Η «Πιπίνα» του Δεσποτικού στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάρου Facebook Twitter
Τα μεγάλα ζωγραφιστά μάτια της μας «μίλησαν» αμέσως μόλις έφυγε από πάνω τους το χώμα τόσων αιώνων.

Η «Πιπίνα» του Δεσποτικού στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάρου

0

Το ακατοίκητο νησί Δεσποτικό βρίσκεται δεκατρία ναυτικά μίλια δυτικά της Πάρου. Η ανατολική ακτογραμμή του απέχει σχεδόν μισό μίλι από την παραλία του Αγίου Γεωργίου, στη νοτιοανατολική ακτή της Αντιπάρου. Το πλήθος και η σηµασία των αρχαιολογικών θέσεων έχουν καταστήσει πλέον το νησί αρχαιολογικό χώρο ύψιστης σημασίας και απολύτου προστασίας, αφού εκεί, μετά από σχεδόν 22 χρόνια ανασκαφών (υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου Γ. Κουράγιου), έχει αποκαλυφθεί ένα μεγάλο αρχαϊκό ιερό, αφιερωμένο στον Απόλλωνα. Η αποκάλυψή του άλλαξε ραγδαία το αρχαιολογικό τοπίο των Κυκλάδων, αφού πρόκειται για ένα άγνωστο µέχρι πρότινος κυκλαδικό ιερό, η έκταση και ο πλούτος του οποίου μπορούν να συγκριθούν μόνο με το ιερό της Δήλου.


Πυρήνας του ιερού είναι το τέμενος. Τα πιο σημαντικά και καλύτερα σωζόμενα κτίρια του ιερού είναι ο ναός και το τελετουργικό εστιατόριο που δεσπόζουν στη δυτική πλευρά του τεμένους. Η ανασκαφή τους έφερε στο φως μεγάλο αριθμό αντικειµένων ‒σχεδόν 650‒ κυκλαδικής, κορινθιακής, αττικής, ανατολικο-ιωνικής, κυπριακής, συριακής και αιγυπτιακής προέλευσης. Τα περισσότερα χρονολογούνται στην αρχαϊκή περίοδο (7ος-6ος αι. π.Χ.), ενώ αποκαλύφθηκαν και λίγα αγγεία της γεωμετρικής περιόδου (8ος αι. π.Χ). Ανήκουν σε συνήθεις τύπους αναθημάτων που συναντώνται στα περισσότερα αρχαϊκά ιερά του ελλαδικού χώρου (Δήλος, Πάρος, Κύθνος, Θάσος, Σάμος, Ρόδος κ.α.) και της Ανατολής. Τα περισσότερα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάρου.

Είναι ένα από τα πιο πολυταξιδεμένα ευρήματα του Αρχαιολογικού Μουσείου της Πάρου, αφού έχει ταξιδέψει σε μεγάλες εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Η «Πιπίνα» του Δεσποτικού στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάρου Facebook Twitter
Φωτογραφία από την εύρεση του δαιδαλικού ειδωλίου το 2001.


Το σηµαντικότερο από τα ευρήµατα που βρέθηκαν στον ναό, όμως, είναι το άνω τµήµα μεγάλου δαιδαλικού ειδωλίου γυναικείας μορφής, η «Πίπινα», όπως τη βαφτίσαμε με ένα από τα δημοφιλέστερα αντιπαριώτικα ονόματα. Σώζεται µόνο το άνω µέρος του κορµού, από τη µέση και πάνω, με το κεφάλι, ύψους 0,25 µ. Το ειδώλιο φέρει στο κεφάλι πόλο (ιερατικό καπέλο) που σώζεται τμηματικά και έχει µακριά κόµη που αποδίδεται με ζωγραφική διακόσµηση. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου της είναι πολύ ζωντανά. Τα μεγάλα ζωγραφιστά μάτια της μας «μίλησαν» αμέσως μόλις έφυγε από πάνω τους το χώμα τόσων αιώνων. Δεν σώζεται κάποιο θραύσµα από το κατώτερο τµήµα του ειδωλίου, χρησιµοποιώντας όµως ως συγκριτικά παράλληλα τους κυλινδρικούς κάτω κορμούς δύο πήλινων ειδωλίων που βρέθηκαν στο Κάστρο της Σίφνου και προέρχονται από εργαστήρια της Πάρου και της Νάξου, υποθέτουµε ότι το κάτω µέρος της µορφής του Δεσποτικού ήταν επίσης κυλινδρικό. Από τα στυλιστικά χαρακτηριστικά του χρονολογείται γύρω στο 675-650 π.Χ. και αποδίδεται σε Παριανό καλλιτέχνη, ίσως του ίδιου εργαστηρίου που παρήγαγε τις περίφημες υδρίες που βρέθηκαν στον «βόθρο της καθάρσεως» στη Ρήνεια, το νησάκι απέναντι από τη Δήλο. Φαίνεται πως οι πρωτοπόροι Παριανοί αγγειογράφοι µετέφεραν τη µέθοδο διακόσµησης των υδριών στο ειδώλιο, δηµιουργώντας ένα ιδιαίτερο αντικείμενο, το οποίο αντανακλά τη δηµιουργική διαδικασία των παριανών εργαστηρίων των µέσων του 7ου αι. π.Χ.


Tο ειδώλιο του Δεσποτικού χρονολογείται γύρω στο 675-650 π.Χ. και ταυτίζεται µε το πρωιµότερο λατρευτικό είδωλο του ιερού. Λόγω μεγέθους, ποιότητας και εικονογραφικών χαρακτηριστικών ταυτίζεται µε το πρωιµότερο λατρευτικό είδωλο του ιερού και ίσως αναπαριστά τον θεό Απόλλωνα.


