Το Συμβούλιο της Ευρώπης προειδοποιεί ότι οι συνθήκες σε ελληνικές φυλακές παραμένουν κάτω από τα ελάχιστα αποδεκτά όρια, επικαλούμενο υπερπληθυσμό, σοβαρές ελλείψεις προσωπικού και κακές συνθήκες κράτησης σε νέα έκθεση που δημοσιοποιήθηκε μετά από επίσκεψη επιθεώρησης το 2025.
Η έκθεση της Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) βασίζεται σε επίσκεψη τον Ιανουάριο του 2025 σε επτά ανδρικές και δύο γυναικείες φυλακές, καθώς και σε αστυνομικά κρατητήρια. Σύμφωνα με την επιτροπή, τα χρόνια προβλήματα υπερπληθυσμού και υποστελέχωσης συνεχίζουν να υπονομεύουν τη λειτουργία του σωφρονιστικού συστήματος, οδηγώντας σε κακές και ανασφαλείς συνθήκες κράτησης.
Η CPT διαπιστώνει ότι οι συνθήκες σε πολλές ανδρικές φυλακές δεν πληρούν τα ελάχιστα νομικά και υγειονομικά πρότυπα.
Σε αρκετές περιπτώσεις οι κρατούμενοι στοιβάζονται σε χώρους πολύ μικρότερους από αυτούς που προβλέπονται. Στις φυλακές Αλικαρνασσού, κελιά 8 τετραγωνικών μέτρων φιλοξενούσαν έως και πέντε άτομα, ενώ στο Ναύπλιο έντεκα κρατούμενοι κρατούνταν σε κελί 22 τετραγωνικών μέτρων.
Στις φυλακές Χαλκίδας ο διαθέσιμος χώρος ανά κρατούμενο έπεφτε σε ορισμένες περιπτώσεις κάτω από τα τρία τετραγωνικά μέτρα, ενώ στο Μαλανδρίνο κοιτώνες περίπου 25 τετραγωνικών μέτρων φιλοξενούσαν οκτώ έως δέκα άτομα.
Η έκθεση καταγράφει επίσης σοβαρά προβλήματα στις υλικές συνθήκες. Σε ορισμένα καταστήματα κράτησης, όπως στις φυλακές Χανίων, αναφέρθηκαν ελλείψεις σε στρώματα και κουβέρτες, με κρατούμενους να κοιμούνται στο τσιμέντο ή σε βρεγμένα στρώματα. Σε αρκετές φυλακές εντοπίστηκαν κοριοί και κατσαρίδες, υγρασία, μούχλα και διαρροές στις οροφές.
Η επιτροπή καλεί τις ελληνικές αρχές να λάβουν άμεσα μέτρα για τη μείωση του αριθμού των κρατουμένων ανά κελί, τη βελτίωση των εγκαταστάσεων και της υγιεινής, καθώς και για την ενίσχυση των δραστηριοτήτων που προσφέρονται στους κρατούμενους. Παράλληλα ζητεί μια συνολική στρατηγική αποσυμφόρησης των φυλακών με μεγαλύτερη χρήση εναλλακτικών ποινών.
Ελληνικές φυλακές: Έλλειψη προσωπικού και βία μεταξύ κρατουμένων
Η CPT διαπιστώνει επίσης σοβαρές ελλείψεις προσωπικού σε όλα τα σωφρονιστικά καταστήματα που επισκέφθηκε.
Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ανησυχητική στις φυλακές Κορυδαλλού Ι και Χανίων, όπου η περιορισμένη παρουσία προσωπικού επιτρέπει σε ισχυρότερες ομάδες κρατουμένων να επιβάλλονται σε άλλους, δημιουργώντας συνθήκες που ευνοούν τη βία μεταξύ κρατουμένων.
Η επιτροπή ζητεί εθνική στρατηγική για την πρόληψη τέτοιων περιστατικών, με αύξηση του προσωπικού και ενίσχυση της εκπαίδευσης και υποστήριξης των σωφρονιστικών υπαλλήλων.
