Τα πολύτιμα αντικείμενα από το τελευταίο ταξίδι του Λόρδου Βύρωνα στην Ελλάδα, όπου εμπνευσμένος από τον αγώνα της Ανεξαρτησίας των Ελλήνων διέδωσε τις ιδέες της και επηρέασε τη Δύση, παρουσιάζονται σε μια μεγάλη έκθεση στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.
Ο Τζορτζ Γκόρντον Μπάιρον που πέθανε στο Μεσολόγγι το 1824 ήταν αφοσιωμένος υποστηρικτής του ελληνικού αγώνα για ανεξαρτησία, που ξεκίνησε πριν από 200 χρόνιακαι διήρκεσε 11 χρόνια.
Έφτασε για πρώτη φορά στην Αθήνα τα Χριστούγεννα του 1809, όταν η Ελλάδα βρισκόταν ακόμη υπό οθωμανική κυριαρχία, και χρησιμοποίησε τη φήμη του για να τραβήξει την προσοχή της διεθνούς κοινότητας στο αίτημα των Ελλήνων για ελευθερία.
Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1823, δύο και πλέον χρόνια μετά την επανάσταση, οπότε και αφοσιώθηκε όλο και περισσότερο στην ελληνική υπόθεση.
Ξεκίνησε τις προετοιμασίες για το τελευταίο του ταξίδι στην Ελλάδα, αναχωρώντας με το πλοιάριο Ηρακλής προς την Κεφαλλονιά, ύστερα από παρότρυνση της Φιλελληνικής Επιτροπής του Λονδίνου. Στην Κεφαλλονιά παρέμεινε για έξι μήνες στην οικία του κόμη Δελαδέτσιμα, φίλου του Μαυροκορδάτου. Τελικά, αν και αρχικός προορισμός του ήταν ο Μοριάς, εγκαθίσταται στο Μεσολόγγι, όπου έρχεται σε επαφή με τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, τον οποίο και υποστηρίζει οικονομικά. Εν τω μεταξύ, έχει σχηματίσει ιδιωτικό στρατό από 40 Σουλιώτες, υπό τους Δράκο, Τζαβέλλα και Φωτομάρα. Διατηρούσε αλληλογραφία με Άγγλους επιχειρηματίες όπως ο Σάμουελ Μπαρφ για την οικονομική ενίσχυση των επαναστατών και ήταν από τους πρώτους που συνειδητοποίησαν τις καταστροφικές συνέπειες που θα είχε το δάνειο στην περίπτωση που αυτό χρησιμοποιείτο όχι για εθνικούς σκοπούς, αλλά για πολιτικές διαμάχες.
Ο Μπάιρον άφησε την τελευταία του πνοή στις 19 Απριλίου του 1824 στο Μεσολόγγι, ύστερα από πυρετό. Ήταν μόνο 37 ετών. Το πένθος για τον θάνατό του ήταν γενικό καθώς ο Διονύσιος Σολωμός συνέθεσε την «Ωδή εις τον θάνατο του Λόρδου Μπάιρον». Ο Βύρωνας πιθανότατα πέθανε εξαιτίας μίας μοιραίας εγκεφαλικής αιμορραγίας, μίας ουραιμικής δηλητηρίασης, είτε λόγω τυφοειδούς πυρετού, ελονοσίας, ρευματικού πυρετού, ενώ δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί ούτε η σύφιλη. Τα αίτια του θανάτου του είναι μέχρι σήμερα αδιευκρίνιστα.
Ένας από τους στενούς φίλους του Βύρωνα στο Μεσολόγγι ήταν ο επίσης σπουδαίος φιλέλληνας Αμερικανός ιατρός, από τη Βοστόνη Samuel Gridley Howe, 1801-1878, ο οποίος στην Ελληνική Επανάσταση του 1821, νεαρός τότε μόλις απόφοιτος του Πανεπιστημίου, είχε έλθει στην Ελλάδα και για έξι χρόνια πρόσφερε εθελοντικά τις ιατρικές του υπηρεσίες στους Έλληνες αγωνιστές.
Μετά τον θάνατο του Λόρδου Μπάιρον, ο Χάου κράτησε ως κειμήλιο της φιλίας το αγγλικό κράνος - περικεφαλαία του, το οποίο αργότερα, το 1925, το έφερε στην Ελλάδα η μικρότερη κόρη του και το δώρισε στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο της Αθήνας.
Τα τεχνουργήματα της έκθεσης στο Εδιμβούργο, η οποία διερευνά τις σχέσεις Σκωτίας-Ελλάδας στις αρχές του 19ου αιώνα, είναι εμβληματικά της σχέσης του Βύρωνα με την Ελλάδα. Περιλαμβάνουν ένα χειρόγραφο βιβλίο φράσεων, το τελευταίο του ημερολόγιο και ένα πιστοποιητικό που του χορηγεί την άδεια να είναι στο Μεσολόγγι, καθώς και μια σειρά εκθεμάτων που έχουν δανειστεί από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Σκωτίας.
«Ενώ οι περισσότεροι μεγάλοι περιηγητές πήγαν στην Αθήνα για την εντυπωσιακή αρχαιολογία της, τα ερείπια φάνηκαν στον Βύρωνα «ο τάφος ενός έθνους»», δήλωσε ο Alasdair Grant, επιμελητής της έκθεσης. «Μεταξύ αυτών των συμβόλων του θανάτου, ο Βύρων αναζήτησε τη ζωή στη ζωντανή γλώσσα των Ελλήνων. Άρχισε να συντάσσει μια λίστα με χρήσιμες νεοελληνικές φράσεις σε ένα σημειωματάριο».
Η έκθεση φιλοξενείται από τη σχολή ιστορίας, κλασικών και αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου και το κέντρο ερευνητικών συλλογών του και θα διαρκέσει μέχρι τις 29 Ιανουαρίου 2022.
