Τι κοινό έχουν η Τζούντι Γκάρλαντ, η Μάργκαρετ Θάτσερ, ο Φρέντι Μέρκιουρι και ο Στίβεν Χόκινγκ; Είναι μερικές προσωπικότητες διεθνούς κύρους που οι ηθοποιοί που τους υποδύθηκαν στον κινηματογράφο κέρδισαν Όσκαρ. Βέβαια πρόκειται για μια εξασφαλισμένη διαδρομή που οδηγεί κατευθείαν στο κόκκινο χαλί των βραβείων Όσκαρ. Αναπόδραστα, το βασικό στοιχείο είναι ότι θεματικά οι βιογραφικές ταινίες (biopics) είναι ιδιαίτερα αβανταδόρικες και δεν υπάρχει πιο τρανή απόδειξη από την περίπτωση του Αμερικανού μαέστρου και συνθέτη Λέοναρντ Μπερνστάιν.
Η νέα βιογραφική ταινία του Netflix «Maestro», ήδη προωθείται ως υποψήφια για τα βραβεία, ενώ ο Μπράντλεϊ Κούπερ, ο οποίος είναι εξαιρετικά πειστικός ως Μπερνστάιν τόσο σε νεαρή όσο και σε μεγάλη ηλικία -παράλληλα και σκηνοθέτης της ταινίας-, φαίνεται να έχει αρκετές πιθανότητες.
Έχουν περάσει περισσότερα από 30 χρόνια από το θάνατο του Μπερνστάιν και η λάμψη του αστεριού του, ενός μουσικού γίγαντα, δεν λέει να σβήσει. Τόσο στην ιδιωτική όσο και στην επαγγελματική σφαίρα, έγινε καθολικά αποδεκτός με ό,τι καταπιάστηκε: συνθέτης, μαέστρος, πιανίστας, εκπαιδευτικός, ανθρωπιστής. Έγραψε τρεις συμφωνίες, αλλά πάνω από όλα το αξεπέραστο West Side Story. Επίσης, παρόλο που ήταν Εβραίος, συνέθεσε τη χορωδιακή σύνθεση «Chichester Psalms» (ψαλμοί και λειτουργία).
Παράλληλα η ερωτική του ζωή ήταν - ας πούμε – ακόμα πιο περίπλοκη. Όταν βρισκόσουν στο ίδιο δωμάτιο μαζί του θαμπωνόσουν από την προσωπικότητα του σε τέτοιο βαθμό που ήταν σαν να σε περνούσε ρεύμα υψηλής τάσης.
Το καλοκαίρι που πέρασε, η προσθετική μύτη που φοράει ο Κούπερ στο «Maestro» για να τον υποδυθεί προκάλεσε οργή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ωστόσο τα παιδιά του Μπέρνσταϊν εξέφρασαν απόλυτη υποστήριξή στον ηθοποιό. Η δήλωση ανέφερε: «Είμαστε απολύτως εντάξει, είμαστε επίσης σίγουροι ότι και ο πατέρας μας δεν θα είχε κανένα πρόβλημα».
Οι κόρες του, η Τζέιμι και η Νίνα, οι οποίες βρίσκονται στο Λονδίνο για την προώθηση της ταινίας, είπαν: «Συνειδητοποιήσαμε ότι ο Bradley μοιάζει πραγματικά πολύ με τον πατέρα μας – η ευφυής προσήλωση και η συγκέντρωση στο στόχο, η ακρίβεια και η ανοιχτόκαρδη διάθεση …. ήταν πολύ γενναίο εκ μέρους του, μια βαθιά καταβύθιση σε έναν άνθρωπο».
Καθώς ο Κούπερ δεν είχε γνωρίσει τον πατέρα τους εν ζωή, τον κάλεσαν να γίνει μέρος του σύμπαντος του, έτσι κάποιες από τις σκηνές γυρίστηκαν στο σπίτι της οικογένειας στο Κονέκτικατ. Του χάρισαν τη τσάντα όπου κρατούσε τα φάρμακα του ο πατέρα τους και σε ένα σημείο της ταινίας φοράει το μπουρνούζι του συνθέτη.
