Είναι ένας φαλακρός ηλικιωμένος άνδρας με μεγάλη πυκνή γενειάδα ή μια φιλική νεαρή γυναίκα με μακριά μαλλιά και κοτσίδες; Για τον Βέλγο έμπορο τέχνης Κλάας Μούλερ, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είχε λιγότερη σημασία από το γεγονός ότι αυτή η συγκεκριμένη εκδοχή της οπτικής ψευδαίσθησης ζωγραφίστηκε από τον Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς.
Πριν από τρία χρόνια, ο πρώην γκαλερίστας με έδρα τις Βρυξέλλες κατάφερε να αποκτήσει όχι μόνο μία, αλλά δύο μελέτες κεφαλών του φλαμανδού μπαρόκ δασκάλου σε έναν πίνακα, πληρώνοντας την «λογική τιμή» των λιγότερο από 100.000 ευρώ σε μια διαδικτυακή δημοπρασία.
Το έργο τέχνης στα χέρια του εμπόρου τέχνης
Ο δημοπράτης, τον οποίο ο Μούλερ θα χαρακτήριζε μόνο ως «λιγότερο γνωστό οίκο δημοπρασιών στη Βόρεια Ευρώπη» από φόβο μήπως ενθαρρύνει υπερβολικό ανταγωνισμό στο μέλλον, είχε διαφημίσει το έργο ως μια αχρονολόγητη μελέτη σε χαρτί από έναν ανώνυμο δάσκαλο της «φλαμανδικής σχολής».
Στο πρόσφατο παρελθόν, μελέτες του Ρούμπενς έχουν πωληθεί για ποσά μεταξύ 500.000 και 1 εκατομμυρίου λιρών ή και περισσότερο.
«Δεν ήμουν σίγουρος ότι ήταν του Ρούμπενς, απλά ήξερα ότι ήταν πολύ Ρούμπενς-esque, οπότε ήταν ακόμα ένα ρίσκο», είπε ο Μούλερ, ο οποίος περιγράφει τον εαυτό του ως παθιασμένο θαυμαστή του καλλιτέχνη και διπλωμάτη που γεννήθηκε το 1577. «Έχω μια βιβλιοθήκη με βιβλία για αυτόν στο σπίτι και τα κοιτάζω σχεδόν κάθε βράδυ», ανέφερε. «Είναι λίγο εθιστικό».
Ένιωθε πιο σίγουρος όταν ο πίνακας παραδόθηκε στο σπίτι του. «Ήταν πολύ βρώμικος, αλλά το βερνίκι είχε προστατεύσει πολύ καλά τον πίνακα και μπορούσα να δω ότι ήταν εξαιρετικά υψηλής ποιότητας».
Αλλά μόνο αφού ο πίνακας μελετήθηκε για αρκετούς μήνες πέρυσι από τον ιστορικό τέχνης Μπεν φαν Μπενέντεν, πρώην διευθυντή του Rubens House, ο Μούλερ άρχισε να αισθάνεται σίγουρος ότι είχε αποκτήσει ένα γνήσιο έργο του καλλιτέχνη.
«Νομίζω ότι είναι πολύ πιθανό», είπε ο φαν Μπενέντεν. «Πρέπει να είσαι προσεκτικός, γιατί έχεις να κάνεις με έναν πίνακα που δεν φτιάχτηκε για την αγορά, αλλά ως υλικό εργασίας. Αλλά η τεχνική είναι εξαιρετική – έχει μια πολύ ρεαλιστική ποιότητα».
Ο Ρούμπενς
Η μορφή του γέρου στο έργο εμφανίζεται σε πολλά από τα πιο γνωστά έργα του Ρούμπενς. «Είναι πανταχού παρών και πολυδιάστατος», έγραψε η βελγική εφημερίδα De Standaard, η οποία δημοσίευσε την είδηση για την ανακάλυψη του πίνακα αυτή την εβδομάδα.
Στον πίνακα «Η Ανάληψη του Σταυρού», ένα υπερυψωμένο τέμπλο στον καθεδρικό ναό της Αμβέρσας, ο γέρος απεικονίζεται ως άγιος. Στον πίνακα «Η Προσκύνηση των Μάγων», που βρίσκεται στο μουσείο Prado της Μαδρίτης, είναι ο βασιλιάς Μελχιόρ με το κόκκινο μανδύα. Στον πίνακα «Ο Φόρος», στο μουσείο Legion of Honor του Σαν Φρανσίσκο, είναι ο Φαρισαίος που κρυφοκοιτάζει πίσω από τον Ιησού.
Εμπνευσμένος από Ιταλούς ζωγράφους, ο Ρούμπενς συγκέντρωσε μια σειρά διαφορετικών φυσιογνωμιών που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για μεγαλύτερα έργα ζωγραφικής. Είναι γνωστό ότι δημιούργησε ένα πρωτότυπο μελέτης του κεφαλιού του γέρου, το οποίο έχει χαθεί από τότε. «Ο Μούλερ μπορεί πράγματι να βρήκε το πρωτότυπο», είπε ο φαν Μπενέντεν.
Η γυναίκα μέσα στη γενειάδα του γέρου, ωστόσο, ζωγραφίστηκε πρώτη. Αντί να προσπαθήσει να δημιουργήσει μια οπτική ψευδαίσθηση, ο Ρούμπενς πιθανότατα επαναχρησιμοποίησε το χαρτί ενός παλαιότερου πίνακα και το αντέγραψε, είπε ο Μούλερ.
Ο πίνακας βρίσκεται στο σπίτι του Μούλερ και θα εκτεθεί στην έκθεση τέχνης Brafa στις Βρυξέλλες στις 25 Ιανουαρίου. Ακόμα και ως μελέτη, είπε ο έμπορος τέχνης, άξιζε να το δει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κοινό. Ελπίζει ότι κάποιο μουσείο θα συμφωνήσει να δανειστεί τον πίνακα για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Με πληροφορίες από Guardian