Είναι ένα από τα πιο πολυταξιδεμένα ευρήματα του Αρχαιολογικού Μουσείου της Πάρου, αφού έχει ταξιδέψει σε μεγάλες εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Κίνα 2004, Μόσχα 2017, Θεσσαλονίκη 2019 κ.α.).


Επιμέλεια: Γιάννης Πανταζόπουλος

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ένας ξεχωριστός Κυκλαδίτης στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ένας ξεχωριστός Κυκλαδίτης στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Ο Δρ. Ιωάννης Δ. Φάππας, Επιμελητής Αρχαιοτήτων του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, γράφει για την ανδρική μορφή «κυνηγού» ή «πολεμιστή» που εκτίθεται στη συλλογή κυκλαδικών αρχαιοτήτων του Μουσείου.
THE LIFO TEAM
Ύστατο χαίρε. Ο νεκρικός θρήνος σε μία πήλινη λουτροφόρο στο Μουσείο Μπενάκη

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ύστατο χαίρε. Ο νεκρικός θρήνος σε μία πήλινη λουτροφόρο στο Μουσείο Μπενάκη

Η Επιμελήτρια Προϊστορικών, Αρχαίων Ελληνικών & Ρωμαϊκών Συλλογών του Μουσείου Μπενάκη, Ειρήνη Παπαγεωργίου, μας παρουσιάζει ένα σπάνιο αριστούργημα από τη συλλογή του Μουσείου.
THE LIFO TEAM
Ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

O Kαθηγητής Ν. Χρ. Σταμπολίδης, Διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, επέλεξε να γράψει για ένα σύνολο κοσμημάτων από την Κυπριακή Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης (Συλλογή Θ.Ν. Ζιντίλη), που είναι μία από τις μεγαλύτερες συλλογές κυπριακών αρχαιοτήτων στον κόσμο με περισσότερα από 800 αντικείμενα.
THE LIFO TEAM

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Σωτήρης Ριζάς: «Δεν διδασκόμαστε σωστά την Ιστορία μας»

Βιβλίο / Σωτήρης Ριζάς: «Η απόβασή μας στη Σμύρνη ήταν μια ατυχής επιλογή»

Εκατό χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, ο διευθυντής ερευνών στο Κέντρο Έρευνας Ιστορίας Νεότερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών εξηγεί πώς φτάσαμε από τον θρίαμβο στην εθνική τραγωδία.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Απόηχοι κλονισμένου μεγαλείου ανάμεσα στα γλυπτά

Αρχαιολογία & Ιστορία / Εθνική Γλυπτοθήκη: Απόηχοι κλονισμένου μεγαλείου ανάμεσα στα γλυπτά

Μια συναρπαστική περιήγηση στις εγκαταστάσεις της Εθνικής Γλυπτοθήκης και μια συζήτηση με την επιμελήτρια Τώνια Γιαννουδάκη για την περιπετειώδη ιστορία της συλλογής του ιδρύματος.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Χούντα, καταστολή, αντίσταση και πολιτική βία

Ο επόμενος κόσμος / Χούντα, καταστολή, αντίσταση και πολιτική βία

Ο Θοδωρής Αντωνόπουλος συζητά με τον ιστορικό Πολυμέρη Βόγλη για τη σημασία της επετείου του Πολυτεχνείου με έναυσμα το τελευταίο του βιβλίο του όπου φωτίζει μια εν πολλοίς άγνωστη και αποσιωπημένη πλευρά της αντίστασης στη δικτατορία.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
H περιπετειώδης ιστορία των Μαγεμένων ή αλλιώς των «Καρυάτιδων της Θεσσαλονίκης»

Ηχητικά Άρθρα / H περιπετειώδης ιστορία των Μαγεμένων ή αλλιώς των «Καρυάτιδων της Θεσσαλονίκης»

Οι Μαγεμένες, ή «Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης», όπως χαρακτηρίστηκαν επειδή η περιπετειώδης ιστορία τους είναι παρόμοια, είναι ένα μνημείο που καταστράφηκε το 1864 από τον Εμανουέλ Μιλέρ, τον Γάλλο Έλγιν, και από τότε παραμένει ένας από τους θρύλους της πόλης.
M. HULOT
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μια ξενάγηση στις πρωτοκυκλαδικές αρχαιότητες που επιστρέφουν στην Ελλάδα

Δύο μήνες μετά την κύρωση της ιστορικής συμφωνίας που προβλέπει τη σταδιακή επιστροφή στην Ελλάδα της συλλογής των 161 αρχαιοτήτων του Αμερικανού συλλέκτη Leonard Stern, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης παρουσιάζει για πρώτη φορά παγκοσμίως δεκαπέντε από αυτές.
M. HULOT
Νατάσα Λαιμού: Εμείς, οι Τούρκοι και «το έπος του άλλου»

Συνέντευξη / Νατάσα Λαιμού: Εμείς, οι Τούρκοι και «το έπος του άλλου»

Η ιστορικός, τουρκολόγος και επισκέπτρια ερευνήτρια του Kings College εξηγεί πώς βίωσαν και ερμήνευσαν την απόβαση του ελληνικού στρατού οι Τούρκοι και πώς συναντιέται η τουρκική λογοτεχνία με την ελληνική πάνω από τα αποκαΐδια της Σμύρνης των Ελλήνων.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