Παράλληλα εντοπίστηκαν σημαντικές ελλείψεις στις υπηρεσίες υγείας των φυλακών, με την κατάσταση να χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα ανησυχητική στις φυλακές Χανίων. Η CPT καλεί την Ελλάδα να προχωρήσει σε συνολική μεταρρύθμιση της υγειονομικής φροντίδας των κρατουμένων.
Προβλήματα και στις γυναικείες φυλακές
Η έκθεση εξετάζει επίσης τις συνθήκες κράτησης γυναικών, σημειώνοντας ότι εναλλακτικές μορφές ποινής χρησιμοποιούνται σπάνια, ακόμη και για εγκύους ή μητέρες μικρών παιδιών.
Η CPT κατέγραψε καταγγελίες για σωματική κακομεταχείριση κρατουμένων από άνδρες σωφρονιστικούς υπαλλήλους, καθώς και περιστατικό εξευτελιστικής μεταχείρισης γυναίκας που είχε αυτοτραυματιστεί στις φυλακές Ελαιώνα.
Σε ορισμένες πτέρυγες του ίδιου καταστήματος κράτησης οι συνθήκες χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα κακές, ενώ η επιτροπή ζητεί την κατάργηση μεγάλων κοιτώνων και την αναβάθμιση των εγκαταστάσεων.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης σοβαρές ελλείψεις σε ιατρικό και ψυχιατρικό προσωπικό. Η ανάγκη ενίσχυσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας υπογραμμίζεται μετά τον θάνατο δύο κρατουμένων το 2024 και το 2025 και μία αυτοκτονία το 2024 στις φυλακές Κορυδαλλού ΙΙ.
Καταγγελίες για κακομεταχείριση από αστυνομικούς
Η επιτροπή αναφέρει ότι έλαβε αξιόπιστες καταγγελίες για κακομεταχείριση κρατουμένων από αστυνομικούς, με περιστατικά που περιλαμβάνουν χαστούκια, γροθιές, κλωτσιές και χτυπήματα του κεφαλιού στον τοίχο.
Σύμφωνα με την CPT, τέτοιες πρακτικές φέρονται να χρησιμοποιούνται σε ορισμένες περιπτώσεις για την απόσπαση ομολογιών ή ως τιμωρία.
Η επιτροπή καλεί την Ελληνική Αστυνομία να ενισχύσει την επαγγελματική κουλτούρα στο σώμα, να εφαρμόσει μη εξαναγκαστικές τεχνικές ανάκρισης και να προχωρήσει στη συστηματική ηλεκτρονική καταγραφή των ανακρίσεων.
Η έκθεση αναφέρεται επίσης σε περιστατικά θανάτων σε αστυνομική κράτηση, μεταξύ των οποίων τον θάνατο αλλοδαπού τον Σεπτέμβριο του 2024 στο αστυνομικό τμήμα Αγίου Παντελεήμονα, ζητώντας ενημέρωση για την πορεία των σχετικών ερευνών.
Η απάντηση της κυβέρνησης
Μετά την επίσκεψη της επιτροπής, πραγματοποιήθηκαν τον Ιούνιο του 2025 συνομιλίες στην Αθήνα μεταξύ της CPT και κυβερνητικών αξιωματούχων.
Οι ελληνικές αρχές παρουσίασαν σχέδιο δράσης για την περίοδο 2025–2030 με στόχο τη μεταρρύθμιση του σωφρονιστικού συστήματος. Σύμφωνα με την επιτροπή, το σχέδιο αποτελεί σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση της κρίσης στις φυλακές.
Η CPT σημειώνει επίσης ότι οι ελληνικές αρχές απάντησαν αναλυτικά στις συστάσεις της έκθεσης και ότι αρκετά από τα προτεινόμενα μέτρα έχουν ήδη εφαρμοστεί πλήρως ή εν μέρει.
