Μακριά από το πεδίο της μάχης στην Ουκρανία, εμμένει μία άλλη μάχη που αφορά στο ονόματα των δρόμων και των σταθμών μετρό στις ουκρανικές πόλεις.
Σε όλη την Ουκρανία οι αρχές ξεκινούν το project της αποαποκιοποίησης των δρόμων, της αλλαγής δηλαδή των ονομασιών όσων δρόμων και στάσεων του μετρό έφεραν ονόματα που θυμίζουν Ρωσική Αυτοκρατορία ή Σοβιετική Ένωση.
Η Ουκρανία θέλει να απαλλαγεί από τα ίχνη του έθνους που εισέβαλε στα τέλη Φεβρουαρίου στη χώρα. Και αυτό σημαίνει τέλος οι δρόμοι Παβλόφ, Τσαϊκόφσκι ή Μεγάλης Αικατερίνης.
«Υπερασπιζόμαστε τη χώρα μας αλλά και την κουλτούρα μας» λέει στους New York Times ο Andriy Moskalenko, αναπληρωτής δήμαρχος της Λβιβ και επικεφαλής της Επιτροπής για την μετονομασία πάνω από 1.000 δρόμους στην πόλη.
«Δεν θέλουμε να έχουμε τίποτα κοινό με τους δολοφόνους» συνεχίζει. Αλλά δεν είναι πρώτη φορά που Ουκρανία επιχειρεί κάτι τέτοιο.
Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης αρκετές χώρες της ανατολικής Ευρώπης, που άνηκαν στην τότε ΕΣΣΔ, μετονόμασαν τις οδούς τους και απομάκρυναν μνημεία και αγάλματα που θύμιζαν την κομμουνιστική περίοδο, κάτι που ήταν συνώνυμο με ένα ολοκληρωτικό καθεστώς.
Τώρα, όμως, η απόφαση να διαγραφεί κάθε ρωσικό όνομα δεν είναι μόνο κίνηση αντίδρασης απέναντι στην ρωσική εισβολή, λέει ο ιστορικός Vasyl Kmet, του Πανεπιστημίου της Λβιβ.
Πλέον είναι μία επανίδρυση της ουκρανικής ταυτότητας που πολλοί αισθάνονται ότι έχει καταπιεστεί για αιώνες από τον ισχυρό της γείτονα.
«Η ιδέα της αποαποικιοποίησης είναι λίγο ευρύτερη», λέει ο Kmet. «Η ρωσική πολιτική σήμερα βασίζεται στην προπαγάνδα του λεγόμενου Russky mir - του ρωσόφωνου κόσμου, δηλαδή. Πρόκειται για τη δημιουργία μιας ισχυρής εναλλακτικής λύσης, ενός σύγχρονου ουκρανικού εθνικού λόγου».
Η Λβιβ είναι μία από τις πολλές περιοχές που αναλαμβάνουν εκστρατείες «αποαποικιοποίησης». Το ίδιο και το Λούτσκ, που σχεδιάζει να μετονομάσει πάνω από 100 δρόμους.
Στην Οδησσό, όπου οι κάτοικοι είναι κυρίως ρωσόφωνοι, οι τοπικοί άρχοντες συζητούν αν θα αφαιρέσουν ένα μνημείο στη Μεγάλη Αικατερίνη, τη Ρωσίδα αυτοκράτειρα που ίδρυσε την πόλη το 1794.
Στο Κίεβο, το Δημοτικό Συμβούλιο εξετάζει τη μετονομασία της στάσης του μετρό Λέων Τολστόι σε Βασίλ Στους, ο Ουκρανός ποιητής και αντιφρονούντας.
Η στάση «Μινσκ» που πήρε το όνομά της από την πρωτεύουσα της Λευκορωσίας, χώρα που συντάχθηκε με την Μόσχα στην ρωσική εισβολή, ενδέχεται να βαφτιστεί εκ νέου ως «Βαρσοβία», τιμώντας την υποστήριξη της Πολωνίας στην Ουκρανία.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο τα ρωσικά ονόματα που ελέγχονται. Η επιτροπή στη Λβιβ σχεδιάζει επίσης να διαγράψει ονόματα οδών ως φόρο τιμής σε ορισμένους Ουκρανούς.
Το ένα πήρε το όνομά του από τον συγγραφέα Πέτρο Κοζλάνιουκ, ο οποίος συνεργάστηκε με σοβιετικές υπηρεσίες ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της KGB.
Η αφαίρεση των ονομάτων ορισμένων πολιτιστικών εικόνων - κάτι που η επιτροπή στη Λβιβ λέει έκανε μετά από διαβούλευση με ακαδημαϊκούς από τους σχετικούς τομείς - έχει αποδειχθεί πιο διχαστική.
Μορφές όπως Τσαϊκόφσκι και η ιστορία τους εξάλλου, είναι δύσκολο να αποποιηθούν. Οι οικογενειακές ρίζες του κλασικού συνθέτη εντοπίζονται στη σύγχρονη Ουκρανία και ορισμένοι μουσικολόγοι λένε ότι τα έργα του ήταν εμπνευσμένα από την ουκρανική λαϊκή μουσική.
Παρόλα αυτά οι εργασίες μετονομασίας έχουν ξεκινήσει και το εργοστάσιο του Viktor Melnychuk έχει πιάσει δουλειά για την κατασκευή νέων πινακίδων.
«Ίσως θα έπρεπε να κρατήσουμε κάποιους κλασικούς συγγραφείς ή ποιητές αν είναι από άλλες περιόδους. Δεν είμαι σίγουρος», λέει ο ίδιος και σημειώνει πως «Δεν μπορούμε να απορρίψουμε τα πάντα εντελώς. Υπήρχε κάτι καλό εκεί.»
«Όταν μετονομάζουμε έναν δρόμο, δεν σημαίνει ότι λέμε: «Αυτό το άτομο δεν έκανε αυτή την εφεύρεση ή δεν είναι σημαντικό», είπε ο Moskalenko, αντιδήμαρχος της Λβιβ. «Σημαίνει ότι το έργο αυτού του ατόμου έχει χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο αποικισμού».
Ο Kmet, από την άλλη βρίσκει σε όλη αυτή την προσπάθεια μία υπέροχη ευκαιρία να αναδειχθούν Ουκρανοί δημιουργοί και άλλες σημαντικές προσωπικότητες.
Ελπίζει να ονομάσει έναν δρόμο στην πόλη προς τιμή του βιβλιοθηκονόμου, Fedir Maksymenko, ο οποίος προστάτευε κρυφά τον ουκρανικό πολιτισμό και τα βιβλία κατά τη σοβιετική εποχή.
«Πρέπει να εργαστούμε πολύ σκληρά σήμερα για να διατηρήσουμε αυτό που έσωσε» κατέληξε.
Με πληροφορίες των NewYorkTimes
