνη, τη διαφήμιση, τη μόδα, σε όλους τους πολιτισμούς και τις παραδόσεις με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
NEWSROOM
Το λεπτεπίλεπτο έργο του Στρατή Ταυλαρίδη που το κατέστρεψε μια γάτα στη Σμύρνη 

Εικαστικά / Το λεπτεπίλεπτο έργο του Στρατή Ταυλαρίδη που το κατέστρεψε μια γάτα στη Σμύρνη 

Ο νεαρός εικαστικός εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Μεσογειακή Μπιενάλε της Σμύρνης με ένα έργο για την ιστορία ενός παιδιού που έχει υποστεί ενδοοικογενειακή κακοποίηση, το οποίο καταστράφηκε από μια γάτα. Και δεν βρέθηκε κανείς να τη σταματήσει! 
M. HULOT
Έντεκα μουσικοσυνθέτες μάς καλούν να τους ξανα-ανακαλύψουμε

Εικαστικά / Έντεκα μουσικοσυνθέτες μάς καλούν να τους ξανα-ανακαλύψουμε

"Νομίζω ήρθε η ώρα ν' ακούσουμε..." - Το Ινστιτούτο Ελληνικής Μουσικής Κληρονομιάς, σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη, επιχειρεί μια πρωτότυπη μουσειακή παρέμβαση στη μόνιμη έκθεση της Πινακοθήκης Γκίκα.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