Η απίστευτη περιπέτεια ενός πίνακα του Βαν Γκογκ, δυο εβραϊκές οικογένειες και 30 εκ. δολάρια

Η απίστευτη περιπέτεια ενός πίνακα του Βαν Γκογκ, δυο εβραϊκές οικογένειες και 30 εκ. δολάρια Facebook Twitter
Meules de Blé (Θημωνιές), ακουαρέλα, Ιούνιος 1888) © Christie’s Images Ltd 2021
0

Τα κίτρινα χρώματα λάμπουν μέσα στις θημωνιές. Μικρά κομμάτια άχυρου, ένας κόκορας και μια κότα, δυο φιγούρες σκυμμένες στη γη με μπλε μελανί χρώμα κάτω από ένα ουρανό γαλάζιο, νερένιο. Το ψηλό αγροτόσπιτο στην Προβηγκία υψώνεται στο βάθος, η φιγούρα ενός άντρα βγαίνει από το υποστατικό. Θα μπορούσε να είναι ένα ποίημα για το τέλος του θέρους, και είναι με ένα τρόπο, πρόκειται για μια ακουαρέλα του Βαν Γκογκ που βλέπουμε για πρώτη φορά με τα πλούσια χρώματά της και με ένα τοπίο που είναι όλα τόσο σαφή και τόσο ρευστά.

Η τελευταία φορά που εμφανίστηκε το έργου στα μάτια του κοινού ήταν το 1905 και μέχρι σήμερα δεν είχαμε δει τα χρώματά της.

Ξαναβλέπουμε το έργο που θα βγει σε δημοπρασία στον οίκο Κρίστις στη Νέα Υόρκη, μαζί με άλλα έργα της περίφημης συλλογής Κοξ και η τιμή του εκτιμάται ανάμεσα σε 20-30 εκατομμύρια δολάρια.

Η πώλησή του συνοδεύεται από ένα μεγάλο παρασκήνιο με τον οίκο δημοπρασιών να μεσολαβεί προκειμένου να συμφωνήσουν ο Αμερικανός συλλέκτης και οι απόγονοι δυο εβραϊκών οικογενειών που κατείχαν τον πίνακα από το 1933 έως το 1945 πριν φτάσει, μεταπολεμικά, στα χέρια του Τεξανού κατόχου πετρελαιοπηγών Έντουιν Κοξ και σήμερα οι απόγονοί του αποφασίσουν να τον βγάλουν σε δημοπρασία μαζί με άλλα δυο έργα του Βαν Γκογκ από τη συλλογή τους.

Θα μπορούσε να είναι ένα ποίημα για το τέλος του θέρους, και είναι με ένα τρόπο, πρόκειται για μια ακουαρέλα του Βαν Γκογκ που βλέπουμε για πρώτη φορά με τα πλούσια χρώματά της και με ένα τοπίο που είναι όλα τόσο σαφή και τόσο ρευστά.

Οι διαπραγματεύσεις για το έργο Meules de Blé (Θημωνιές) και τα δυο άλλα έργα που χρονολογούνται από το 1888-1890, που θεωρείται η πιο παραγωγική και περιζήτητη περίοδος του Βαν Γκογκ στη Γαλλία, ήταν εξαιρετικά πολύπλοκες. Η συγκεκριμένη ακουαρέλα με τις θημωνιές ζωγραφίστηκε στις αρχές Ιουνίου του 1888, όταν ο Βαν Γκογκ εργαζόταν στην Αρλ και βρισκόταν στο απόγειο των δυνάμεών του. Είναι μια μελέτη, λίγες μέρες αργότερα ο βαν Γκογκ έκανε  μια ελαιογραφία του ίδιου θέματος, που σήμερα βρίσκεται στο Μουσείο Kröller-Müller στο Οτερλό.

Μια εβδομάδα περίπου αργότερα, ο Βαν Γκογκ έστειλε την ακουαρέλα στον αδελφό του Τεό. Το 1905 η χήρα του Τζό Μπόνγκερ το δάνεισε στη μεγάλη αναδρομική του Βαν Γκογκ που πραγματοποιήθηκε στο Άμστερνταμ. Δύο χρόνια αργότερα πούλησε το έργο στον Παριζιάνο καλλιτέχνη και συλλέκτη Γκιστάβ Φαγιέ.

