Η Κριστίν Νταούντ, της οποίας ο σύζυγος και ο γιος έχασαν τη ζωή τους στο ναυάγιο «Titan», μίλησε στον Guardian για τη μέρα του δυστυχήματος.
Ειδικότερα, στις 18 Ιουνίου 2023, ο Σουλεμάν Νταούντ πέθανε μαζί με τον 48χρονο πατέρα του, Σαχζάντα Νταούντ, και τρεις άλλους άνδρες στο υποβρύχιο Titan, καθώς αυτό προσπαθούσε να καταδυθεί στον Τιτανικό.
Βρίσκονταν 500 μέτρα πάνω από το ναυάγιο όταν το υποβρύχιο υπέστη εσωτερική έκρηξη. Η τραγωδία έγινε πρωτοσέλιδο σε όλο τον κόσμο.
Όσα αφηγήθηκε η Κριστίν Νταούντ για το Titan
Η Νταούντ ζει στο Σάρρεϋ μαζί με την 20χρονη κόρη της. Η Νταούντ είναι πολύ προστατευτική απέναντί της. «Δεν θέλω να γίνει γνωστή ως εκείνο το κορίτσι που έχασε τον πατέρα και τον αδελφό της στο Titan», λέει.
Σχεδόν τρία χρόνια μετά το ναυάγιο, η Νταούντ κρατάει ακόμα ζωντανή τη συμβουλή που της δόθηκε όταν αποβιβάστηκε μετά από την τετραήμερη έρευνα. «Ήταν μια γυναίκα από το Λιμενικό», θυμάται. «Μια πολύ έμπειρη γυναίκα με ξανθά μαλλιά – έχω ξεχάσει το όνομά της – μου έδωσε την καλύτερη συμβουλή που έχω λάβει ποτέ: 'Η εκ των υστέρων γνώση δεν θα σε βοηθήσει, γι’ αυτό μην πέσεις σε αυτή την παγίδα. Απλά και μόνο επειδή το ξέρεις τώρα… δεν το ήξερες πριν'. Πάντα θυμάμαι που μου το είπε αυτό. Ο Σουλεμάν ήθελε να πάει και ήμουν ευτυχής να παραχωρήσω τη θέση μου. Ήμουν ευτυχής που θα δημιουργούσε αναμνήσεις με τον πατέρα του. Δεν μπορώ να το αλλάξω αυτό».
Κατά τη διάρκεια του lockdown του 2020, η Νταούντ βρήκε μια διαφήμιση για «μια μοναδική ευκαιρία να καταδυθεί στον Τιτανικό». «Περιηγούμουν στο Instagram μου», θυμάται, «με πολλές φωτογραφίες κουταβιών και τέτοια πράγματα, όταν εμφανίστηκε μια φωτογραφία ενός υποβρυχίου ακριβώς δίπλα στον Τιτανικό. Δεν μπορούσα να το πιστέψω και τηλεφώνησα στην Quintessentially, το προσωπικό μας ταξιδιωτικό γραφείο. Στην πραγματικότητα, αυτοαποκαλούνταν διαχειριστές τρόπου ζωής και τους πληρώναμε μια αρκετά υψηλή ετήσια συνδρομή. Είχαμε κάνει απίστευτα ταξίδια που είχαν οργανώσει για εμάς, στην Ανταρκτική και τη Γροιλανδία. Έτσι, όταν μου απάντησαν ότι αυτό ήταν εφικτό, ενθουσιαστήκαμε».
Η OceanGate, που ιδρύθηκε από τον διευθύνοντα σύμβουλο Στόκτον Ρας το 2009, προωθούσε πράγματι τουριστικές καταδύσεις στο περίφημο ναυάγιο. Η αποστολή του Αμερικανού ήταν να κάνει τον βαθύ ωκεανό προσιτό σε όλους. Το 2013, ο Ρας άρχισε να εργάζεται στο Titan, ένα υποβρύχιο για το οποίο ήταν πεπεισμένος ότι θα ήταν άφθαρτο. Η πειραματική κατασκευή ερχόταν σε αντίθεση με τον δοκιμασμένο και ελεγμένο σχεδιασμό υποβρυχίων. Το κύτος από ανθρακονήματα και το κυλινδρικό σχήμα αντικατέστησαν τις συμβατικές αλλά δοκιμασμένες δομές από τιτάνιο ή σφαίρες από χάλυβα υψηλής αντοχής, γνωστές για την αντοχή τους στις πιέσεις του βυθού.
