Ένα από τα σημαντικότερα χάλκινα γλυπτά της Αναγέννησης, το «Gattamelata» του Donatello, απομακρύνθηκε από την πλατεία της Πάδοβας και μεταφέρθηκε σε εσωτερικό χώρο για αποκατάσταση, μια κίνηση που ενδέχεται να αποδειχθεί οριστική.
Το έργο, που ολοκληρώθηκε το 1453, απεικονίζει τον κοντοτιέρο (αρχηγός μισθοφορικής εταιρείας της εποχής), Εράσμο ντα Νάρνι, γνωστό ως Gattamelata («η γλυκιά γάτα»), και αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά έφιππα μνημεία της ευρωπαϊκής τέχνης.
Το άγαλμα, κατασκευασμένο από 36 κομμάτια χαλκού, δεσπόζει σε βάθρο ύψους σχεδόν 8 μέτρων έξω από τη Βασιλική του Αγίου Αντωνίου στην Πάδοβα.
Padova, il complesso restauro della statua del Gattamelata di Donatello. Il piedistallo del monumento equestre è fratturato e il bronzo è stato intaccato da intemperie e inquinamento. Siamo andati a vedere come procedono i lavori. https://t.co/oFTMEY1Yw0
— Tgr Rai Veneto (@TgrRaiVeneto) March 23, 2026
Donatello: Η φθορά και «ασθένεια του χαλκού»
Το γλυπτό μετακινήθηκε τον περασμένο Οκτώβριο λόγω ανησυχιών για τη λεγόμενη «ασθένεια του χαλκού», μια διαβρωτική διαδικασία που επηρεάζει κράματα χαλκού και προκαλεί χαρακτηριστικούς πράσινους λεκέδες.
Η αποκατάσταση, προϋπολογισμού περίπου 1 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται από δύο μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, ενώ ειδικοί αξιολογούν αν το έργο μπορεί να επιστρέψει στο ύπαιθρο ή αν πρέπει να εκτίθεται μόνιμα σε μουσείο.
Πάντως, το ζήτημα ως προς την τοποθεσία του αγάλματος, δεν είναι κάτι νέο. Ήδη από το 2022 είχε εξεταστεί η αντικατάσταση του πρωτότυπου με αντίγραφο, πρόταση που προκάλεσε αντιδράσεις. Τελικά, οι συντηρητές προχώρησαν σε εκτεταμένες εξετάσεις με μικροκάμερες, ενδοσκόπια και τρισδιάστατα μοντέλα, καταλήγοντας ότι απαιτείται βαθύτερη συντήρηση σε εσωτερικό χώρο.
Η μεταφορά έγινε με ιδιαίτερα προσεκτική επιχείρηση δύο ημερών. καθώς πρώτα αφαιρέθηκε ο αναβάτης και στη συνέχεια το άλογο βάρους 1,6 τόνων με γερανό.
A #Padova smontata la statua del #Gattamelata di #Donatello. L'opera sarà restaurata per un anno e mezzo. E' la terza volta che il cavaliere lascia la piazza davanti alla basilica del Santo.
— Tg2 (@tg2rai) October 8, 2025
Al #Tg2Rai ore 13,00#8ottobre pic.twitter.com/dp2a1l0YwS
Donatello: Προβλήματα από το παρελθόν
Η ανάλυση έδειξε ότι το άγαλμα έχει υποστεί ζημιές από νερό, περιττώματα περιστεριών και άλλους παράγοντες που εισχώρησαν στο εσωτερικό του. Παράλληλα, το βάθρο παρουσιάζει ρωγμές λόγω φθοράς, κυκλοφορίας και παλαιότερων επεμβάσεων, ιδιαίτερα μετά την επανατοποθέτηση του μνημείου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι εργασίες συντήρησης, που θα διαρκέσουν περίπου 12 μήνες, θα περιλαμβάνουν μηχανικές και χημικές παρεμβάσεις, ενώ εξετάζεται η χρήση του λέιζερ. Σύμφωνα με τον επιστημονικό υπεύθυνο του έργου, η μεταφορά σε μουσείο θα επέτρεπε στο κοινό να δει λεπτομέρειες που σήμερα χάνονται, όπως τα χαρακτηριστικά του αλόγου ή τα διακοσμητικά στοιχεία της σέλας.
Αντίθετα, η επιστροφή στην πλατεία θα απαιτούσε επαναλαμβανόμενες συντηρήσεις κάθε 3-4 χρόνια, με σημαντικό κόστος.
Η μεταφορά πρωτότυπων έργων σε εσωτερικούς χώρους είναι πλέον κοινή πρακτική. Αντίγραφο του «Δαυίδ» του Μιχαήλ Άγγελου βρίσκεται στην Piazza della Signoria, ενώ το πρωτότυπο φυλάσσεται στην Ακαδημία της Φλωρεντίας.
Παρόμοια, το έφιππο άγαλμα του Μάρκου Αυρηλίου μεταφέρθηκε σε μουσείο στη Ρώμη λόγω ρύπανσης και κραδασμών.
Με πληροφορίες από The Art Newspaper