Το 1913 οι Θημωνιές αγοράστηκαν από τον Μαξ Μεϊρόφσκι βιομήχανο με έδρα το Βερολίνο που είχε μια εξαιρετική συλλογή ιμπρεσιονιστών και μετα-ιμπρεσιονιστών. Ο Μεϊρόφσκι διώχτηκε ως Εβραίος από τους Ναζί και το 1938 κατέφυγε στο Άμστερνταμ. Στη συνέχεια, εμπιστεύτηκε το έργο στον Πάουλ Γκράουπε, έναν Γερμανοεβραίο έμπορο τέχνης που τότε εργαζόταν στο Παρίσι.

Λίγο αργότερα, η ακουαρέλα αγοράστηκε από την Αλεξαντρίν ντε Ρότσιλντ, μέλος πλούσιας εβραϊκής οικογένειας τραπεζιτών που κατέφυγε στην Ελβετία με το ξέσπασμα του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου. Η ακουαρέλα έμεινε στο Παρίσι μετά τη γερμανική κατοχή της πόλης τον Ιούνιο του 1940. Το 1941 η ακουαρέλα κατασχέθηκε και ήταν ένα από τα έργα λεηλατημένης τέχνης που συγκεντρώθηκαν στο Jeu de Paume. Λίγες εβδομάδες αργότερα στάλθηκε στην Αυστρία, στο Schloss Kogl, στο St Georgen im Attergau.

Η απίστευτη περιπέτεια ενός πίνακα του Βαν Γκογκ, δυο εβραϊκές οικογένειες και 30 εκ. δολάρια Facebook Twitter
"Θημωνιές στην Προβάνς", λάδι, Ιούνιος 1888, Courtesy of the Kröller-Müller Museum, Otterlo

Μετά τον πόλεμο η Ρότσιλντ προσπάθησε να ανακτήσει τις Θημωνιές, αλλά δεν τα κατάφερε. Η άμεση μεταπολεμική ιστορία της ακουαρέλας είναι ασαφής, αλλά το 1978 βρέθηκε στο υποκατάστημα της γκαλερί Wildenstein στη Νέα Υόρκη, που ήταν ιδιοκτησία μιας εβραϊκής οικογένειας με έδρα το Παρίσι. Ο Βιλντενστάιν πούλησε το έργο του Βαν Γκογκ στον Κοξ το επόμενο έτος. Ο Κοξ κρέμασε την ακουαρέλα στο σαλόνι της έπαυλής του στο Ντάλας. Η ιδιοκτησία του πίνακα ήταν ένα μυστικό γνωστό μόνο στην οικογένειά του και τους στενούς του φίλους.

Όταν πέθανε και οι κληρονόμοι αποφάσισαν να πουλήσουν τη συλλογή έργων τέχνης που είχε αποκτήσει, ο πίνακας βρέθηκε στο επίκεντρο μιας διαμάχης αφού είχε ήδη ταυτοποιηθεί σαν έργο της λεηλατημένης τέχνης, οπότε η πώληση έμοιαζε σχεδόν αδύνατη.

Η απίστευτη περιπέτεια ενός πίνακα του Βαν Γκογκ, δυο εβραϊκές οικογένειες και 30 εκ. δολάρια Facebook Twitter
«Ξύλινες καμπίνες ανάμεσα σε ελαιόδεντρα και κυπαρίσσια, Οκτώβριος 1889, © Christie’s Images Ltd 2021

Ο κληρονόμος του Μεϊρόφσκι ισχυρίστηκε ότι ο Βαν Γκογκ είχε υποβληθεί σε «αναγκαστική πώληση» το 1938. Οι κληρονόμοι της Ρότσιλντ υποστήριξαν ότι η ακουαρέλα είχε λεηλατηθεί από τους ναζί κατακτητές τρία χρόνια αργότερα, όταν η Αλεξαντρίν ντε Ρότσιλντ κατείχε τον πίνακα.  

