Η απίστευτη περιπέτεια ενός πίνακα του Βαν Γκογκ, δυο εβραϊκές οικογένειες και 30 εκ. δολάρια

Η απίστευτη περιπέτεια ενός πίνακα του Βαν Γκογκ, δυο εβραϊκές οικογένειες και 30 εκ. δολάρια Facebook Twitter
Meules de Blé (Θημωνιές), ακουαρέλα, Ιούνιος 1888) © Christie’s Images Ltd 2021
0

Τα κίτρινα χρώματα λάμπουν μέσα στις θημωνιές. Μικρά κομμάτια άχυρου, ένας κόκορας και μια κότα, δυο φιγούρες σκυμμένες στη γη με μπλε μελανί χρώμα κάτω από ένα ουρανό γαλάζιο, νερένιο. Το ψηλό αγροτόσπιτο στην Προβηγκία υψώνεται στο βάθος, η φιγούρα ενός άντρα βγαίνει από το υποστατικό. Θα μπορούσε να είναι ένα ποίημα για το τέλος του θέρους, και είναι με ένα τρόπο, πρόκειται για μια ακουαρέλα του Βαν Γκογκ που βλέπουμε για πρώτη φορά με τα πλούσια χρώματά της και με ένα τοπίο που είναι όλα τόσο σαφή και τόσο ρευστά.

Η τελευταία φορά που εμφανίστηκε το έργου στα μάτια του κοινού ήταν το 1905 και μέχρι σήμερα δεν είχαμε δει τα χρώματά της.

Ξαναβλέπουμε το έργο που θα βγει σε δημοπρασία στον οίκο Κρίστις στη Νέα Υόρκη, μαζί με άλλα έργα της περίφημης συλλογής Κοξ και η τιμή του εκτιμάται ανάμεσα σε 20-30 εκατομμύρια δολάρια.

Η πώλησή του συνοδεύεται από ένα μεγάλο παρασκήνιο με τον οίκο δημοπρασιών να μεσολαβεί προκειμένου να συμφωνήσουν ο Αμερικανός συλλέκτης και οι απόγονοι δυο εβραϊκών οικογενειών που κατείχαν τον πίνακα από το 1933 έως το 1945 πριν φτάσει, μεταπολεμικά, στα χέρια του Τεξανού κατόχου πετρελαιοπηγών Έντουιν Κοξ και σήμερα οι απόγονοί του αποφασίσουν να τον βγάλουν σε δημοπρασία μαζί με άλλα δυο έργα του Βαν Γκογκ από τη συλλογή τους.

Θα μπορούσε να είναι ένα ποίημα για το τέλος του θέρους, και είναι με ένα τρόπο, πρόκειται για μια ακουαρέλα του Βαν Γκογκ που βλέπουμε για πρώτη φορά με τα πλούσια χρώματά της και με ένα τοπίο που είναι όλα τόσο σαφή και τόσο ρευστά.

Οι διαπραγματεύσεις για το έργο Meules de Blé (Θημωνιές) και τα δυο άλλα έργα που χρονολογούνται από το 1888-1890, που θεωρείται η πιο παραγωγική και περιζήτητη περίοδος του Βαν Γκογκ στη Γαλλία, ήταν εξαιρετικά πολύπλοκες. Η συγκεκριμένη ακουαρέλα με τις θημωνιές ζωγραφίστηκε στις αρχές Ιουνίου του 1888, όταν ο Βαν Γκογκ εργαζόταν στην Αρλ και βρισκόταν στο απόγειο των δυνάμεών του. Είναι μια μελέτη, λίγες μέρες αργότερα ο βαν Γκογκ έκανε  μια ελαιογραφία του ίδιου θέματος, που σήμερα βρίσκεται στο Μουσείο Kröller-Müller στο Οτερλό.

Μια εβδομάδα περίπου αργότερα, ο Βαν Γκογκ έστειλε την ακουαρέλα στον αδελφό του Τεό. Το 1905 η χήρα του Τζό Μπόνγκερ το δάνεισε στη μεγάλη αναδρομική του Βαν Γκογκ που πραγματοποιήθηκε στο Άμστερνταμ. Δύο χρόνια αργότερα πούλησε το έργο στον Παριζιάνο καλλιτέχνη και συλλέκτη Γκιστάβ Φαγιέ.

