Περισσότεροι από 100 συγγραφείς αποχώρησαν από τον ιστορικό γαλλικό εκδοτικό οίκο Éditions Grasset, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τον ιδιοκτήτη του, τον δισεκατομμυριούχο Vincent Bolloré, τον οποίο κατηγορούν ότι προωθεί συντηρητικές και ακροδεξιές ιδέες μέσω της μιντιακής αυτοκρατορίας του.
Στην πρωτοφανή αυτή μαζική αποχώρηση συμμετέχουν δεκάδες γνωστοί συγγραφείς, μεταξύ των οποίων η φεμινίστρια συγγραφέας Virginie Despentes και ο φιλόσοφος Bernard-Henri Lévy, οι οποίοι υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή κατά του Bolloré.
«Αρνούμαστε να είμαστε όμηροι σε έναν ιδεολογικό πόλεμο που επιχειρεί να επιβάλει αυταρχισμό παντού στον πολιτισμό και τα μέσα ενημέρωσης», αναφέρουν. «Δεν θέλουμε οι ιδέες μας και το έργο μας να αποτελούν ιδιοκτησία του».
Μεταξύ των υπογραφόντων είναι επίσης η Vanessa Springora και ο συγγραφέας Laurent Binet. Οι συγγραφείς δηλώνουν ότι προτίθενται να κινηθούν νομικά για να ανακτήσουν τα δικαιώματα των έργων τους.
Αφορμή για την κινητοποίηση αποτέλεσε η αποχώρηση του εκδότη Olivier Nora, ο οποίος ηγούνταν του εκδοτικού οίκου για 26 χρόνια και θεωρούνταν από πολλούς συγγραφείς ως το τελευταίο «ανάχωμα» απέναντι σε ιδεολογικές παρεμβάσεις. Η αποχώρησή του φέρεται να ήταν εξαναγκαστική.
Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας David Dufresne κατήγγειλε δημόσια την κατάσταση, σκίζοντας το συμβόλαιό του σε τηλεοπτική εκπομπή και δηλώνοντας: «Ο Bolloré κάνει εμπόριο και ιδεολογία, όχι λογοτεχνία ή δοκίμιο».
Η κρίση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανησυχίας για την αυξανόμενη επιρροή του Vincent Bolloré στον γαλλικό μιντιακό και εκδοτικό χώρο. Ο όμιλός του, Vivendi, εξαγόρασε το 2023 τον εκδοτικό κολοσσό Hachette Livre, τον μεγαλύτερο εκδότη και διανομέα βιβλίων στη Γαλλία.
Ο Bolloré είναι ευρύτερα γνωστός για τον έλεγχο του τηλεοπτικού δικτύου CNews, το οποίο ήταν πέρυσι το πιο δημοφιλές ειδησεογραφικό κανάλι στη χώρα. Πολιτικές δυνάμεις της Αριστεράς κατηγορούν το κανάλι ότι δίνει βήμα σε «αντιδραστικές» φωνές που, όπως υποστηρίζουν, έχουν συμβάλει στην ενίσχυση της ακροδεξιάς.
«Δεν μπορούμε να αφήσουμε όλους τους εκδοτικούς οίκους του ομίλου να γίνουν ακροδεξιοί»
Μάλιστα, η εισαγγελία του Παρισιού άνοιξε αυτόν τον μήνα έρευνα για ρατσιστικά σχόλια που μεταδόθηκαν από το κανάλι σε βάρος του δημάρχου του Σεν-Ντενί, Bally Bagayoko, με το CNews να απορρίπτει τις κατηγορίες. Ο Bolloré έχει στο παρελθόν χαρακτηριστεί από τον πρώην υπουργό Παιδείας Pap Ndiaye ως «πολύ κοντά στην πιο ριζοσπαστική ακροδεξιά», ενώ ο ίδιος αρνείται ότι παρεμβαίνει ιδεολογικά, υποστηρίζοντας ότι οι επενδύσεις του στα μέσα ενημέρωσης έχουν καθαρά οικονομικά κίνητρα.
Ωστόσο, η επέκτασή του στον χώρο των εκδόσεων έχει εντείνει τις ανησυχίες. Συγγραφείς και ανεξάρτητοι βιβλιοπώλες προειδοποιούν ότι είναι επικίνδυνο για τη δημοκρατία ένας και μόνο όμιλος να συγκεντρώνει τόσο μεγάλη επιρροή στην παραγωγή πολιτιστικού περιεχομένου.
Ο Hachette Livre διαθέτει δεκάδες εκδοτικούς οίκους και εκδίδει από τα δημοφιλή κόμικς «Asterix» μέχρι λογοτεχνία, πολιτικά βιβλία, manga και σχολικά εγχειρίδια, ενώ διαχειρίζεται και τα βιβλιοπωλεία Relay σε σιδηροδρομικούς σταθμούς. Συνολικά, έχει περισσότερα από 200 εκδοτικά «imprints» παγκοσμίως, αποτελώντας έναν από τους μεγαλύτερους εκδοτικούς ομίλους διεθνώς.
Την ίδια ώρα, άλλος ιστορικός εκδοτικός οίκος που ανήκει πλέον στην αυτοκρατορία Bolloré, ο Fayard, έχει στραφεί σε συγγραφείς της ακροδεξιάς, όπως ο Jordan Bardella και ο Philippe de Villiers.
Η συγγραφέας Colombe Schneck, που συνέβαλε στη διοργάνωση της ανοιχτής επιστολής, τόνισε ότι στην κινητοποίηση συμμετέχουν δημιουργοί από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους: «Δεν μπορούμε να αφήσουμε όλους τους εκδοτικούς οίκους του ομίλου Hachette να γίνουν ακροδεξιοί».
Με πληροφορίες από Guardian