Στο βάθος κρύβεται μια λέξη: «εκατομμύρια». Οι τρεις πλευρές ήρθανε σε συμφωνία σχετικά με την ιδιοκτησία του έργου πριν περάσει στον επόμενο ιδιοκτήτη που θα είναι ο απόλυτος κύριος και νόμιμος ιδιοκτήτης του έργου και πιθανώς τα έσοδα από την πώληση θα χωριστούν σε συμφωνημένη αναλογία και/ή με σταθερά ποσά.

Μέχρι σήμερα η υψηλότερη τιμή για μια ακουαρέλα του Βαν Γκογκ ήταν τα 8,8 εκατομμύρια λίρες που πληρώθηκαν στον οίκο Σόθμπις το 1997 για το έργο «Ο Θερισμός» που ζωγράφισε επίσης τον Ιούνιο 1888,  μία ή δύο ημέρες μετά τις «Θημωνιές». Η τιμή της εκτίμησης είναι αστρονομική.

Η απίστευτη περιπέτεια ενός πίνακα του Βαν Γκογκ, δυο εβραϊκές οικογένειες και 30 εκ. δολάρια Facebook Twitter
«Νέος άνδρας με ανθό καλαμποκιού», Ιούνιος 1890. © Christie’s Images Ltd 2021

Το δεύτερο έργο που θα δημοπρατηθεί την ίδια βραδιά είναι «Οι Ξύλινες Καμπίνες ανάμεσα στις Ελιές και τα Κυπαρίσσια», ένα τοπίο της Προβηγκίας ζωγραφισμένο τον Οκτώβριο του 1889 έξω από το άσυλο όπου ζούσε τότε ο καλλιτέχνης. Παρόλο που δεν έχει ανακοινωθεί καμία εκτίμηση, πιστεύεται ότι θα αγγίξει τα 40 εκατομμύρια δολάρια.

Το τρίτο έργο, «Νεαρός άνδρας με ανθό καλαμποκιού» ζωγραφίστηκε στο Οβέρ σιρ Ουάζ, τον Ιούνιο του 1890, έναν μήνα πριν από το θάνατο του καλλιτέχνη. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις αρχές του αιώνα, πίστευαν ότι πρόκειται για ένα νεαρό κορίτσι. Πρόκειται για ένα όψιμο έργο του βαν Γκογκ αλλά όχι από τα χαρακτηριστικά του έργα και η εκτίμηση είναι σχετικά μέτρια, 5 έως 7 εκατομμύρια δολάρια.

Στην ίδια κατηγορία, αλλά σαφώς με μεγαλύτερη αξία είναι το «Πορτραίτο του Γιατρού Γκασέ» έργο που έγινε τον ίδιο μήνα  με το «Αγόρι με τον ανθό του καλαμποκιού» που πουλήθηκε το 1990 για 82,5 εκατομμύρια δολάρια, που είναι μέχρι σήμερα η υψηλότερη τιμή για έναν Βαν Γκογκ. Έκτοτε εξαφανίστηκε σε μια άγνωστη ιδιωτική συλλογή.

Πολιτισμός
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το πληθωρικό τοπίο του Βαν Γκογκ, με τις αγαπημένες του ελιές και κυπαρίσσια δημοπρατείται για 40 εκ. δολάρια

Πολιτισμός / Το πληθωρικό τοπίο του Βαν Γκογκ, με τις αγαπημένες του ελιές και κυπαρίσσια δημοπρατείται για 40 εκ. δολάρια

Ελαιόδεντρα και κυπαρίσσια στη μέση μιας μέρας γεμάτης φως πρωταγωνιστούν σε ένα γαλήνιο τοπίο που ζωγράφισε ο Βαν Γκογκ τον Οκτώβριο του 1889, όταν ζούσε στο άσυλο λίγο έξω από το Saint-Rémy-de-Provence.
THE LIFO TEAM
Το πιο ακριβό μπουκέτο γλαδιόλες στον κόσμο βγαίνει σε δημοπρασία για δέκα εκατομμύρια δολάρια