Το 1913 οι Θημωνιές αγοράστηκαν από τον Μαξ Μεϊρόφσκι βιομήχανο με έδρα το Βερολίνο που είχε μια εξαιρετική συλλογή ιμπρεσιονιστών και μετα-ιμπρεσιονιστών. Ο Μεϊρόφσκι διώχτηκε ως Εβραίος από τους Ναζί και το 1938 κατέφυγε στο Άμστερνταμ. Στη συνέχεια, εμπιστεύτηκε το έργο στον Πάουλ Γκράουπε, έναν Γερμανοεβραίο έμπορο τέχνης που τότε εργαζόταν στο Παρίσι.

Λίγο αργότερα, η ακουαρέλα αγοράστηκε από την Αλεξαντρίν ντε Ρότσιλντ, μέλος πλούσιας εβραϊκής οικογένειας τραπεζιτών που κατέφυγε στην Ελβετία με το ξέσπασμα του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου. Η ακουαρέλα έμεινε στο Παρίσι μετά τη γερμανική κατοχή της πόλης τον Ιούνιο του 1940. Το 1941 η ακουαρέλα κατασχέθηκε και ήταν ένα από τα έργα λεηλατημένης τέχνης που συγκεντρώθηκαν στο Jeu de Paume. Λίγες εβδομάδες αργότερα στάλθηκε στην Αυστρία, στο Schloss Kogl, στο St Georgen im Attergau.

Η απίστευτη περιπέτεια ενός πίνακα του Βαν Γκογκ, δυο εβραϊκές οικογένειες και 30 εκ. δολάρια Facebook Twitter
"Θημωνιές στην Προβάνς", λάδι, Ιούνιος 1888, Courtesy of the Kröller-Müller Museum, Otterlo

Μετά τον πόλεμο η Ρότσιλντ προσπάθησε να ανακτήσει τις Θημωνιές, αλλά δεν τα κατάφερε. Η άμεση μεταπολεμική ιστορία της ακουαρέλας είναι ασαφής, αλλά το 1978 βρέθηκε στο υποκατάστημα της γκαλερί Wildenstein στη Νέα Υόρκη, που ήταν ιδιοκτησία μιας εβραϊκής οικογένειας με έδρα το Παρίσι. Ο Βιλντενστάιν πούλησε το έργο του Βαν Γκογκ στον Κοξ το επόμενο έτος. Ο Κοξ κρέμασε την ακουαρέλα στο σαλόνι της έπαυλής του στο Ντάλας. Η ιδιοκτησία του πίνακα ήταν ένα μυστικό γνωστό μόνο στην οικογένειά του και τους στενούς του φίλους.

Όταν πέθανε και οι κληρονόμοι αποφάσισαν να πουλήσουν τη συλλογή έργων τέχνης που είχε αποκτήσει, ο πίνακας βρέθηκε στο επίκεντρο μιας διαμάχης αφού είχε ήδη ταυτοποιηθεί σαν έργο της λεηλατημένης τέχνης, οπότε η πώληση έμοιαζε σχεδόν αδύνατη.

Η απίστευτη περιπέτεια ενός πίνακα του Βαν Γκογκ, δυο εβραϊκές οικογένειες και 30 εκ. δολάρια Facebook Twitter
«Ξύλινες καμπίνες ανάμεσα σε ελαιόδεντρα και κυπαρίσσια, Οκτώβριος 1889, © Christie’s Images Ltd 2021

Ο κληρονόμος του Μεϊρόφσκι ισχυρίστηκε ότι ο Βαν Γκογκ είχε υποβληθεί σε «αναγκαστική πώληση» το 1938. Οι κληρονόμοι της Ρότσιλντ υποστήριξαν ότι η ακουαρέλα είχε λεηλατηθεί από τους ναζί κατακτητές τρία χρόνια αργότερα, όταν η Αλεξαντρίν ντε Ρότσιλντ κατείχε τον πίνακα.  

Στο βάθος κρύβεται μια λέξη: «εκατομμύρια». Οι τρεις πλευρές ήρθανε σε συμφωνία σχετικά με την ιδιοκτησία του έργου πριν περάσει στον επόμενο ιδιοκτήτη που θα είναι ο απόλυτος κύριος και νόμιμος ιδιοκτήτης του έργου και πιθανώς τα έσοδα από την πώληση θα χωριστούν σε συμφωνημένη αναλογία και/ή με σταθερά ποσά.

Μέχρι σήμερα η υψηλότερη τιμή για μια ακουαρέλα του Βαν Γκογκ ήταν τα 8,8 εκατομμύρια λίρες που πληρώθηκαν στον οίκο Σόθμπις το 1997 για το έργο «Ο Θερισμός» που ζωγράφισε επίσης τον Ιούνιο 1888,  μία ή δύο ημέρες μετά τις «Θημωνιές». Η τιμή της εκτίμησης είναι αστρονομική.