Αρχικά, η Νταούντ πρότεινε να δοκιμάσουν μια κατάδυση σε μικρό βάθος, για να συνηθίσουν την αίσθηση του να βρίσκονται κλεισμένοι μέσα στο υποβρύχιο μήκους 6,7 μέτρων. Ο Σαχζάντα όμως ήταν ανένδοτος: ήθελε να πάει κατευθείαν στον «Τιτανικό». «Αν είναι να κάνω κατάδυση, θέλω να την κάνω όπως πρέπει», της είπε. «Αυτό ήταν που τον έκανε επιτυχημένο στις επιχειρήσεις», λέει εκείνη. «Έχεις έναν σαφή στόχο και τον επιδιώκεις. Αλλά δεν ήταν λάτρης της αδρεναλίνης. Αν του είχα προτείνει να κάνουμε bungee jumping, θα είχε πει: 'Με τίποτα!'».
«Στη θεωρία, αυτή η κατάδυση φαινόταν άνετη. Απλά κάθεσαι εκεί, σωστά; Δεν χρειαζόταν να είναι σε καλή φυσική κατάσταση. Ήταν εφικτό, βολικό».
Ο κόσμος αργούσε να βγει από τους περιορισμούς του Covid, οπότε η Νταούντ πρόσθεσε το ταξίδι στη λίστα με τα πράγματα που ήθελε να κάνει η οικογένεια και για τα επόμενα δύο χρόνια, δεν παρακολούθησε την πρόοδο των αποστολών της OceanGate. Η ζωή ξαναγέμισε με δουλειά και σχολείο. Πήγαν κρουαζιέρα στη Μεσόγειο με τους πεθερούς της από το Πακιστάν, αφού είχαν να τους δουν πολύ καιρό.
Τα όνειρα για εξερεύνηση του ωκεανού είχαν ξεχαστεί μέχρι τα τέλη του 2022, όταν η Quintessentially τηλεφώνησε για να ρωτήσει αν εξακολουθούσαν να ενδιαφέρονται να επισκεφθούν τον Τιτανικό. «Ήταν τεράστιο το χρηματικό ποσό», παραδέχεται η Νταούντ – «500.000 δολάρια για δύο θέσεις! Χρήματα με τα οποία θα περίμενα να αγοράσω ένα σπίτι». Όμως η οικογένεια μπορούσε να το αντέξει οικονομικά – ο Σαχζάντα προερχόταν από μία από τις πλουσιότερες οικογένειες του Πακιστάν – και άρχισε να σχεδιάζει να συμμετάσχει στην αποστολή της OceanGate για το 2023. «Όση έρευνα και αν έκανα», είπε, «δεν βρήκα ούτε ένα ατύχημα με πολιτικό υποβρύχιο. Αυτό μου αρκούσε. Σχεδόν δεν γνώριζα την OceanGate, οπότε η εμπιστοσύνη μου βασιζόταν στην Quintessentially».
Σε δήλωσή της, η Quintessentially ανέφερε ότι οι υπηρεσίες που παρέχει στα μέλη της είναι εμπιστευτικές, αλλά διευκρίνισε ότι ποτέ δεν είχε εμπορική σχέση με την OceanGate, δεν προώθησε καμία από τις αποστολές της ούτε τις σύστησε στα μέλη της.
Τον Φεβρουάριο του 2023, ο Ρας και η σύζυγός του Γουέντι, διευθύντρια επικοινωνίας της OceanGate, πέταξαν από το Σιάτλ στο Λονδίνο για να συναντήσουν τους Νταούντ. Σε ένα καφέ στη South Bank, ο Ρας άρχισε να τους διαβεβαιώνει ότι το ταξίδι θα άξιζε τα χρήματα.