Πολιτισμός / Το πιο ακριβό μπουκέτο γλαδιόλες στον κόσμο βγαίνει σε δημοπρασία για δέκα εκατομμύρια δολάρια

Για πρώτη φορά θα δημοπρατηθεί έργο του Βαν Γκογκ στο Χονγκ Κονγκ και με γνωστή τη λατρεία που έχουν στην άπω ανατολή για τον Βαν Γκογκ ο πίνακας αυτός, πολύ διαφορετικός από τα συνηθισμένα μπουκέτα του αναμένεται να πωληθεί για πάνω από δέκα εκατομμύρια δολάρια.
THE LIFO TEAM

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Μακάρι να ήμασταν πεταλούδες»: Βρέθηκαν οι κλεμμένες ερωτικές επιστολές του Τζον Κιτς

Πολιτισμός / «Μακάρι να ήμασταν πεταλούδες»: Βρέθηκαν οι κλεμμένες ερωτικές επιστολές του Τζον Κιτς

Οκτώ αυθεντικές επιστολές που είχε στείλει ο Τζον Κιτς στη Φάνι Μπρον, τον μεγάλο έρωτα της σύντομης ζωής του, βρέθηκαν έπειτα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες εξαφάνισης και επιστρέφουν στους κληρονόμους της οικογένειας Γουίτνεϊ. Δεν επιστρέφει μόνο ένα χαμένο λογοτεχνικό αρχείο, αλλά η φωνή ενός νεαρού άνδρα που έγραφε στη γυναίκα που αγαπούσε ενώ ήξερε πως ο χρόνος του ήταν λίγος.
THE LIFO TEAM
Δικαστική ήττα για τον Μιτς Γουάινχαουζ στην υπόθεση με τα αντικείμενα της Έιμι Γουάινχαουζ

Πολιτισμός / Δικαστική ήττα για τον Μιτς Γουάινχαουζ στην υπόθεση με τα αντικείμενα της Έιμι Γουάινχαουζ

Ο πατέρας της Έιμι Γουάινχαουζ έχασε στο High Court του Λονδίνου την αγωγή που είχε καταθέσει κατά της πρώην στιλίστριας της τραγουδίστριας, Ναόμι Πάρι, και της φίλης της, Κατριόνα Γκούρλεϊ, για την πώληση αντικειμένων που συνδέονταν με την κόρη του
THE LIFO TEAM
Η βιογραφία του Τζ. Γκ. Μπάλαρντ που μετατράπηκε σε χρονικό θανάτου

Πολιτισμός / Η βιογραφία του Τζ. Γκ. Μπάλαρντ που μετατράπηκε σε χρονικό θανάτου

Η κυκλοφορία του The Illuminated Man φέρνει στο προσκήνιο όχι μόνο μια νέα βιογραφική ανάγνωση του Τζ. Γκ. Μπάλαρντ, αλλά και την ιστορία του Κρίστοφερ Πριστ, που πέθανε πριν προλάβει να ολοκληρώσει το βιβλίο. Το αποτέλεσμα είναι ένα παράξενο και συγκινητικό υβρίδιο: μισή μελέτη για τον Μπάλαρντ, μισό βιβλίο πένθους.
THE LIFO TEAM
Τίτλοι τέλους για τον πολιτιστικό οργανισμό ΝΕΟΝ

Πολιτισμός / Τίτλοι τέλους για τον πολιτιστικό οργανισμό ΝΕΟΝ

Μετά από 14 χρόνια ολοκληρώνει την αποστολή του, έχοντας συμβάλει στη δημιουργία ενός καινούργιου κοινού με ενδιαφέρον για τη σύγχρονη τέχνη. «Το περιβάλλον στη δημιουργία του οποίου συνεισέφερε ο ΝΕΟΝ δεν μας χρειάζεται πλέον», δήλωσε ο ιδρυτής του Δημήτρης Δασκαλόπουλος.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η Φαχρελνισά Ζεΐντ επιστρέφει στο Λονδίνο και μαζί της επιστρέφει ένας ολόκληρος κόσμος