Η απίστευτη περιπέτεια ενός πίνακα του Βαν Γκογκ, δυο εβραϊκές οικογένειες και 30 εκ. δολάρια Facebook Twitter
«Νέος άνδρας με ανθό καλαμποκιού», Ιούνιος 1890. © Christie’s Images Ltd 2021

Το δεύτερο έργο που θα δημοπρατηθεί την ίδια βραδιά είναι «Οι Ξύλινες Καμπίνες ανάμεσα στις Ελιές και τα Κυπαρίσσια», ένα τοπίο της Προβηγκίας ζωγραφισμένο τον Οκτώβριο του 1889 έξω από το άσυλο όπου ζούσε τότε ο καλλιτέχνης. Παρόλο που δεν έχει ανακοινωθεί καμία εκτίμηση, πιστεύεται ότι θα αγγίξει τα 40 εκατομμύρια δολάρια.

Το τρίτο έργο, «Νεαρός άνδρας με ανθό καλαμποκιού» ζωγραφίστηκε στο Οβέρ σιρ Ουάζ, τον Ιούνιο του 1890, έναν μήνα πριν από το θάνατο του καλλιτέχνη. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις αρχές του αιώνα, πίστευαν ότι πρόκειται για ένα νεαρό κορίτσι. Πρόκειται για ένα όψιμο έργο του βαν Γκογκ αλλά όχι από τα χαρακτηριστικά του έργα και η εκτίμηση είναι σχετικά μέτρια, 5 έως 7 εκατομμύρια δολάρια.

Στην ίδια κατηγορία, αλλά σαφώς με μεγαλύτερη αξία είναι το «Πορτραίτο του Γιατρού Γκασέ» έργο που έγινε τον ίδιο μήνα  με το «Αγόρι με τον ανθό του καλαμποκιού» που πουλήθηκε το 1990 για 82,5 εκατομμύρια δολάρια, που είναι μέχρι σήμερα η υψηλότερη τιμή για έναν Βαν Γκογκ. Έκτοτε εξαφανίστηκε σε μια άγνωστη ιδιωτική συλλογή.

Πολιτισμός
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το πληθωρικό τοπίο του Βαν Γκογκ, με τις αγαπημένες του ελιές και κυπαρίσσια δημοπρατείται για 40 εκ. δολάρια

Πολιτισμός / Το πληθωρικό τοπίο του Βαν Γκογκ, με τις αγαπημένες του ελιές και κυπαρίσσια δημοπρατείται για 40 εκ. δολάρια

Ελαιόδεντρα και κυπαρίσσια στη μέση μιας μέρας γεμάτης φως πρωταγωνιστούν σε ένα γαλήνιο τοπίο που ζωγράφισε ο Βαν Γκογκ τον Οκτώβριο του 1889, όταν ζούσε στο άσυλο λίγο έξω από το Saint-Rémy-de-Provence.
THE LIFO TEAM
Το πιο ακριβό μπουκέτο γλαδιόλες στον κόσμο βγαίνει σε δημοπρασία για δέκα εκατομμύρια δολάρια

Πολιτισμός / Το πιο ακριβό μπουκέτο γλαδιόλες στον κόσμο βγαίνει σε δημοπρασία για δέκα εκατομμύρια δολάρια

Για πρώτη φορά θα δημοπρατηθεί έργο του Βαν Γκογκ στο Χονγκ Κονγκ και με γνωστή τη λατρεία που έχουν στην άπω ανατολή για τον Βαν Γκογκ ο πίνακας αυτός, πολύ διαφορετικός από τα συνηθισμένα μπουκέτα του αναμένεται να πωληθεί για πάνω από δέκα εκατομμύρια δολάρια.
THE LIFO TEAM

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το παιδί-μετανάστης του Banksy επιστρέφει στη Βενετία — αυτή τη φορά πάνω στο νερό

Πολιτισμός / Το έργο του Banksy που έσβηνε από την υγρασία επιστρέφει στα κανάλια της Βενετίας

Το Migrant Child, το έργο του Banksy με ένα παιδί που κρατά φωτοβολίδα φορώντας σωσίβιο, αποκαταστάθηκε έπειτα από χρόνια φθοράς στην πρόσοψη του Palazzo San Pantalon. Η τοιχογραφία επιστρέφει τώρα στο κοινό πάνω σε πλωτή πλατφόρμα στα κανάλια της Βενετίας, ανοίγοντας ξανά τη συζήτηση για το αν η street art πρέπει να διασώζεται ή να αφήνεται να χαθεί.
THE LIFO TEAM
Από τον Andrew Tate στα δάκρυα που οι άνδρες δεν χύνουν: δύο μουσεία ξαναβλέπουν την αρρενωπότητα