«Ο Μπράντλεϊ μας έβαλε πολύ μέσα σ’ αυτό», λέει η Τζέιμι. «Μερικές φορές μας έστελνε φωτογραφίες ή κάποιο υλικό ή ξαναγραμμένες σκηνές από το σενάριο και μας ρωτούσε αν πήγαινε προς τη σωστή κατεύθυνση. Ήταν πολύ γενναιόδωρο ότι μας συμπεριέλαβε στο όλο πρότζεκτ της ταινίας και είδαμε αρκετές εκδοχές της πριν από την τελική. Αυτό σήμαινε ότι σιγά σιγά μας προετοίμαζε για το τι θα έπρεπε να περιμένουμε και ίσως ήταν και το καλύτερο καθώς υπάρχουν πολλά σημεία στην ταινία που αποτελούν σοκ για εμάς". Κι όπως το θέτει η Νίνα, "αν μας ερχόντουσαν μεμιάς, κατακέφαλα, όσα αποκαλύπτονται, δεν νομίζω ότι θα μπορούσαμε να το είχαμε αντέξει».
Οπότε δεν πρέπει να περιμένουμε μια συμβατική βιογραφική ταινία. Ο Μπέρνσταϊν ως μουσικός δεξιοτέχνης είναι πάντα παρών - υπάρχει ένα εκτενές απόσπασμα όπου αναβιώνει τη θρυλική ζωντανή τηλεοπτική εκτέλεση της Συμφωνίας αριθ. 2 του Μάλερ το 1973 από τον Καθεδρικό Ναό του Ίλι (με τον Κούπερ να ερμηνεύει εκπληκτικά τη διεύθυνση του Μπέρνσταϊν) - αλλά το πρωταρχικό ενδιαφέρον της ταινίας βρίσκεται αλλού. Στις πρώτες σκηνές παρουσιάζονται κάποιες έντονες καταστάσεις με περισσότερους από έναν τρόπο. Κ
αταρχάς, βλέπουμε τον ηλικιωμένο Bernstein στο πιάνο να παλεύει να συμβιβαστεί με τον πρόωρο θάνατο της συζύγου του Felicia. Στη συνέχεια, η ταινία μεταπηδά χρόνια πίσω στον νεαρό Bernstein, τον οποίο βλέπουμε να ορμά σε ένα κρεβάτι όπου ένας νεαρός άνδρας βρίσκεται γυμνός μπρούμυτα και εκείνος να παίζει με ενθουσιασμό ταμ – ταμ με τα οπίσθιά του. Πρόκειται για μια όχι και τόσο συμβατική ιστορία αγάπης. Πώς κατάφερε ο Μπέρνσταϊν να κρατήσει την οικογένειά του ενωμένη, ακόμη και όταν οι ομοφυλοφιλικές του σχέσεις τον απομάκρυναν από αυτή; Πώς ο ίδιος –και η οικογένεια- βίωνε την προσωπική του ζωή κάτω από τη συνεχή λάμψη των προβολέων και τα βλέμματα του κόσμου;
Η βαθιά αγάπη μεταξύ του Bernstein και της συζύγου του, της κοσταρικο-χιλιανής ηθοποιού Felicia Montealegre δεν αμφισβητείται καθόλου. Από την πρώτη τους συνάντηση, η ταινία καταγράφει τη μεγάλη κοινή τους πορεία από το γάμο τους μέχρι τις συγκινητικές σκηνές του πρόωρου θανάτου εκείνης στα 56 της χρόνια, το σενάριο προσφέρει στους πρωταγωνιστές την ελευθερία που χρειάζονται, το χώρο και το χρόνο δηλαδή, να αναπτύξουν τους ρόλους τους.
«Με την Carey Mulligan, που υποδύεται τη Felicia, συναντηθήκαμε χθες το βραδύ για να δειπνήσει μαζί μας», λέει η Nina. «Είχαμε να τη δούμε από όταν γυριζόταν η ταινία. Έκτοτε έχει γίνει ό,τι πιο κοντινό έχουμε στην πραγματική μας μητέρα, παρόλο που είναι νεότερη από εμάς, πράγμα που μας αποπροσανατολίζει» και η Τζέιμι συμπληρώνει : «Η Carey είχε λιγότερες αναφορές για να εμπνευστεί από τον Bradley αλλά, ακόμη κι έτσι, υποδύθηκε τη μητέρα μας με έναν τρόπο που είναι σαν να είναι εκείνη. Πιστέψτε το , σας το λέμε εμείς- είναι αλλόκοτο. Ποτέ δεν είδαμε τους γονείς μας να τσακώνονται ή δεν τους ακούσαμε πίσω από τους τοίχους, καθώς μας κρατούσαν έξω από τα προσωπικά τους θέματα, αλλά φαντάζομαι ότι κάπως έτσι ήταν τα πράγματα. Η μητέρα δεν ήταν καμιά αγαθιάρα».
