Η νέα Πινακοθήκη Βασιλικών Συλλογών της Μαδρίτης (Galería de las Colecciones Reales), που εγκαινιάστηκε στις 29 Ιουνίου, συγκεντρώνει τους πιο αξιόλογους θησαυρούς του ισπανικού στέμματος κάτω από μία στέγη.
Σηματοδοτεί το αποκορύφωμα 25 ετών εργασίας για τη δημιουργία ενός μουσείου αφιερωμένου σε μια συλλογή που, μέχρι σήμερα, ήταν διασκορπισμένη μεταξύ βασιλικών χώρων σε όλη τη χώρα ή φυλασσόταν σε αποθήκες.
Τα σχέδια χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1930, αλλά ο ισπανικός εμφύλιος πόλεμος ματαίωσε την κατασκευή. Το 1998, η ισπανική κυβέρνηση ενεργοποίησε την πρωτοβουλία, προκαλώντας μια μεγάλη ανατροπή για τις διασκορπισμένες σε όλη τη χώρα βασιλικές συλλογές.
Με κόστος περίπου 173 εκατ. ευρώ, το πιο φιλόδοξο μουσειακό έργο της Ισπανίας εδώ και χρόνια επιβλέπεται από τον εθνικό οργανισμό πολιτιστικής κληρονομιάς Patrimonio Nacional, ο οποίος φροντίζει για περισσότερα από 1.000 κτίρια και 24 βασιλικές τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένων παλατιών, μοναστηριών, εξοχικών κατοικιών και κήπων. Σχεδιασμένο ως μια διεθνής βιτρίνα για τις βασιλικές συλλογές, το νέο μουσείο εκθέτει 650 κομμάτια επιλεγμένα μέσα από τεράστιες συλλογές περίπου 160.000 αντικειμένων συνολικά, από αριστουργηματικούς πίνακες του Γκόγια, του Βελάσκεθ και του Καραβάτζιο μέχρι ταπισερί, αντικείμενα διακοσμητικών τεχνών και μια μεγάλη συλλογή όπλων.
Ορισμένοι έχουν εκφράσει ανησυχίες, ωστόσο, ότι η Πινακοθήκη Βασιλικών Συλλογών θα αποτελέσει πλήγμα για τον πολιτιστικό τουρισμό στις περιοχές της Ισπανίας, εμπλουτίζοντας περαιτέρω μια πρωτεύουσα που ήδη διαθέτει φημισμένα μουσεία.
Η διευθύντρια του μουσείου, Leticia Ruiz, λέει ότι τα αντικείμενα που εκτίθενται στη Μαδρίτη έχουν επιλεγεί προσεκτικά ώστε να «μην αφήσουν κανένα κενό» στις εκθέσεις των προηγούμενων χώρων τους. Στο βασιλικό παλάτι La Granja de San Ildefonso, για παράδειγμα, ένα παλάτι του 18ου αιώνα που βρίσκεται σε μια μικρή πόλη κοντά στη Σεγκόβια, η Ruiz λέει ότι το Patrimonio Nacional «πήρε κάποια έργα αλλά και πρόσθεσε ακόμη περισσότερα» για να «ενισχύσει» το μουσείο του.
Αρκετά έργα στο νέο μουσείο έχουν μεταφερθεί από το μοναστήρι του San Lorenzo de El Escorial, που βρίσκεται μια ώρα μακριά από τη Μαδρίτη. Το μοναστήρι είναι ο δεύτερος πιο επισκέψιμος βασιλικός χώρος της Ισπανίας, προσελκύοντας 375.000 επισκέπτες το 2022 – κάτι περισσότερο από το ένα τρίτο των ετήσιων επισκεπτών του βασιλικού παλατιού της Μαδρίτης.
«Είναι σπουδαίο που θέλουν να ενισχύσουν τον τουρισμό στη Μαδρίτη, αλλά αυτό δεν πρέπει να γίνει με κόστος τη μείωση των επισκεπτών σε άλλες περιοχές που τον χρειάζονται ακόμη περισσότερο», λέει ο Carlos Tarrío, δημοτικός σύμβουλος από το San Lorenzo de El Escorial.
Το δημοτικό συμβούλιο κάλεσε πέρυσι το Patrimonio Nacional να σταματήσει τη μεταφορά αντικειμένων από το μοναστήρι στη Βασιλική Πινακοθήκη, αλλά η προσπάθεια απέτυχε. Το συμβούλιο ζήτησε επίσης την επαναλειτουργία δύο μουσείων στο μοναστήρι, τα οποία είναι κλειστά από το 2015, αλλά ο Tarrío λέει ότι δεν έλαβε σαφή απάντηση.
Ενώ ορισμένα από τα αντικείμενα της Πινακοθήκης Βασιλικών Συλλογών θα γυρίσουν τελικά πίσω στις αρχικές τους τοποθεσίες, ο Tarrío λέει ότι οι κάτοικοι του San Lorenzo είναι απογοητευμένοι από την «παντελή έλλειψη πληροφοριών» από τους αξιωματούχους της πολιτιστικής κληρονομιάς. «Δεν είμαστε εναντίον του έργου, αλλά δεν είναι αυτός ο τρόπος να προχωρήσουμε», λέει.
Η Ruiz αντιτείνει ότι οι προθήκες της Μαδρίτης αποτελούν μια καινοτόμο προσθήκη στο ισπανικό και ευρωπαϊκό μουσειακό τοπίο, προσφέροντας στους επισκέπτες την ευκαιρία να ανακαλύψουν και άλλες βασιλικές τοποθεσίες, και επισημαίνει την αξία της επανερμηνείας των αντικειμένων.
«Ο κόσμος νομίζει ότι αυτό το μουσείο μπορεί να λεηλατεί περιφερειακά μουσεία, ενώ δεν είναι έτσι», λέει. «Από τουριστική άποψη, η Πινακοθήκη Βασιλικών Συλλογών είναι σαν μια βιτρίνα κάθε βασιλικού χώρου στο πιο κεντρικό σημείο».
Τα εγκαίνια της Πινακοθήκης Βασιλικών Συλλογών συμπίπτουν με την έναρξη της ισπανικής προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ειδικού πολιτιστικού προγράμματος εντός και εκτός Ισπανίας κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2023.
Με στοιχεία από galeriadelascoleccionesreales.es., El pais, The Artnewspaper