Πολιτισμός / Από την ανδρόσφαιρα στα δάκρυα που οι άνδρες δεν χύνουν: η αρρενωπότητα μπαίνει στο μουσείο

Δύο εκθέσεις στην Ολλανδία κοιτούν την αρρενωπότητα σήμερα, τη στιγμή που η ανδρόσφαιρα πουλά δύναμη, σώμα και κυριαρχία ως lifestyle. Από τον Andrew Tate, το kickboxing και τα σώματα του TikTok μέχρι τη μόδα, το drag, τα τακούνια, τα packers και την ευαλωτότητα, τα μουσεία ρωτούν αν υπάρχει χώρος για πιο τρυφερές εκδοχές του να είσαι άνδρας.
THE LIFO TEAM
Ο Κρίστοφερ Νόλαν χρειάστηκε 20 χρόνια για να φτάσει στην Οδύσσεια

Πολιτισμός / Ο Κρίστοφερ Νόλαν χρειάστηκε 20 χρόνια για να φτάσει στην Οδύσσεια

Λίγο πριν βγει στις αίθουσες το The Odyssey, ο Κρίστοφερ Νόλαν μιλά στο Time για την ομηρική ταινία που κουβαλούσε μέσα του εδώ και δύο δεκαετίες. Από έναν Δούρειο Ίππο που βυθίζεται στη θάλασσα μέχρι γυρίσματα εξ ολοκλήρου σε IMAX, αληθινά καράβια και ελάχιστα ψηφιακά εφέ, η δική του Οδύσσεια θέλει να ξανακάνει το αρχαίο έπος μεγάλο σινεμά.
THE LIFO TEAM
Ο Πέδρο Αλμοδόβαρ κατηγορεί τα Όσκαρ για τη σιωπή τους σε Γάζα και Τραμπ

Πολιτισμός / Ο Πέδρο Αλμοδόβαρ κατηγορεί τα Όσκαρ ότι σιώπησαν για τη Γάζα και τον Τραμπ

Λίγο πριν επιστρέψει στις Κάννες με το Bitter Christmas, ο Πέδρο Αλμοδόβαρ μιλά για τα αποστειρωμένα Όσκαρ, τη σιωπή του Χόλιγουντ, την άρνησή του να πάρει σαουδαραβικά χρήματα και την πολυτέλεια, στα 76 του, να λέει ακόμη τα πράγματα με το όνομά τους..
THE LIFO TEAM
Ο Άλεκ Γκίνες είχε ζητήσει από τον Ίαν ΜακΚέλεν να σωπάσει για το Stonewall, αλλά εκείνος διάλεξε την ορατότητα

Πολιτισμός / Ο Άλεκ Γκίνες είχε ζητήσει από τον Ίαν ΜακΚέλεν να σωπάσει για το Stonewall, αλλά εκείνος διάλεξε την ορατότητα

Πριν γίνει μία από τις πιο αναγνωρίσιμες queer φωνές του βρετανικού θεάτρου και σινεμά, ο Ίαν ΜακΚέλεν άκουσε έναν θρύλο της παλιάς γενιάς να του λέει ότι η στήριξή του στη Stonewall ήταν «απρεπής». Ευτυχώς δεν τον άκουσε, είπε
THE LIFO TEAM
Ο Μπάρι Κίογκαν αφήνει πίσω το Peaky Blinders και θέλει να χαρεί τη στιγμή

Πολιτισμός / Ο Μπάρι Κίογκαν αφήνει πίσω το Peaky Blinders και θέλει να χαρεί τη στιγμή

Με το Butterfly Jam του Καντεμίρ Μπαλάγκοφ να ανοίγει το Directors’ Fortnight, ο Μπάρι Κίογκαν επιστρέφει στις Κάννες και μιλά για τη νέα του φάση: την αποχώρηση από το Peaky Blinders, τη διαδικτυακή τοξικότητα και την ανάγκη να αφήσει επιτέλους τη δουλειά του να μιλήσει για εκείνον.
THE LIFO TEAM
Ο Μπονγκ Τζουν Χο στέλνει τον Μπράντλεϊ Κούπερ, την Άϊο Εντεμπίρι και τον Βέρνερ Χέρτσογκ στον βυθό

Πολιτισμός / Μπονγκ Τζουν Χο: Σκηνοθέτησε τα «Παράσιτα». Τώρα γυρίζει ταινία κινουμένων σχεδίων.

