Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ επέτρεψε την προσωρινή αναστολή εφαρμογής νόμου της Καλιφόρνιας που απαγόρευε στα σχολεία να υιοθετούν πολιτικές αναγκαστικής αποκάλυψης της ταυτότητας φύλου μαθητών στους γονείς τους, σε μια απόφαση που εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα περιορισμών γύρω από τα δικαιώματα τρανς ατόμων στη χώρα.
Με ψήφους 6-3, το Δικαστήριο έκανε δεκτό επείγον αίτημα ομάδας εκπαιδευτικών και γονέων να «παγώσει» την εφαρμογή του λεγόμενου SAFETY Act (Support Academic Future and Educators for Today’s Youth Act), ο οποίος είχε υπογραφεί από τον κυβερνήτη Gavin Newsom το 2024. Ο νόμος απαγόρευε ρητά στα σχολεία να επιβάλλουν πολιτικές που υποχρεώνουν τους εκπαιδευτικούς να αποκαλύπτουν στους γονείς εάν ένας μαθητής κοινωνικά μεταβαίνει σε διαφορετική ταυτότητα φύλου εντός του σχολικού περιβάλλοντος.
Το SAFETY Act προέβλεπε επίσης προστασία για εκπαιδευτικούς που στηρίζουν LGBTQ+ μαθητές και ενσωματώνουν συμπεριληπτική ύλη στο πρόγραμμα σπουδών, ενώ ανέθετε στο Υπουργείο Παιδείας της Καλιφόρνιας την ανάπτυξη πόρων για οικογένειες queer και τρανς μαθητών.
Η προσφυγή κατά του νόμου ξεκίνησε το 2023 από δύο δασκάλες της Καλιφόρνιας, οι οποίες υποστήριξαν ότι η νομοθεσία παραβιάζει τα δικαιώματά τους βάσει της Πρώτης Τροπολογίας (ελευθερία λόγου και θρησκευτικής άσκησης). Στην υπόθεση προσχώρησαν και γονείς, οι οποίοι ισχυρίστηκαν ότι η μη ενημέρωσή τους για κοινωνική μετάβαση των παιδιών τους στο σχολείο παραβιάζει το δικαίωμά τους να τα ανατρέφουν σύμφωνα με τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις και τη 14η Τροπολογία περί δέουσας διαδικασίας.
Η συντηρητική πλειοψηφία του Δικαστηρίου, σε ανυπόγραφη γνώμη, έκρινε ότι οι γονείς «έχουν ειλικρινείς θρησκευτικές πεποιθήσεις σχετικά με το φύλο» και ότι οι πολιτικές της Καλιφόρνιας «παραβιάζουν αυτές τις πεποιθήσεις».
Οι τρεις φιλελεύθερες δικαστές — Sonia Sotomayor, Elena Kagan και Ketanji Brown Jackson — διαφώνησαν. Η Kagan, σε αιχμηρή μειοψηφική γνώμη που προσυπέγραψε η Jackson, επέκρινε τη χρήση της λεγόμενης “emergency docket” διαδικασίας, μέσω της οποίας το Δικαστήριο λαμβάνει γρήγορες αποφάσεις χωρίς πλήρη εκδίκαση.
«Πριν από μόλις μια δεκαετία, το Δικαστήριο δεν θα είχε χορηγήσει ένα τέτοιο επείγον αίτημα», έγραψε η Kagan, υποστηρίζοντας ότι οι κανονικές διαδικασίες — πλήρης ακρόαση, προφορικά επιχειρήματα και λεπτομερής αιτιολόγηση — υπάρχουν για να διασφαλίζουν ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται μετά από ενδελεχή εξέταση των δεδομένων.
Η απόφαση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο τοποθετήσεων του Ανώτατου Δικαστηρίου τα τελευταία χρόνια σε ζητήματα LGBTQ+ δικαιωμάτων. Αν και το Δικαστήριο αρνήθηκε το 2025 να επανεξετάσει το καθεστώς του γάμου ομοφύλων, έχει ταχθεί υπέρ πολιτειών που απαγορεύουν τη φροντίδα επιβεβαίωσης φύλου για ανήλικους και υπέρ γονέων που αντιτίθενται σε LGBTQ+-συμπεριληπτικά βιβλία στα σχολεία.
Παράλληλα, εκκρεμούν αποφάσεις σε υποθέσεις που αφορούν τη συμμετοχή τρανς μαθητριών σε σχολικά αθλητικά πρωταθλήματα, με πιθανές επιπτώσεις στο πώς το Δικαστήριο ορίζει τη νομική έννοια του «βιολογικού φύλου» στο πλαίσιο της 14ης Τροπολογίας.
Η υπόθεση της Καλιφόρνιας αναδεικνύει μια βασική σύγκρουση που διατρέχει την αμερικανική δημόσια ζωή: τη στάθμιση μεταξύ γονεϊκών δικαιωμάτων και προστασίας της ιδιωτικότητας και ασφάλειας των μαθητών. Οι υποστηρικτές του SAFETY Act υποστηρίζουν ότι για ορισμένους τρανς μαθητές, η αναγκαστική αποκάλυψη στο οικογενειακό περιβάλλον μπορεί να συνεπάγεται κίνδυνο απόρριψης ή κακοποίησης. Οι αντίπαλοι θεωρούν ότι η μη ενημέρωση των γονέων παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματά τους.
Το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα της Καλιφόρνιας δήλωσε ότι είναι «απογοητευμένο» από την απόφαση, τονίζοντας πως η Πολιτεία παραμένει προσηλωμένη στη διατήρηση «ασφαλούς και φιλόξενου σχολικού περιβάλλοντος για όλους τους μαθητές», με σεβασμό στον ρόλο των γονέων.
Η τελική εκδίκαση της υπόθεσης δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Ωστόσο, η απόφαση για αναστολή εφαρμογής του νόμου στέλνει ένα σαφές μήνυμα για τον τρόπο με τον οποίο η σημερινή σύνθεση του Ανώτατου Δικαστηρίου προσεγγίζει τις συγκρούσεις γύρω από φύλο, θρησκευτική ελευθερία και εκπαιδευτική πολιτική.
Σε ένα πολιτικό τοπίο ήδη πολωμένο, το ζήτημα της ταυτότητας φύλου στα σχολεία αναμένεται να παραμείνει στο επίκεντρο της εθνικής αντιπαράθεσης.
