Ένας από τους φορείς που απονέμουν τα βραβεία Νόμπελ προειδοποίησε ότι η ακαδημαϊκή ελευθερία απειλείται στις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού, με την πολιτική παρέμβαση να εγκυμονεί μακροχρόνιες αρνητικές συνέπειες.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εισαγάγει ή προτείνει μια σειρά από μέτρα στη δεύτερη θητεία του, τα οποία οι επικριτές υποστηρίζουν ότι θα εμποδίσουν την εκπαίδευση και την επιστημονική έρευνα.
Η Ίλβα Ένγκστρεμ, αντιπρόεδρος της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών, που απονέμει τα βραβεία χημείας, φυσικής και οικονομίας, χαρακτήρισε τις αλλαγές της κυβέρνησης Τραμπ απερίσκεπτες.
«Πιστεύω ότι τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα, μπορεί να έχουν καταστροφικές συνέπειες», δήλωσε σε συνέντευξή της στο Reuters. «Η ακαδημαϊκή ελευθερία ... είναι ένας από τους πυλώνες του δημοκρατικού συστήματος».
Η κυβέρνηση Τραμπ αρνείται ότι περιορίζει την ακαδημαϊκή ελευθερία, λέγοντας πως τα μέτρα της θα μειώσουν τη σπατάλη και θα προωθήσουν την αμερικανική επιστημονική καινοτομία.
Η Ένγκστρεμ, που είναι επίσης μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Ακαδημιών Επιστημών και Ανθρωπιστικών Σπουδών, δεν συμμετέχει σε καμία από τις τρεις επιτροπές που θα απονείμουν τα βραβεία χημείας, φυσικής ή οικονομίας.
Τα βραβεία Νόμπελ, που θεωρούνται από πολλούς ως οι πιο σημαντικές επιστημονικές διακρίσεις παγκοσμίως, αναμένεται να ανακοινωθούν από την επόμενη εβδομάδα, ξεκινώντας με το βραβείο ιατρικής ή φυσιολογίας τη Δευτέρα και ολοκληρώνοντας με την ανακοίνωση του νικητή στην οικονομία μία εβδομάδα αργότερα.
Τα βραβεία δημιουργήθηκαν από τον Σουηδό εφευρέτη της δυναμίτιδας, Άλφρεντ Νόμπελ, και απονέμονται επίσης για εξαιρετικά επιτεύγματα στη φυσική, τη χημεία, τη λογοτεχνία και την ειρήνη. Συνοδεύονται από χρηματικό έπαθλο 11 εκατ. σουηδικών κορωνών (1,2 εκατ. δολάρια).
Ο Τραμπ έχει δηλώσει αρκετές φορές ότι αξίζει το Νόμπελ Ειρήνης, αν και οι ειδικοί θεωρούν τις πιθανότητές του ελάχιστες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει προτείνει περικοπές στον προϋπολογισμό του National Institutes of Health (NIH), του μεγαλύτερου χρηματοδότη βιοϊατρικής έρευνας στον κόσμο, και θέλει να διαλύσει το Υπουργείο Παιδείας, στο πλαίσιο της προσπάθειάς του να περιορίσει τον ρόλο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στην εκπαίδευση, υπέρ της μεγαλύτερης εξουσίας από τις πολιτείες.
Η κυβέρνησή του έχει επίσης δηλώσει ότι θα δώσει προτεραιότητα στη χρηματοδότηση προγραμμάτων που επικεντρώνονται στην «πατριωτική εκπαίδευση», ενώ απαίτησε τα πανεπιστήμια να περιορίσουν τις εγγραφές ξένων προπτυχιακών φοιτητών στο 15%.
«Στην έρευνα, θα υπάρξει μεγάλη 'πτώση' σε αυτά που οι Αμερικανοί επιστήμονες μπορούν να κάνουν, σε αυτά που τους επιτρέπεται να κάνουν, σε αυτά που μπορούν να δημοσιεύσουν, σε αυτά που μπορούν να χρηματοδοτηθούν. Οπότε αυτό θα έχει μεγάλες επιπτώσεις», εξήγησε η Ένγκστρεμ, η οποία είναι πρόεδρος της επιτροπής ερευνητικής πολιτικής της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών.
Ο Λευκός Οίκος, σε απάντηση μέσω email, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο μεγαλύτερος χρηματοδότης επιστημονικής έρευνας στον κόσμο.
«Οι στοχευμένες περικοπές της κυβέρνησης στη σπατάλη, την απάτη και την κατάχρηση τόσο στη χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων όσο και στα προγράμματα βίζας θα ενισχύσουν την καινοτομία και την επιστημονική υπεροχή των Αμερικανών», ανέφερε.
Ο Τραμπ έχει επίσης συγκρουστεί με αρκετά κορυφαία πανεπιστήμια – μερικά από τα οποία οι καθηγητές τους μπορεί να είναι ανάμεσα στους νικητές των βραβείων Νόμπελ τις επόμενες ημέρες – απειλώντας να παρακρατήσει ομοσπονδιακά κονδύλια για ζητήματα που περιλαμβάνουν τις φιλοπαλαιστινιακές διαμαρτυρίες κατά του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα, τις πολιτικές ποικιλομορφίας στις πανεπιστημιουπόλεις και τα δικαιώματα των τρανς ατόμων.
Ο Βρετανός στην καταγωγή, Αμερικανός οικονομολόγος Σάιμον Τζόνσον, που κέρδισε το Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών το 2024 για τις μελέτες του σχετικά με το πώς οι θεσμοί επηρεάζουν την ευημερία, είπε ότι οι ενέργειες του Τραμπ θα εμποδίσουν σίγουρα την οικονομική ανάπτυξη.
«Αυτές οι πολιτικές είναι απολύτως, ξεκάθαρα πολύ αρνητικές και ιδίως για τη δημιουργία θέσεων εργασίας», δήλωσε ο Τζόνσον, που είναι καθηγητής στο MIT Sloan School of Management.
«Όλες οι δραστηριότητες μηχανικής και επιστήμης, νομίζω, θα επηρεαστούν», είπε. «Οι επιστήμες υγείας είναι αυτή τη στιγμή ένας ιδιαίτερα δυναμικός τομέας και το NIH, για κάποιο λόγο, στοχοποιείται με πραγματικά τεράστιες περικοπές».
Οι ανακοινώσεις των νικητών για τα βραβεία Νόμπελ 2025 θα ξεκινήσουν την επόμενη εβδομάδα.
Με πληροφορίες από Guardian