Το Ally, η πρώτη ταινία κινουμένων σχεδίων του δημιουργού των Παράσιτων, βρήκε τις φωνές του. Μπράντλεϊ Κούπερ, Άγιο Εντεμπίρι, Ντέιβ Μπαουτίστα, Φιν Γούλφχαρντ, Ρέιτσελ Χάουζ και Βέρνερ Χέρτσογκ μπαίνουν στον υποθαλάσσιο κόσμο μιας μικρής σουπιάς που θέλει να φτάσει στην επιφάνεια.
THE LIFO TEAM
Στα 82 της, η Κατρίν Ντενέβ επιστρέφει στις Κάννες σαν να μην έφυγε ποτέ

Πολιτισμός / H Κατρίν Ντενέβ επιστρέφει στις Κάννες σαν να μην έφυγε ποτέ

Με δύο ταινίες στο διαγωνιστικό πρόγραμμα των Καννών, η Κατρίν Ντενέβ επιστρέφει στο φεστιβάλ που έχτισε τον μύθο της. Στα 82 της, δεν εμφανίζεται ως ζωντανό μνημείο του γαλλικού σινεμά, αλλά ως μια ηθοποιός που εξακολουθεί να δουλεύει, να διαλέγει και να παραμένει αινιγματική.
THE LIFO TEAM
Πώς το Ισραήλ χρησιμοποιεί τη Eurovision ως διπλωματικό όπλο

Πολιτισμός / Πώς το Ισραήλ χρησιμοποιεί τη Eurovision ως διπλωματικό όπλο

Μεγάλη έρευνα των New York Times υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου αντιμετώπισε τη Eurovision ως πεδίο διεθνούς επιρροής, με κρατικές διαφημιστικές καμπάνιες, διπλωματικές επαφές και οργανωμένη κινητοποίηση ψήφων. Λίγο πριν ξεκινήσει η φετινή διοργάνωση στη Βιέννη, η EBU βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη κρίση εμπιστοσύνης στην ιστορία του διαγωνισμού.
THE LIFO TEAM
Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να γράψει έναν νέο Μολιέρο;

Πολιτισμός / Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να γράψει έναν νέο Μολιέρο;

Στις Βερσαλλίες ανέβηκε ένα «νέο» έργο του Μολιέρου, μόνο που αυτή τη φορά στη συγγραφή βοήθησε η τεχνητή νοημοσύνη. Το Molière Ex Machina, πείραμα της Σορβόννης, του Théâtre Molière Sorbonne, του Obvious και της Mistral AI, φαντάζεται τον Γάλλο δραματουργό να σατιρίζει έναν απατεώνα αστρολόγο, την ανθρώπινη ευπιστία και τις ψευδείς βεβαιότητες της εποχής μας.
THE LIFO TEAM
Η FKA twigs θα υποδυθεί τη Ζοζεφίν Μπέικερ: από τη σκηνή του Παρισιού στη μεγάλη οθόνη

Πολιτισμός / Η FKA Twigs θα υποδυθεί τη Ζοζεφίν Μπέικερ: από τη σκηνή του Παρισιού στη μεγάλη οθόνη

Η FKA twigs θα υποδυθεί τη Ζοζεφίν Μπέικερ σε νέα βιογραφική ταινία της Studiocanal, σε σκηνοθεσία Μαϊμούνα Ντουκουρέ. Το πρότζεκτ, που αναπτύσσεται με τη συνεργασία μελών της οικογένειας της Μπέικερ, θα παρουσιαστεί στην αγορά των Καννών.
THE LIFO TEAM
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΣΗΤΕΙΑΣ

Πολιτισμός / Η Σητεία αποκτά το δικό της λογοτεχνικό φεστιβάλ

Από τις 12 έως τις 14 Ιουνίου 2026, η Στέγη ΒΙΤΣΕΝΤΖΟΣ ΚΟΡΝΑΡΟΣ εγκαινιάζει στη Σητεία έναν νέο ετήσιο πολυθεματικό θεσμό, αφιερώνοντας την πρώτη διοργάνωση στη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία. Συγγραφείς, καλλιτέχνες και κοινό συναντιούνται σε τρεις ημέρες συζητήσεων, θεάτρου, εικαστικών και μουσικής.
THE LIFO TEAM