Πολιτισμός / Η Φαχρελνισά Ζεΐντ επιστρέφει στο Λονδίνο και μαζί της επιστρέφει ένας ολόκληρος κόσμος

Από την οθωμανική ελίτ στην κορυφή του μοντερνισμού: Η έκθεση “Immersion” στο Λονδίνο ξανασυστήνει τη Φαχρελνισά Ζεΐντ, αποδεικνύοντας ότι το έργο της παραμένει πιο ανήσυχο και εκθαμβωτικό από τη μυθιστορηματική ζωή της.
THE LIFO TEAM
Ενα αθηναϊκό φιλμ, η ποίηση και ο Μπέλα Ταρ: τι είπε ο Τσάρλι Κάουφμαν στο Sands Festival

Πολιτισμός / Ενα αθηναϊκό φιλμ, η ποίηση και ο Μπέλα Ταρ: τι είπε ο Τσάρλι Κάουφμαν στο Sands Festival

Με αφορμή το How to Shoot a Ghost, ο Τσάρλι Κάουφμαν εμφανίστηκε στο φεστιβάλ της Σκωτίας και μίλησε για το είδος του σινεμά που θέλει να φτιάχνει σήμερα. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν η ποίηση, η αργή εικόνα και η απόρριψη της «συμβατικής ψυχαγωγίας».
THE LIFO TEAM
Κι είμαστε ακόμα ζωντανοί, μέσα πια στη σκηνή: από τη selfie της Ellen, στη Madonna και την Σαμπρίνα Κάρπεντερ

Πολιτισμός / Κι είμαστε ακόμα ζωντανοί, μέσα πια στη σκηνή: από τη σέλφι της Έλεν ΝτιΤζένερις, στη Μαντόνα και τη Σαμπρίνα Κάρπεντερ

Αν η σέλφι της Έλεν ΝτιΤζένερις στα Οσκαρ του 2014 έμοιαζε, εκ των υστέρων, με την τελευταία μεγάλη εικόνα μιας παλιάς πια κοινής, συλλογικής γλώσσας, η εμφάνιση της Μαντόνα στο πλευρό της Σαμπρίνα Κάρπεντερ σήμανε μια για πάντα τη μετάλλαξή της.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Ποιος έφτιαξε τη σκοτεινή φήμη του Alfred Hitchcock; Ενα νέο βιβλίο ξανανοίγει τη διαμάχη

Πολιτισμός / Ποιος έφτιαξε τη σκοτεινή φήμη του Άλφρεντ Χίτσκοκ; Ένα νέο βιβλίο ξανανοίγει τη διαμάχη

Η κυκλοφορία του «A Century of Hitchcock: The Man, the Myths, the Legacy» στις 9 Ιουνίου ξαναφέρνει στο προσκήνιο μία από τις πιο φορτισμένες συζητήσεις στην ιστορία του σινεμά: πώς χτίστηκε η σκοτεινή δημόσια εικόνα του Άλφρεντ Χίτσκοκ και πόσο από αυτήν ανήκει στα γεγονότα, στις μαρτυρίες και στις βιογραφίες που ακολούθησαν.
THE LIFO TEAM
Τι βραβεύει σήμερα ένα μουσείο; Οι πέντε φιναλίστ για το Museum of the Year στη Βρετανία

Πολιτισμός / Τι βραβεύει σήμερα ένα μουσείο; Οι πέντε φιναλίστ για το Museum of the Year στη Βρετανία

Το Art Fund ανακοίνωσε τους πέντε φιναλίστ για το Museum of the Year 2026: τη National Gallery, το V&A East Storehouse, το Norwich Castle Museum & Art Gallery, το The Box στο Πλίμουθ και το Fitzwilliam Museum στο Κέιμπριτζ. Ο νικητής του βραβείου των 120.000 λιρών θα ανακοινωθεί στις 25 Ιουνίου στο Λονδίνο.
THE LIFO TEAM
Η γαλλική ταινία που ξαναφέρνει στο κέντρο το πιο άβολο πρόσωπο της Κατοχής

