Η Ελβετία πρόκειται να ψηφίσει μια πρόταση που θα επιβάλει ένα ανώτατο όριο στον πληθυσμό της.
Εάν η πρόταση εγκριθεί στις 14 Ιουνίου, θα μπορούσε τελικά να οδηγήσει σε γενική απαγόρευση των νέων αφίξεων μεταναστών, εάν ο αριθμός των κατοίκων αυξηθεί από περίπου 9 εκατομμύρια σήμερα σε πάνω από 10 εκατομμύρια, χωρίς να γίνεται διαχωρισμός μεταξύ προσφύγων, ειδικευμένων εργαζομένων και ανώτερων στελεχών με μισθούς που ξεπερνούν τις 100.000 ετησίως.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι υπάρχει πιθανότητα να εγκριθεί. Ο κίνδυνος είναι ότι αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε έλλειψη κρίσιμων δεξιοτήτων, με αποτέλεσμα να βλάψει την ανταγωνιστικότητα της Ελβετίας.
Τι οδήγησε στο αίτημα περιορισμού του πληθυσμού στην Ελβετία
Η δυναμική οικονομία της Ελβετίας την έχει καταστήσει σημαντικό πόλο έλξης για ξένους εργαζομένους. Η χώρα φιλοξενεί παγκόσμιες επιχειρήσεις, όπως την UBS Group AG, τη Nestle SA και τη Novartis AG. Οι σχετικά χαμηλοί φόροι, ο υψηλά ειδικευμένος πληθυσμός και η λιτή προσέγγιση της κυβέρνησης έχουν επίσης προσελκύσει μεγάλες ξένες επιχειρήσεις, όπως η Google, η IBM Corp. και η Walt Disney Co. Η κατά κεφαλήν οικονομική παραγωγή της χώρας είναι σήμερα η έκτη υψηλότερη στον κόσμο.
Ο πληθυσμός της χώρας αυξάνεται σταθερά εδώ και σχεδόν πέντε δεκαετίες, και πολλοί ντόπιοι διαμαρτύρονται πλέον για τα εξωφρενικά υψηλά ενοίκια, τα κυκλοφοριακά προβλήματα και τον υπερπληθυσμό σε τρένα και λεωφορεία, που βλάπτουν την ποιότητα ζωής τους.
Το δεξιό Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα (SVP) κέρδισε το 28% των ψήφων στις τελευταίες εκλογές με μια εκστρατεία που παρουσίαζε την ελβετική υπηκοότητα ως προνόμιο και όχι ως δικαίωμα. Το κόμμα αυτό πρότεινε την ιδέα ενός ορίου πληθυσμού το 2023, παρουσιάζοντάς την ως έναν τρόπο διατήρησης του ελβετικού τρόπου ζωής και προστασίας του περιβάλλοντος από την υπερβολική ανθρώπινη δραστηριότητα.
Οι ρυθμοί αύξησης του πληθυσμού
Ο πληθυσμός της Ελβετίας αυξήθηκε κατά περίπου 10% την τελευταία δεκαετία. Αυτό είναι πολύ πιο γρήγορο από ό,τι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπου ο πληθυσμός αυξήθηκε λιγότερο από 2% κατά την ίδια περίοδο, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας. Η μετανάστευση είναι ο μεγαλύτερος παράγοντας που συμβάλλει στην αύξηση του πληθυσμού της Ελβετίας, με το φυσικό ρυθμό αύξησης — τη διαφορά μεταξύ γεννήσεων και θανάτων — να αντιπροσωπεύει μόνο το ένα δέκατο περίπου της αύξησης.
Η αύξηση ήταν ιδιαίτερα υψηλή το 2023, καθώς οι εθνικές στατιστικές έλαβαν για πρώτη φορά υπόψη την άφιξη προσφύγων από την Ουκρανία. Τα περισσότερα χρόνια, οι μετανάστες προέρχονταν κυρίως από την ΕΕ ή από χώρες με τις οποίες η Ελβετία έχει συνάψει συμφωνία ελεύθερου εμπορίου και σύνδεσης.
Θα περάσει η πρόταση;
Υπάρχουν αρκετές πιθανότητες να περάσει, παρόλο που η κυβέρνηση — η οποία στην Ελβετία αποτελείται πάντα από τα μεγαλύτερα κόμματα, συμπεριλαμβανομένου του SVP — αντιτίθεται στο σχέδιο. Μια δημοσκόπηση που διεξήχθη στα τέλη Νοεμβρίου και δημοσιεύθηκε στις 7 Δεκεμβρίου έδειξε ότι το 48% των ψηφοφόρων ήταν είτε διατεθειμένοι να υποστηρίξουν την πρόταση είτε είχαν ήδη αποφασίσει να την ψηφίσουν. Ένα μικρότερο ποσοστό, 41%, ήταν αντίθετο, ενώ το 11% των ψηφοφόρων ήταν αναποφάσιστο.
Στο σύστημα άμεσης δημοκρατίας της Ελβετίας, οι πολίτες ψηφίζουν έως και τέσσερις φορές το χρόνο για θέματα που κυμαίνονται από τους φόρους κληρονομιάς έως το αν οι πίθηκοι πρέπει να έχουν ανθρώπινα δικαιώματα. Η υποστήριξη για μια πρόταση τείνει να μειώνεται καθώς πλησιάζει η ημερομηνία της ψηφοφορίας. Ωστόσο, μια προηγούμενη έρευνα που διεξήχθη τον Ιούλιο έδειξε επίσης ποσοστό έγκρισης 48% για την ιδέα του ανώτατου ορίου πληθυσμού, υποδηλώνοντας ότι έχει μια σταθερή βάση υποστήριξης που δεν είναι πιθανό να συρρικνωθεί.
Ο πιθανός αντίκτυπος στην οικονομία
Δεν έχουν γίνει επίσημες εκτιμήσεις για τον οικονομικό αντίκτυπο της πρότασης, αλλά θεωρείται ευρέως ότι θα αποτελέσει εμπόδιο για την ανάπτυξη. Εκτός από την αναμενόμενη έλλειψη εργατικού δυναμικού και την επιταχυνόμενη γήρανση του πληθυσμού, υπάρχει ο κίνδυνος σοβαρών διαταραχών στο εμπόριο, εάν καταργηθούν οι διμερείς συμφωνίες με την ΕΕ, που αποτελεί προορισμό για περισσότερο από το 40% των ελβετικών εξαγωγών.
Οι υποστηρικτές της πρωτοβουλίας υποστηρίζουν ότι τα προβλήματα αυτά θα αντισταθμιστούν από τη μείωση των ενοικίων των κατοικιών και του κόστους των υποδομών και της κοινωνικής πρόνοιας.
Με πληροφορίες από Bloomberg