«Δεν είχαμε κάνει ποτέ καν καταδύσεις με αναπνευστήρα», είπε η Νταούντ. «Και ο Σαχζάντα είχε παρασυρθεί εντελώς από τις ιστορίες του Ρας. Η Γουέντι όμως ήταν πολύ σιωπηλή. Τότε η συζήτηση στράφηκε στην επικοινωνία μεταξύ του υποβρυχίου και του πλοίου. Και ο Στόκτον λέει: 'Ναι, μερικές φορές χάνουμε την επαφή'. Παρατήρησα ότι όλο το σώμα της Γουέντι σφίχτηκε. 'Δεν μας αρέσει όταν συμβαίνει αυτό', του είπε. 'Αν δεν μας πείτε πού βρίσκεστε, ανησυχούμε'. Ένιωσα τη δυναμική μεταξύ τους. Δεν μπορούσε να τον πείσει. Νομίζω ότι είδε τους κινδύνους. Είδε την πιθανότητα ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Αυτός απλώς την αγνόησε».
Υπήρχαν πολλά που ο Ρας είχε απλώς αγνοήσει – πράγματα που η Νταούντ θα ανακάλυπτε μόνο μετά την τραγωδία. Δεν τους είχε πει για τις πολλές ματαιωμένες καταδύσεις και τις εκατοντάδες τεχνικές δυσλειτουργίες κατά τη διάρκεια των δύο σύντομων περιόδων λειτουργίας του στον Βόρειο Ατλαντικό. Ή ότι τον Ιούλιο του 2022, κατά την ανάδυση, οι επιβάτες είχαν ακούσει έναν εκρηκτικό θόρυβο που ταρακούνησε το υποβρύχιο, κάτι που ο Ρας δεν είχε διερευνήσει ποτέ. Καθώς τα ζευγάρια αντάλλασσαν χειραψίες, ο Ρας παρέλειψε να αναφέρει ότι τους τελευταίους έξι μήνες το Titan βρισκόταν σε ένα πάρκινγκ στο St John’s, ακάλυπτο και χωρίς επίβλεψη, εκτεθειμένο στις παγωμένες συνθήκες του χειμώνα.
Στις 14 Ιουνίου, η οικογένεια ξεκίνησε με ένα μείγμα νευρικής ανυπομονησίας.
«Δεν είχαμε πολύ χρόνο να σκεφτούμε ή να ανησυχήσουμε υπερβολικά», λέει η Νταούντ. «Περάσαμε δύο μέρες στο πλοίο [μεταφοράς προς το Titan] για να φτάσουμε εκεί και μέχρι τότε είχα πάθει τρομερή ναυτία. Έτσι, όταν το πλήρωμα ανακοίνωσε ότι ο καιρός είχε καλυτερέψει [και ότι] η κατάδυση θα γινόταν, το σχέδιό μου ήταν να τους αποχαιρετήσω και μετά να προσπαθήσω να κοιμηθώ μέχρι να επιστρέψουν».
Ο Σαχζάντα και ο Σουλεμάν φορούσαν ειδικά ρούχα, από αυτά που φορούν οι αστροναύτες, με τα ονόματά τους και το λογότυπο της OceanGate. Μαζί τους ήταν ο Ρας, ένας Βρετανός επιχειρηματίας ονόματι Χάμις Χάρντινγκ και ο Γάλλος δύτης Πολ-Ανρί Ναρζεολέ, γνωστός ως «Mr Titanic» ως η κορυφαία παγκόσμια αυθεντία στο ναυάγιο. Είχε ήδη δει το πλοίο 37 φορές, πέντε φορές από το «Titan», και ενεργούσε ως ειδικός οδηγός για την OceanGate.
«Τους χαιρέτησα. Και αυτό ήταν. Μπήκαν σε μια λέμβο και έφυγαν γρήγορα. Το αντίο ήταν πολύ γρήγορο», ανέφερε η Νταούντ.
