Αρχαιολόγοι που μελετούν ένα σύμπλεγμα σπηλαίων στη Γκραν Κανάρια εντόπισαν τα παλαιότερα άμεσα στοιχεία για τη συγκομιδή δημητριακών στις Κανάριες Νήσους, προσθέτοντας νέες λεπτομέρειες σε όσα είναι γνωστά σχετικά με τη γεωργία και τα ταφικά έθιμα των αυτόχθονων κοινοτήτων του νησιού πριν από την κατάκτηση από τους Καστιλιάνους.
Η έρευνα επικεντρώθηκε σε λίθινα εργαλεία που ανακτήθηκαν από το σύμπλεγμα σπηλαίων C008 στο Bentayga, έναν σημαντικό αρχαιολογικό χώρο στη νότια πλαγιά του Roque Bentayga στην Tejeda της Ισπανίας. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Archaeological Science: Reports, εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν τα σπήλαια μεταξύ του 10ου και του 13ου αιώνα μ.Χ.
Τι ανακάλυψε η έρευνα για την συγκομιδή δημητριακών
Το Roque Bentayga, ένας ηφαιστειακός μονόλιθος που υψώνεται 1.414 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ήταν ένα σημαντικό κέντρο για τους αρχαίους κατοίκους της Γκραν Κανάρια. Πάνω από 100 σπήλαια είχαν σκαφτεί στις πλαγιές του και εξυπηρετούσαν διάφορους ρόλους, όπως κατοικίες, ταφικοί θάλαμοι και σιταποθήκες.
Το συγκρότημα C008 βρίσκεται περίπου 1.100 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και αποτελείται από διάφορους τεχνητούς θαλάμους λαξευμένους σε ηφαιστειακό τόφφο. Η χρονολόγηση με ραδιοάνθρακα δείχνει ότι οι σπηλιές λειτούργησαν αρχικά ως σιταποθήκες μεταξύ του 10ου και του 13ου αιώνα. Αργότερα, κατά τη διάρκεια του 12ου και του 13ου αιώνα, μέρος του χώρου επαναχρησιμοποιήθηκε ως συλλογικός χώρος ταφής.
Οι ξηρές και σταθερές συνθήκες στο εσωτερικό των σπηλαίων συνέβαλαν στη διατήρηση ασυνήθιστων οργανικών υλικών, όπως στάχυα κριθαριού, σπόροι, ψάθινα στρώματα, μικρά κομμάτια δέρματος, ξύλο, ακόμη και μαλακοί ζωικοί ιστοί. Αυτή η διατήρηση έδωσε στους ερευνητές μια σπάνια ευκαιρία να μελετήσουν από κοινού τόσο τα εργαλεία όσο και τα συναφή υλικά.
Η ομάδα ανέλυσε 218 λίθινα αντικείμενα και επέλεξε 46 για λεπτομερή λειτουργική μελέτη. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μικροσκόπια υψηλής ισχύος με μεγέθυνση έως και 400 φορές και καθάρισαν τα κομμάτια για να αφαιρέσουν τα ιζήματα. Αυτή η εργασία ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς η συλλογή αποτελείτο κυρίως από ηφαιστειακά πετρώματα όπως ο βασάλτης, ο τραχείτης και ο οψιδιανός, των οποίων οι τραχιές επιφάνειες καθιστούν τα μικροσκοπικά ίχνη φθοράς πιο δύσκολο να εντοπιστούν σε σύγκριση με τον πυριτόλιθο.
Μεταξύ των σημαντικότερων ευρημάτων ήταν μια μικρή λεπίδα από βασάλτη που παρουσίαζε σαφή ίχνη που συνδέονταν με τη συγκομιδή δημητριακών. Η άκρη της παρουσίαζε μια φωτεινή συνεχή γυαλάδα και λεπτές παράλληλες γρατσουνιές, μοτίβα φθοράς που δημιουργήθηκαν από την επαναλαμβανόμενη κοπή στελεχών δημητριακών πλούσιων σε πυρίτιο. Αυτή είναι η πρώτη φυσική απόδειξη για εργαλεία συγκομιδής δημητριακών στην προ-ευρωπαϊκή αρχαιολογία των Κανάριων Νήσων.
Μέχρι τώρα, οι αρχαιολόγοι βασίζονταν κυρίως σε μεταγενέστερες ευρωπαϊκές γραπτές αναφορές και έμμεσες ενδείξεις, όπως σπόροι ζιζανίων ή υπολείμματα καλλιεργειών, για να υποθέσουν την ύπαρξη καλλιέργειας δημητριακών στα νησιά. Ορισμένες ιστορικές περιγραφές ισχυρίζονταν ότι οι αρχαίοι Κανάριοι αφαίρεσαν τα στάχυα με το χέρι, αφήνοντας πίσω τους τους μίσχους. Τα νέα στοιχεία υποδηλώνουν ένα πιο ποικίλο σύστημα συγκομιδής.
Τα εργαλεία του παρελθόντος
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης στελέχη κριθαριού με καθαρά σημάδια κοπής, τα οποία ενισχύουν την άποψη ότι οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν εργαλεία κοπής παρόμοια με δρεπάνια. Σε ένα σιλό, οι αρχαιολόγοι κατέγραψαν δέματα ξεριζωμένων φυτών, των οποίων τα άνω τμήματα είχαν κοπεί με ακρίβεια, πιθανώς για να διαχωριστούν οι κόκκοι από τους μίσχους.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι αυτές οι σπηλιές δεν ήταν απλώς αποθηκευτικοί χώροι. Μεγάλα πέτρινα καλέμια και ξέστρες έφεραν σημάδια φθοράς από το χτύπημα και το ξύσιμο ηφαιστειακών πετρωμάτων, δείχνοντας ότι χρησιμοποιούνταν για τη διαμόρφωση και τη συντήρηση των τοίχων των σπηλαίων. Άλλα εργαλεία συνδέονταν με την επεξεργασία των καλλιεργειών, υποδηλώνοντας ότι η διαχείριση των σπόρων πιθανότατα γινόταν μέσα στους σιτοβολώνες.
Ο χώρος αργότερα απέκτησε διαφορετικό σκοπό. Κατά τη φάση των ταφών, οι αρχαιολόγοι βρήκαν ανθρώπινα λείψανα ενηλίκων και νεογνών σε έναν κεντρικό θάλαμο. Τα σώματα είχαν τυλιχτεί σε σάβανα φτιαγμένα από φυτικές ίνες και δέρμα.
Πέτρινα θραύσματα που ανακτήθηκαν κοντά στις ταφές έδειχναν φθορά που συνδέεται με το ξύσιμο ξηρών δερμάτων και το κόψιμο καλαμιών. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτά τα εργαλεία πιθανότατα χρησιμοποιήθηκαν για την προετοιμασία ή την προσαρμογή των περιτυλιγμάτων κατά τη διάρκεια ταφικών τελετών και όχι για να τοποθετηθούν σκόπιμα ως κτερίσματα, καθώς τέτοιες προσφορές δεν ήταν συνηθισμένες στις ταφικές παραδόσεις των αυτοχθόνων κατοίκων της Γκραν Κανάρια.
Ένα κομμάτι οψιδιανού έδειξε επίσης ίχνη που συνδέονται με την επεξεργασία κρέατος, υποδηλώνοντας ότι στο συγκρότημα ενδέχεται να παρασκευάζονταν επίσης αποθηκευμένα τρόφιμα ή κονσερβοποιημένα προϊόντα κρέατος.
Με πηγές από Archaeology News Online Magazine