Ένα σημείο καμπής στην ταινία είναι όταν η Τζέιμι συγκρούεται με τον πατέρα της σχετικά με τις φήμες για τις εξωσυζυγικές του σχέσεις, οι οποίες, μάλιστα είναι ομοερωτικού χαρακτήρα. «Αυτή ήταν η πρώτη φορά που οι δύο κόσμοι του συγκρούστηκαν», λέει η Τζέιμι, αναπολώντας λόγω της αναπαράστασης στην ταινία μιας σπαραξικάρδιας σύγκρουσης στον κήπο του οικογενειακού τους σπιτιού.
Παραδέχτηκε ποτέ ο Μπέρνσταϊν στα παιδιά του τις γκέι σχέσεις του; «Δεν θυμάμαι ποτέ να καθίσαμε και να μου δόθηκαν εξηγήσεις για όλα», λέει. «Ήταν στις αρχές της δεκαετίας του 1970 κι εκείνη την εποχή ήταν ακόμα πολύ δύσκολο να γίνουν τέτοιου τύπου συζητήσεις. Οι άνθρωποι δεν είχαν ακόμα τον τρόπο να τα εκφράσουν όλα αυτά, αυτό ήρθε αργότερα. Απλώς καταλαβαίναμε τι συνέβαινε μέσω της όσμωσης».
Η Νίνα ωστόσο, η οποία είναι νεότερη, λέει ότι γι' αυτήν ήταν ιδιαίτερα δύσκολο. Τελικά, μετά τον θάνατο της Φελίσια, οι νεότεροι άνδρες στο περιβάλλον του πολλαπλασιάστηκαν, με μηδαμινή προσπάθεια απόκρυψης. Όπως παρατήρησε με νόημα ο Αλεξάντερ, ο γιος του Μπέρνσταϊν, στα απομνημονεύματα της Τζέιμι «Famous Father Girl» του 2018, "το κάμινγκ άουτ έγινε προτάσσοντας έξω τον κώλο".
Στην ερώτηση τι θα ήθελαν να εισπράξει ο κόσμος από την ταινία, οι δύο αδελφές απάντησαν: «Τη μουσική!» Υπάρχουν πολύ περισσότερα από το West Side Story, το οποίο είναι το μόνο το οποίο γνωρίζουν οι περισσότεροι Ακόμα και ο ίδιος ο Bernstein δεν κατάλαβε ποτέ γιατί δεν έγραψε ακόμα μια ανάλογη επιτυχία για το Broadway. Πρέπει να ήταν μια ευθυγράμμιση των πλανητών, συνήθιζε να λέει, όπως κι ότι «δεν έχω ιδέα πως το έκανα το καταραμένο».
Η Τζέιμι εξηγεί: «Δεν είχε ποτέ αρκετά διαθέσιμο χρόνο για να γράψει. Ήταν η διχασμένη του προσωπικότητα. Ως συνθέτης έπρεπε να είναι ολομόναχος, κοιτάζοντας ένα άδειο χαρτί στις τέσσερις το πρωί, και αυτό ήταν κάτι που μισούσε. Ήταν κοινωνικός, του άρεσε να βρίσκεται ανάμεσα σε πολύ κόσμου, με ορχήστρες και κοινό. Ο πατέρας μας ήταν πολύ διασκεδαστικός. Είχε αυτή την ιδιότητα που έχουν συχνά οι χαρισματικοί άνθρωποι που όταν σου μιλούσε, ένιωθες ότι ήσουν ο μόνος άνθρωπος στον κόσμο που είχε σημασία για εκείνον».
ΠΗΓΗ: Financial Times