Η Νταούντ παρακολουθούσε καθώς ο σύζυγός της και ο γιος της μεταφέρονταν στο Titan, που επέπλεε περίπου 100 μέτρα μακριά πάνω στην πλατφόρμα εκτόξευσης και ανάκτησης. Οι δύο δύτες που βρίσκονταν εκεί ανέβασαν τους άνδρες στην επισφαλή κατασκευή και τους οδήγησαν μέσα στο υποβρύχιο ένας-ένας. «Καλή κατάδυση», είπε ο ένας στον Σουλεμάν καθώς τον βοηθούσε να μπει μέσα. Η καταπακτή κλείστηκε με μπουλόνια. Το Titan βυθίστηκε κάτω από τα κύματα. Θα χρειαζόταν περίπου τρεις ώρες για να φτάσει στο ναυάγιο.
Η μοιραία στιγμή
Γύρω στις 11 το πρωί, η Νταούντ βρισκόταν στην τραπεζαρία, αναζητώντας ένα φάρμακο για τη ναυτία, όταν άκουσε κάποιον να λέει: «Έχασαν την επικοινωνία». «Μην ανησυχείς, δεν είναι ασυνήθιστο», της είπαν. «Εκείνη τη στιγμή, τι έπρεπε να κάνω;», λέει τώρα. «Ένιωθα παγιδευμένη σε εκείνο το πλοίο και δεν είχα άλλη επιλογή από το να εμπιστευτώ ό,τι μου έλεγαν». Το πλήρωμα της OceanGate φαινόταν ατάραχο. Το είχαν ξαναπεράσει αυτό και όλα θα πήγαιναν καλά. Το υποβρύχιο θα επέστρεφε όπως είχε προγραμματιστεί στις 3 μ.μ.
Στο δωμάτιο επικοινωνιών όπου βρισκόταν η Γουέντι Ρας, η οθόνη παρακολούθησης παρέμενε κενή και η κονσόλα κειμένου σιωπηλή.
Στις 6.30 μ.μ., δεν υπήρχε ακόμα κανένα ίχνος του «Titan». Ο Κάιλ Μπίνγκαμ, διευθυντής αποστολών της OceanGate, συγκάλεσε συνέντευξη Τύπου και ανακοίνωσε ότι το «Titan» θεωρείται πλέον επίσημα αγνοούμενο. Η Νταούντ δυσκολεύεται να περιγράψει πώς ένιωσε όταν άκουσε αυτά τα λόγια. «Είναι σαν χιονοστιβάδα», είπε. «Το βλέπεις να έρχεται. Αυτό είναι, θα με χτυπήσει. Αλλά είσαι σε ένα γκρεμό, οπότε πού μπορείς να πας; Έπρεπε να κάνω μια συνειδητή επιλογή. Ήξερα ότι δεν μπορούσα να αφήσω τα συναισθήματα να με κατακλύσουν».
«Είπα στον εαυτό μου ότι είχαν κολλήσει», λέει. «Αλλά ανησυχούσα. Ο Σουλεμάν δεν είναι… λοιπόν, και οι δύο άντρες μου, δεν τα πάνε πολύ καλά στο σκοτάδι, και ήξερα ότι εκεί κάτω θα ήταν ένα πολύ διαφορετικό σκοτάδι. Τίποτα. Κυριολεκτικά δεν μπορείς να δεις τίποτα».
