Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν αφαίρεσε βιβλία που έχουν γραφτεί από γυναίκες από το πανεπιστημιακό πρόγραμμα σπουδών στο Αφγανιστάν, στο πλαίσιο νέας απαγόρευσης που περιλαμβάνει επίσης τη διδασκαλία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της σεξουαλικής παρενόχλησης.
Περίπου 140 βιβλία γραμμένα από γυναίκες περιλαμβάνονται στα 680 βιβλία που κρίθηκαν «προβληματικά» λόγω «πολιτικών κόντρα στη Σαρία και τους Ταλιμπάν».
Στα πανεπιστήμια ανακοινώθηκε ακόμη ότι δεν επιτρέπεται πλέον η διδασκαλία 18 μαθημάτων, καθώς – σύμφωνα με αξιωματούχο των Ταλιμπάν – «έρχονται σε σύγκρουση με τις αρχές της Σαρία και την πολιτική του συστήματος».
Το διάταγμα αποτελεί ένα ακόμη μέτρο στον μακρύ κατάλογο περιορισμών που έχουν επιβληθεί από τους Ταλιμπάν από τότε που επανήλθαν στην εξουσία πριν από τέσσερα χρόνια.
Μόνο την περασμένη εβδομάδα, ο ανώτατος ηγέτης των Ταλιμπάν απαγόρευσε την οπτική ίνα σε τουλάχιστον 10 επαρχίες, με αξιωματούχους να υποστηρίζουν ότι το μέτρο αποσκοπεί στην «πρόληψη ανηθικότητας».
Παρότι οι νέοι κανόνες επηρεάζουν πολλές πτυχές της καθημερινής ζωής, οι γυναίκες και τα κορίτσια έχουν πληγεί ιδιαίτερα σκληρά: δεν επιτρέπεται η πρόσβασή τους στην εκπαίδευση πέρα από την έκτη τάξη, ενώ ένας από τους τελευταίους δρόμους για επαγγελματική κατάρτιση κόπηκε στα τέλη του 2024, όταν έκλεισαν σιωπηλά τα τμήματα μαιευτικής.
Τώρα στο στόχαστρο έχουν μπει ακόμα και πανεπιστημιακά μαθήματα που αφορούν τις γυναίκες: έξι από τα 18 απαγορευμένα αντικείμενα σχετίζονται άμεσα με αυτές, όπως η «Φύλο και Ανάπτυξη», «Ο Ρόλος της Γυναίκας στην Επικοινωνία» και η «Κοινωνιολογία των Γυναικών».
Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν υποστηρίζει ότι «σέβεται τα δικαιώματα των γυναικών» σύμφωνα με τη δική της ερμηνεία του αφγανικού πολιτισμού και του ισλαμικού νόμου.
«Ένα κενό στην εκπαίδευση»
Μέλος της επιτροπής που αξιολογεί τα βιβλία επιβεβαίωσε στο BBC Afghan ότι «όλα τα βιβλία που έχουν συγγραφεί από γυναίκες δεν επιτρέπεται να διδάσκονται».
Η Ζάκια Αντελί, πρώην υφυπουργός Δικαιοσύνης πριν την επιστροφή των Ταλιμπάν και συγγραφέας βιβλίου που περιλαμβάνεται στη λίστα απαγορευμένων, δήλωσε πως δεν εκπλήσσεται:
«Με βάση όσα έχουν κάνει οι Ταλιμπάν τα τελευταία τέσσερα χρόνια, δεν ήταν απίθανο να επιβάλουν αλλαγές στο πρόγραμμα σπουδών. Δεδομένης της μισογυνικής νοοτροπίας και πολιτικής τους, είναι φυσικό ότι όταν οι ίδιες οι γυναίκες δεν επιτρέπεται να σπουδάσουν, τότε και οι απόψεις, οι ιδέες και τα γραπτά τους καταπνίγονται».
Οι νέες οδηγίες, που έχει δει το BBC Afghan, εκδόθηκαν στα τέλη Αυγούστου.
Ο Ζιάουρ Ραχμάν Αριούμπι, αναπληρωτής ακαδημαϊκός διευθυντής του Υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης της κυβέρνησης των Ταλιμπάν, ανέφερε σε επιστολή προς τα πανεπιστήμια ότι οι αποφάσεις ελήφθησαν από «συμβούλιο θρησκευτικών λογίων και ειδικών».
Εκτός από τα βιβλία που γράφτηκαν από γυναίκες, η απαγόρευση φαίνεται να στοχεύει και έργα Ιρανών συγγραφέων ή εκδοτών, με μέλος της επιτροπής να δηλώνει στο BBC ότι το μέτρο αποσκοπεί στο να «αποτραπεί η διείσδυση ιρανικού περιεχομένου» στο αφγανικό πρόγραμμα σπουδών.
Στη λίστα των 50 σελίδων που εστάλη σε όλα τα πανεπιστήμια της χώρας, εμφανίζονται 679 τίτλοι, εκ των οποίων οι 310 είναι είτε γραμμένοι από Ιρανούς συγγραφείς είτε έχουν εκδοθεί στο Ιράν.
Δύο διαφορετικές πηγές, ανάμεσά τους και μέλος της επιτροπής, επιβεβαίωσαν ότι η απόφαση ελήφθη ακριβώς για να αποτραπεί η ιρανική επιρροή.
Οι δύο γειτονικές χώρες έχουν δύσκολες σχέσεις, συγκρουόμενες για ζητήματα όπως τα υδάτινα δικαιώματα, ενώ το Ιράν έχει απελάσει πάνω από 1,5 εκατ. Αφγανούς από τον Ιανουάριο, λόγω αυξανόμενης αντι-αφγανικής στάσης.
Ανησυχίες στον ακαδημαϊκό χώρο
Η απόφαση έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία σε μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας. Ένας πανεπιστημιακός, μιλώντας ανώνυμα, τόνισε ότι «θα είναι σχεδόν αδύνατο να καλυφθεί το κενό».
«Τα βιβλία Ιρανών συγγραφέων και μεταφραστών αποτελούν τον βασικό σύνδεσμο των αφγανικών πανεπιστημίων με τη διεθνή ακαδημαϊκή κοινότητα. Η απομάκρυνσή τους δημιουργεί τεράστιο κενό στην ανώτατη εκπαίδευση», είπε χαρακτηριστικά.
Ένας άλλος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καμπούλ ανέφερε στο BBC ότι, υπό τις νέες συνθήκες, είναι αναγκασμένοι να συντάσσουν μόνοι τους κεφάλαια για τα πανεπιστημιακά συγγράμματα, λαμβάνοντας υπόψη τις απαγορεύσεις και τις επιτρεπόμενες κατευθύνσεις της κυβέρνησης των Ταλιμπάν.
«Το κρίσιμο ερώτημα», πρόσθεσε, «είναι αν αυτά τα κεφάλαια μπορούν να συνταχθούν με βάση τα διεθνή επιστημονικά πρότυπα ή όχι».
Με πληροφορίες από BBC
