Τα νέα βιτρό που σχεδίασε η εικαστικός Claire Tabouret για τη Notre-Dame έχουν ανοίξει μια από τις πιο φορτισμένες πολιτισμικές διαμάχες στη Γαλλία, καθώς προορίζονται να αντικαταστήσουν έξι παράθυρα του 19ου αιώνα που δεν είχαν καταστραφεί από τη φωτιά του 2019.
Το σχέδιο έχει τη στήριξη του Emmanuel Macron και της εκκλησιαστικής διοίκησης του ναού, αλλά έχει ήδη προκαλέσει προσφυγές, αντιδράσεις και δημόσια συζήτηση για τα όρια της σύγχρονης παρέμβασης σε ένα ιστορικό μνημείο.
Η Γαλλίδα ζωγράφος Claire Tabouret επελέγη ανάμεσα σε περισσότερους από 100 καλλιτέχνες για να δημιουργήσει έξι νέα βιτρό για τα νότια παρεκκλήσια της Notre-Dame. Τα έργα της, που βασίζονται στο θέμα της Πεντηκοστής, παρουσιάστηκαν σε μνημειακές μακέτες στο Grand Palais και, σύμφωνα με τον μέχρι τώρα σχεδιασμό, προορίζονται να τοποθετηθούν αργότερα μέσα στο 2026. Την υλοποίησή τους έχει αναλάβει το ιστορικό εργαστήριο Simon-Marq στη Ρενς.
Η βασική ένταση του θέματος δεν αφορά το αν θα υπάρξει μια σύγχρονη εικαστική παρέμβαση στη Notre-Dame, αλλά το γεγονός ότι τα νέα έργα θα αντικαταστήσουν βιτρό του Eugène Viollet-le-Duc από τον 19ο αιώνα, τα οποία δεν είχαν καταστραφεί από την πυρκαγιά. Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο εστιάζουν οι επικριτές του σχεδίου, υποστηρίζοντας ότι η αποκατάσταση ενός μνημείου δεν μπορεί να μετατραπεί σε αφορμή για αφαίρεση ιστορικών στοιχείων που επέζησαν.
Από την άλλη πλευρά, η γαλλική προεδρία και η διοίκηση του ναού αντιμετωπίζουν την παρέμβαση ως μέρος της υπόσχεσης που είχε δώσει ο Emmanuel Macron μετά τη φωτιά του 2019 για μια αποκατάσταση που θα περιλάμβανε και ένα σύγχρονο ίχνος. Η ίδια η Tabouret έχει υποστηρίξει ότι σε μια χώρα όπως η Γαλλία, με τόσο πυκνή ιστορική κληρονομιά, τα μνημεία δεν μπορούν απλώς να παγώσουν στον χρόνο, αλλά χρειάζονται έναν διάλογο ανάμεσα στις παλιές και τις νέες στρώσεις τους.
Η αντίδραση, πάντως, υπήρξε άμεση. Η οργάνωση Sites & Monuments ηγήθηκε της καμπάνιας κατά του έργου, συγκέντρωσε εκατοντάδες χιλιάδες υπογραφές και προσέφυγε στη δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι η αντικατάσταση παραθύρων που δεν είχαν υποστεί ζημιές παραβιάζει τη λογική της διατήρησης και έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές της Χάρτας της Βενετίας για την προστασία των μνημείων. Σε πρώτο βαθμό, το διοικητικό δικαστήριο του Παρισιού δεν δέχθηκε αυτό το επιχείρημα, αλλά οι αντίπαλοι του σχεδίου έχουν ήδη προαναγγείλει συνέχιση της νομικής μάχης.
Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την υπόθεση να ξεφεύγει από τα στενά όρια μιας αισθητικής διαφωνίας. Η συζήτηση γύρω από τα βιτρό της Tabouret αγγίζει τον τρόπο με τον οποίο μια χώρα διαχειρίζεται τα εμβληματικά της μνημεία, ποιος αποφασίζει τι θεωρείται αποκατάσταση και τι αλλοίωση, αλλά και πόσο χώρο μπορεί να έχει η σύγχρονη τέχνη μέσα σε μια αρχιτεκτονική κληρονομιά τόσο φορτισμένη όσο η Notre-Dame.