Θυμάται ότι ο γιατρός της OceanGate της έδωσε ένα φάρμακο για τη ναυτία και ζήτησε από έναν από τους άλλους τουρίστες, ο οποίος ήλπιζε να συμμετάσχει στην επόμενη κατάδυση, να «την προσέχει». Θυμάται ότι περιπλανιόταν στο πλοίο, απελπισμένη να μάθει νέα, αλλά φοβισμένη για το τι θα μπορούσε να ακούσει. «Υπήρχαν πολλές ψιθυριστές φωνές», τόνισε. «Σταματούσαν όταν πλησίαζα, αλλά τους άκουσα να λένε ότι το νερό τους μπορεί να τελειώσει και ότι ίσως θα έπιναν τη συμπύκνωση στα τοιχώματα του υποβρυχίου με καλαμάκια… Δεν χρειαζόμουν αυτά τα πράγματα στο μυαλό μου, οπότε προσπάθησα να μην ακούω. Διέγραψα όλες τις ειδήσεις από το τηλέφωνό μου. Δεν είχα καν συνειδητοποιήσει την αντίστροφη μέτρηση του οξυγόνου. Το μόνο που μου είχε πει το πλήρωμα ήταν ότι μπορούσαν να αντέξουν τέσσερις μέρες εκεί κάτω, όχι περισσότερο».
Τότε άρχισαν να διαδίδονται φήμες για μια τοξική κουλτούρα στην OceanGate, ότι ο Στόκτον Ρας είχε αγνοήσει αμέτρητες προειδοποιήσεις σχετικά με την επιχείρησή του, ότι είχε απορρίψει την ασφάλεια ως χάσιμο χρόνου. Η αλήθεια άρχιζε να βγαίνει στην επιφάνεια.
Όμως, 400 μίλια μακριά στη θάλασσα, η Νταούντ βασιζόταν αποκλειστικά στις ενημερώσεις της εταιρείας. «Η ατμόσφαιρα στο πλοίο ήταν αυτή της πλήρους άρνησης», λέει. «Το πλήρωμα [συμπεριφερόταν] σαν να μην συνέβαινε τίποτα». Ο Μπίνγκχαμ συνέχιζε να προβλέπει ότι υπήρχε κάποιο τεχνικό πρόβλημα.
«Μου πέρασε από το μυαλό ότι η OceanGate είχε κρυφούς σκοπούς σχετικά με αυτά που μας έλεγαν», παραδέχεται η Νταούντ. «Απλώς προσπαθούσαν να αποφύγουν την αλήθεια. Αλλά χωρίς ελπίδα θα είχα καταρρεύσει πολύ πιο γρήγορα».
Στις 22 Ιουνίου, το Horizon Arctic έφτασε στον τόπο του συμβάντος μεταφέροντας ένα τηλεκατευθυνόμενο όχημα ικανό να καταδυθεί στο βάθος όπου βρισκόταν ο Τιτανικός. Το όχημα τέθηκε αμέσως σε λειτουργία και 90 λεπτά αργότερα έφτασε στον βυθό. Καθώς το ρομποτικό όχημα σάρωσε με το βλέμμα του τον βυθό, μετέδιδε εικόνες στους χειριστές στην επιφάνεια και στην Αμερικανική Ακτοφυλακή, η οποία είχε πλέον αναλάβει τη διοίκηση.
Καθώς το όχημα κατευθυνόταν από εδώ και από εκεί, εντόπισαν κάτι στην άκρη του πλαισίου. Τα υπολείμματα της ουράς του Titan εμφανίστηκαν στο οπτικό πεδίο. «Όλα τα στοιχεία αυτή τη στιγμή δείχνουν ότι έχει συμβεί κάτι καταστροφικό με το Titan», ήταν τα προσεκτικά επιλεγμένα λόγια του αξιωματικού της Αμερικανικής Ακτοφυλακής σε μια κλήση προς το Polar Prince. Η Γουέντι Ρας και η OceanGate αναγκάστηκαν να αντιμετωπίσουν την αλήθεια που ορισμένοι από αυτούς είχαν υποψιαστεί από την αρχή. Το κύτος του Titan είχε υποστεί βλάβη σχεδόν τρεις ώρες μετά την κατάδυση. Κάτω από τις τεράστιες πιέσεις του ωκεανού είχε υποστεί εσωτερική έκρηξη, καταρρέοντας προς τα μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Οι πέντε άνδρες πέθαναν ακαριαία.
