Μια από τις πιο καθοριστικές και σκοτεινές περιόδους της ζωής της Leonora Carrington επιστρέφει στο Λονδίνο μέσα από μια νέα έκθεση στο Freud Museum.
Το Leonora Carrington: The Symptomatic Surreal συγκεντρώνει σπάνια σχέδια, επιστολές και αρχειακό υλικό από τα χρόνια 1938-1941, φωτίζοντας το πέρασμα της καλλιτέχνιδας από τον πόλεμο, την ψυχική κατάρρευση και τη μεταμόρφωση αυτής της εμπειρίας σε εικόνα, σύμβολο και προσωπική μυθολογία.
Στο επίκεντρο της έκθεσης βρίσκονται τα λεγόμενα Santander sketchbooks, τα σχέδια που δημιούργησε η Carrington την περίοδο που νοσηλευόταν σε ψυχιατρικό ίδρυμα στην Ισπανία, έπειτα από μια σοβαρή ψυχική κατάρρευση το 1940. Εχοντας ήδη εγκαταλείψει τη Γαλλία μέσα στο χάος του πολέμου και μετά τον βίαιο αποχωρισμό της από τον Max Ernst, η Carrington βρέθηκε σε μια συνθήκη ακραίας απορρύθμισης, που αργότερα θα μετασχημάτιζε σε ένα από τα πιο ιδιότυπα και αινιγματικά σώματα έργου του σουρεαλισμού.
Τα σχέδια αυτής της περιόδου δεν λειτουργούν απλώς ως ντοκουμέντα μιας δοκιμασίας. Είναι ο χώρος όπου η εμπειρία του εγκλεισμού, του τραύματος και της διάλυσης του εαυτού μετατρέπεται σε εικαστική γλώσσα. Στις σελίδες τους εμφανίζονται υβριδικά πλάσματα, ασταθείς μορφές, άλογα, συμβολικά ζώα και σκηνές που μοιάζουν να ανήκουν ταυτόχρονα στο όνειρο, τον μύθο και τον εφιάλτη. Πολλά από αυτά τα μοτίβα θα επανεμφανιστούν λίγο αργότερα στο Down Below, το έργο που γεννήθηκε από αυτή τη σκοτεινή εμπειρία και έδωσε μορφή σε μια προσωπική, σχεδόν απόκρυφη μυθολογία.
Η έκθεση έχει ιδιαίτερη σημασία και επειδή επανενώνει υλικό που για δεκαετίες βρισκόταν διασκορπισμένο σε ιδιωτικές συλλογές. Μετά την αποχώρησή της από το σανατόριο, η Carrington πέρασε για λίγο από τη Νέα Υόρκη πριν εγκατασταθεί στο Μεξικό, όπου έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της. Στο μεταξύ, τα sketchbooks από το Santander ακολούθησαν τη δική τους περιπετειώδη διαδρομή, αλλά τώρα παρουσιάζονται ξανά μαζί, επιτρέποντας μια πιο πλήρη ανάγνωση εκείνης της κρίσιμης φάσης.
Το πλαίσιο της παρουσίασης ενισχύει ακόμη περισσότερο το βάρος της έκθεσης. Το Freud Museum, το τελευταίο σπίτι του Sigmund Freud στο Λονδίνο, δεν λειτουργεί εδώ ως απλό εκθεσιακό σκηνικό, αλλά ως ένας χώρος με έντονο ιστορικό και συμβολικό φορτίο. Η σχέση των σουρεαλιστών με τη φροϋδική σκέψη είναι γνωστή, όμως στην περίπτωση της Carrington το ενδιαφέρον δεν εξαντλείται σε μια εύκολη ψυχαναλυτική ανάγνωση. Αντίθετα, αυτό που αναδεικνύεται είναι ο τρόπος με τον οποίο η ίδια αντιστάθηκε στην απλή ερμηνεία του τραύματος, μετατρέποντας την εσωτερική σύγκρουση σε ένα δικό της σύμπαν συμβόλων.
Αυτό είναι που κάνει την έκθεση κάτι περισσότερο από μια αρχειακή ανασύσταση. Δεν παρουσιάζει μόνο ένα σπάνιο σύνολο σχεδίων, αλλά επαναφέρει στο προσκήνιο τη στιγμή όπου η Carrington πέρασε από τη βιογραφική κατάρρευση στην εικαστική ανασύνθεση του κόσμου της. Και ίσως ακριβώς γι’ αυτό το υλικό αυτό παραμένει τόσο ισχυρό: επειδή δείχνει όχι απλώς τι υπέστη μια καλλιτέχνις, αλλά πώς μετέτρεψε το σκοτάδι σε μορφή.
