Για δεκαετίες οι αρχαιολόγοι προσπαθούν να λύσουν το μυστήριο του πώς τα περίφημα Μοάι του Νησιού του Πάσχα, οι γιγαντιαίες λίθινες μορφές που θεωρούνται ιεροί πρόγονοι των Rapa Nui, μεταφέρθηκαν από το ηφαιστειακό λατομείο Rano Raraku σε σημεία έως και 18 χιλιόμετρα μακριά από την αρχική τους τοποθεσία.
Μια νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Archaeological Science προτείνει πως τα αγάλματα πιθανότατα μετακινούνταν όρθια, «περπατώντας» ζιγκ-ζαγκ, με ομάδες ανθρώπων να τραβούν σχοινιά δεξιά και αριστερά προκαλώντας έντονο λίκνισμα.
«Τα αγάλματα ήταν σχεδιασμένα για να περπατούν»
Οι αρχαιολόγοι Carl Lipo (Binghamton University) και Terry Hunt (University of Arizona) δημιούργησαν τρισδιάστατα μοντέλα και ανακατασκεύασαν σε πείραμα του 2011 την κίνηση ενός ομοιώματος 4,3 τόνων, το οποίο η ομάδα το μετακίνησαν για τουλάχιστον 40 λεπτά, διανύοντας παράλληλα απόσταση 100 μέτρων.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα αγάλματα Μόαι, που έχουν βρεθεί κατά μήκος των αρχαίων διαδρομών έχουν φαρδιές βάσεις σε σχήμα αγγλικού Δ (D) και κλίση προς τα εμπρός, χαρακτηριστικά ιδανικά για τη μεταφορά τους. Οι στενοί, καμπύλοι διάδρομοι στο νησί δημιουργήθηκαν από τη συνεχή φθορά του εδάφους, αποτέλεσμα της κίνησης των αγαλμάτων.
Πολλές πλευρικές φθορές στα Μόαι προέρχονται πιθανότατα από πτώσεις κατά το «περπάτημα», δηλαδή τη μετακίνησή τους στο υπάρχον σημείο του νησιού.
Οι αντιρρήσεις και η επιστημονική διαφωνία
Η νέα θεωρία δεν γίνεται καθολικά αποδεκτή, αναφέρουν οι New York Times: Ο αρχαιολόγος Nicolas Cauwe (Royal Museums of Art and History, Βρυξέλλες) υποστηρίζει ότι πολλά από τα αγάλματα βρέθηκαν άθικτα στις διαδρομές, κάτι που δείχνει πως ίσως τοποθετήθηκαν εκεί όρθια, και δεν μεταφέρθηκαν.
Οι στενές αυλακώσεις του εδάφους μοιάζουν περισσότερο με διάβρωση από νερό παρά από μετακίνηση, υποστηρίζει επίσης μερίδα των ερευνητών, ενώ οι σχεδιαστικές ομοιότητες με τα αγάλματα που βρίσκονται στις πλαγιές του ηφαιστείου δείχνουν ότι δεν σχετίζονται με τη διαδικασία μεταφοράς.
Η μελέτη δίνει νέα ώθηση στη δεκαετή αντιπαράθεση γύρω από τον μύθο της «οικολογικής κατάρρευσης» της Rapa Nui. Ο Jared Diamond στο βιβλίο Collapse (2005) είχε υποστηρίξει ότι οι Rapa Nui αποψίλωσαν τα δάση για να μετακινήσουν γιγαντιαία moai σε έλκηθρα και κορμούς, οδηγώντας σε πείνα και κοινωνική κατάρρευση.
Όμως από το 2007 και μετά, οι Lipo και Hunt, και μια μεγάλη ομάδα ερευνητών, ισχυρίζονται ότι η τοπική κοινωνία «ήταν λειτουργική μέχρι την άφιξη των Ευρωπαίων», την ώρα που δεν «υπάρχουν ενδείξεις για μαζικούς πολέμους ή κανιβαλισμό».
Η αρχαιολόγος Jo Anne Van Tilburg (UCLA), που ηγείται του Easter Island Statue Project, εξακολουθεί να πιστεύει ότι τα αγάλματα πιθανότατα μεταφέρονταν ξαπλωμένα σε ξύλινα έλκηθρα, ενώ δεν αποκλείει και τη μεταφορά με σχεδίες μέσω ακτής, αφού στο νησί υπάρχουν 17 καταγεγραμμένες ράμπες κανό.
«Δεν μπορεί μια μόνο θεωρία να εξηγήσει εκατοντάδες χρόνια ανθρώπινης συμπεριφοράς», σημειώνει.
Με πληροφορίες από New York Times