Πολιτισμός / Η γαλλική ταινία που ξαναφέρνει στο κέντρο το πιο άβολο πρόσωπο της Κατοχής

Το Les Rayons et les Ombres του Ξαβιέ Τζιανολί, με τον Ζαν Ντιζαρντέν στον ρόλο του συνεργάτη των ναζί Ζαν Λυσαίρ, έχει γίνει ένα από τα πιο συζητημένα γαλλικά φιλμ της χρονιάς. Μαζί με την εμπορική επιτυχία του, άνοιξε ξανά τη διαμάχη για το πώς ο κινηματογράφος δείχνει έναν συνεργάτη: ως ιστορικό τέρας ή ως άνθρωπο που βυθίζεται στην ενοχή.
THE LIFO TEAM
Η Ιζαμπέλ Ιπέρ ξέρει ότι ο πλούτος είναι η πιο επικίνδυνη φαντασίωση

Πολιτισμός / Η Ιζαμπέλ Ιπέρ ξέρει ότι ο πλούτος είναι η πιο επικίνδυνη φαντασίωση

Με αφορμή τη νέα της ταινία «Η πλουσιότερη γυναίκα του κόσμου», και ενώ ολοκληρώνει στη Μαδρίτη τις παραστάσεις της «Βερενίκης», η Ιζαμπέλ Ιπέρ μιλά για τον πλούτο, την εξουσία, την ελευθερία και το δικαίωμα μιας ηθοποιού να μη χαρίζεται ποτέ ολόκληρη.
THE LIFO TEAM
Η Πενέλοπε Κρουζ δεν έχει πάψει να φοβάται. Ούτε να μιλά

Πολιτισμός / Η Πενέλοπε Κρουζ δεν έχει πάψει να φοβάται. Ούτε να μιλά

Σε μια από τις πιο ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις που έχει δώσει εδώ και καιρό, η Πενέλοπε Κρουζ μιλά για το τίμημα του να παίρνει θέση δημόσια, για τη σιωπή του Χόλιγουντ μπροστά στον πόνο των παιδιών και των αμάχων, για τον φόβο που νιώθει ακόμη στα γυρίσματα, αλλά και για το πολύ προσωπικό ντοκιμαντέρ για τις γυναίκες που ετοιμάζει εδώ και τριά χρόνια.
THE LIFO TEAM
Η Σαρλίζ Θερόν απαντά στον Τιμοτέ Σαλαμέ: «Σε 10 χρόνια η AI θα μπορεί να κάνει τη δουλειά σου»

Πολιτισμός / Η Σαρλίζ Θερόν απαντά στον Τιμοτέ Σαλαμέ: «Σε 10 χρόνια η AI θα μπορεί να κάνει τη δουλειά σου»

Σε συνέντευξή της στους New York Times η Σαρλίζ Θερόν χαρακτήρισε «πολύ απερίσκεπτο» το σχόλιο του Τιμοτέ Σαλαμέ για το μπαλέτο και την όπερα, λέγοντας ότι η τεχνητή νοημοσύνη ίσως μπορέσει κάποτε να αντικαταστήσει έναν ηθοποιό αλλά όχι έναν άνθρωπο που χορεύει ζωντανά πάνω στη σκηνή.
THE LIFO TEAM
Andrew Lloyd Webber: «Είχα πει σε όλους ότι έκοψα το ποτό κι έπινα κρυφά. Μέχρι που ζήτησα βοήθεια»

Τι διαβάζουμε σήμερα / Andrew Lloyd Webber: «Είχα πει σε όλους ότι έκοψα το ποτό κι έπινα κρυφά. Μέχρι που ζήτησα βοήθεια»

Με μια κοφτή και εξομολογητική συνέντευξή του στους Times του Λονδίνου σήμερα, ο ζωντανός θρύλος του μουσικού θεάτρου, που ζει ξανά μιαν έκρηξη δημιουργικότητας, αποκαλύπτει τον όχι και τόσο μυστικό του εθισμό με το ποτό.
THE LIFO TEAM