Η Νικόλ Κίντμαν μπαίνει στις αίθουσες της Christie’s στο Rockefeller Center της Νέας Υόρκης, πλησιάζει ένα χρυσό γλυπτό του Κονσταντίν Μπρανκούζι και, για λίγα λεπτά, η δημοπρασία σταματά να μοιάζει με δημοπρασία. Γίνεται μικρό σινεμά.
Στο νέο διαφημιστικό φιλμ της Christie’s, η Κίντμαν εμφανίζεται μπροστά στη Danaïde, το επίχρυσο μπρούτζινο έργο που ο Brancusi συνέλαβε και χύτευσε γύρω στο 1913. Το βίντεο, ντυμένο με το Golden Years του David Bowie, δεν παρουσιάζει απλώς ένα έργο υψηλής αξίας. Το σκηνοθετεί σαν αντικείμενο επιθυμίας, σαν εικόνα που υπνωτίζει, σαν έργο τέχνης που δεν αρκεί να το δεις, πρέπει να σε κοιτάξει κι αυτό.
Η Danaïde θα προσφερθεί στις 18 Μαΐου στη Νέα Υόρκη, στη δημοπρασία Masterpieces: The Private Collection of S.I. Newhouse, στο πλαίσιο της 20th/21st Century Art Week της Christie’s. Πρόκειται για μπρούντζο με φύλλο χρυσού και μαύρη πατίνα, ύψους 27,1 εκατοστών χωρίς τη βάση, και για ένα από τα έργα που συνδέονται με τη γέννηση της μοντέρνας γλυπτικής.
Το ενδιαφέρον, όμως, εδώ δεν είναι μόνο η ίδια η δημοπρασία. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ένας μεγάλος οίκος μετατρέπει την αγορά τέχνης σε κινηματογραφική εμπειρία. Η Christie’s δεν αρκείται στο γνώριμο λεξιλόγιο της σπανιότητας, της προέλευσης και της εκτίμησης. Βάζει μπροστά τη Νικόλ Κίντμαν, την αφήνει να πλησιάσει το γλυπτό σαν να πλησιάζει μια μυστική παρουσία, σταματά τον κόσμο γύρω της και στήνει μια μικρή σκηνή έκστασης γύρω από ένα αντικείμενο που κανονικά θα παρουσιαζόταν μέσα από κατάλογο, ιστορικό προέλευσης και τιμή.
Η επιλογή της Κίντμαν δεν είναι τυχαία. Η ηθοποιός έχει ήδη γίνει, μέσα από το περίφημο διαφημιστικό της AMC, μια σχεδόν camp ιέρεια της κινηματογραφικής λατρείας. Εδώ, το ίδιο star aura μεταφέρεται από την αίθουσα του σινεμά στην αίθουσα της δημοπρασίας. Η Κίντμαν δεν πουλάει απλώς ένα έργο. Παίζει την εμπειρία του να χαθείς μέσα σε ένα έργο.
Και ο Brancusi αντέχει αυτό το είδος θεατρικότητας. Η Danaïde κουβαλά ήδη τη δική της μυθολογία, από την αρχαιότητα και τις Δαναΐδες μέχρι τη σχέση του γλύπτη με τη φόρμα, το βλέμμα και την αφαίρεση. Η Christie’s τη συνδέει με τη Margit Pogany, την Ουγγαρέζα καλλιτέχνιδα και μούσα του Brancusi, ενώ παρουσιάζει το έργο ως μια καθαρή, συμπυκνωμένη μορφή που τραβά το βλέμμα σε κυκλική κίνηση.
Στο βίντεο, αυτή η κυκλικότητα γίνεται σχεδόν χορογραφία. Η Κίντμαν κινείται γύρω από το γλυπτό, το κοιτάζει, αφήνεται σε ένα σύντομο art trance, σαν να μη βρίσκεται πια σε έναν εμπορικό χώρο αλλά σε ένα ιδιωτικό μουσείο της φαντασίας. Είναι ακριβώς εκεί που το διαφημιστικό γίνεται πιο ενδιαφέρον: στο σημείο όπου η τέχνη, η πολυτέλεια, η διασημότητα και η αγορά τέχνης δεν διαχωρίζονται πια καθαρά.
Η Christie’s ξέρει ότι σήμερα ακόμη και ένα αριστούργημα χρειάζεται εικόνα που να κυκλοφορεί. Ένα μεγάλο έργο δεν αρκεί να εμφανιστεί σε έναν κατάλογο. Πρέπει να γίνει clip, still, mood, στιγμή που μεταδίδεται. Η Danaïde είναι βέβαια Brancusi. Αλλά στο βίντεο γίνεται και κάτι άλλο: γίνεται συμπρωταγωνίστρια της Νικόλ Κίντμαν, μια χρυσή σιωπηλή παρουσία απέναντι σε μια από τις πιο αναγνωρίσιμες κινηματογραφικές φιγούρες της εποχής.
Αυτό δεν ακυρώνει το έργο. Αντίθετα, δείχνει πώς κινείται πλέον η κορυφή της αγοράς τέχνης: με όρους θεάματος, ατμόσφαιρας και πολιτισμικής αναγνωρισιμότητας. Εκεί όπου παλιά η δημοπρασία πουλούσε κυρίως σπανιότητα, τώρα πουλά και εμπειρία. Εκεί όπου το έργο έμενε ακίνητο, τώρα αποκτά soundtrack.
Και κάπως έτσι, η Νικόλ Κίντμαν κοιτάζει έναν Brancusi με φόντο τον Bowie, και η Christie’s βρίσκει έναν τρόπο να πει το αυτονόητο με τη γλώσσα της εποχής: ακόμη και το πιο σιωπηλό αντικείμενο χρειάζεται πια τη δική του σκηνή.
Με στοιχεία από Christie’s