«Όταν είπαν καταστροφικό, ήξερα ότι ο Σαχζάντα και ο Σουλεμάν δεν το γνώριζαν καν. Τη μια στιγμή ήταν εκεί και την επόμενη δεν ήταν. Το να ξέρω ότι δεν υπέφεραν ήταν πολύ σημαντικό. Έφυγαν, αλλά ο τρόπος με τον οποίο έφυγαν το κάνει κάπως πιο εύκολο».
Το «μετά»
Και τότε η Νταούντ βρέθηκε σε αυτό που αποκαλεί «το μετά». «Κατά κάποιον τρόπο, φοβόμουν πολύ να βγω από εκείνη την παράξενη φούσκα», λέει. Τα τελευταία ίχνη ελπίδας στα οποία είχε προσκολληθεί στη μέση του ωκεανού είχαν εξαφανιστεί και έπρεπε να αντιμετωπίσει τις πρακτικές λεπτομέρειες της επιστροφής στο σπίτι. «Τι θα έκανα με τα πράγματά τους; Τις βαλίτσες τους; Τα ρούχα και τα πράγματα του Σαχζάντα ήταν στην καμπίνα μου, οπότε έφτιαξα τις βαλίτσες του. Αλλά δεν έφτιαξα αυτές του Σουλεμάν. Δεν μπορούσα. Κάποιος άλλος το έκανε αυτό».
Τους επόμενους 18 μήνες, η Αμερικανική Ακτοφυλακή διεξήγαγε εγκληματολογική έρευνα για τον Στόκτον Ρας και την OceanGate. Τα μοιραία ελαττώματα που κρύβονταν στο παρασκήνιο ήρθαν στο φως, μαζί με τις πολλές προειδοποιήσεις που ο Ρας είχε αγνοήσει κατάφωρα. Η Νταούντ ενημερώθηκε ότι θα ήταν πολύ βαρύ για εκείνη να παραστεί στις δημόσιες ακροάσεις, και μέχρι σήμερα συνεχίζει να προστατεύει τον εαυτό της – είναι πολύ προσεκτική σχετικά με το πόσα από τα αποκαλυπτικά στοιχεία πρέπει να μάθει. Η επίσημη έκθεση για την τραγωδία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ήταν αποτρέψιμη και προκλήθηκε από ανεπαρκή μηχανική και δοκιμές, καθώς και από την απερίσκεπτη προσέγγιση του Ρας. Αν είχε επιζήσει, θα είχε αντιμετωπίσει ποινική δίωξη. Έχουν προταθεί αυστηρότεροι κανονισμοί για τα υποβρύχια επιβατών, αλλά είναι πλέον πολύ αργά για την Νταούντ και την οικογένειά της.
«Από την αρχή, είχα πολλούς λόγους να μισώ τον Στόκτον, αλλά αυτό με βοηθάει πραγματικά;» λέει η Νταούντ. Η Νταούντ κάνει μια παύση και συνεχίζει ψιθυριστά. «Είναι πολύ δύσκολο. Το να είσαι δυνατός δεν σημαίνει ότι δεν το νιώθεις».
«Δεν πήραμε τα πτώματα για εννέα μήνες», προσθέτει. «Όταν λέω πτώματα, εννοώ τη λάσπη που είχε απομείνει. Ήρθαν σε δύο μικρά κουτιά, σαν κουτιά παπουτσιών». Η λάσπη, όπως την αποκαλεί, είναι τα λείψανα που ανασύρθηκαν από τον βυθό της θάλασσας και διαχωρίστηκαν σχολαστικά και υποβλήθηκαν σε τεστ DNA από την Αμερικανική Ακτοφυλακή. «Δεν μπόρεσαν να βρουν και πολλά», λέει. «Έχουν έναν μεγάλο σωρό που δεν μπορούν να διαχωρίσουν, όλο ανακατεμένο DNA, και με ρώτησαν αν ήθελα και από αυτό. Αλλά είπα όχι, μόνο ό,τι ξέρετε ότι είναι του Σουλεμάν και του Σαχζάντα».
Με πληροφορίες από Guardian
