Μόλις πριν λίγες μέρες η ρωσική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι ο μαέστρος-σταρ Βαλέρι Γκέργκιεφ, εξέχων υποστηρικτής του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, επιλέχθηκε να ηγηθεί του ιστορικού θεάτρου Μπολσόι της Μόσχας. Η κίνηση αυτή, η οποία έχει άμεση ισχύ, επεκτείνει την κυριαρχία του αρχιμουσικού στην κορυφή του πολιτισμού της Ρωσίας καθώς ο Gergiev είναι ήδη καλλιτεχνικός και γενικός διευθυντής του άλλου κορυφαίου ιδρύματος παραστατικών τεχνών της χώρας, του θεάτρου Μαριίνσκι της Αγίας Πετρούπολης.
Στη Μόσχα παίρνει τη θέση του Vladimir Urin, γενικού διευθυντή των Μπολσόι από το 2013, ο οποίος πέρυσι υπέγραψε ένα ψήφισμα με το οποίο εξέφραζε την αντίθεσή του στον πόλεμο στην Ουκρανία. Σε ανάρτηση του πρακτορείουTelegram, η κυβέρνηση της Ρωσίας ανέφερε ότι ο κ. Γιούριν «απαλλάχθηκε από τη θέση αυτή κατόπιν δικού του αιτήματος», ενώ σύμφωνα με διάταγμα που υπέγραψε ο πρωθυπουργός Μιχαήλ Β. Μισούστιν η θητεία του Γκέργκιεφ θα έχει πενταετή διάρκεια.
Ο Gergiev εμφανίστηκε μαζί με τον Urin στο Μπολσόι, το οποίο φιλοξενεί φημισμένους θιάσους μπαλέτου και όπερας καθώς και μια ορχήστρα κι αφού πρώτα η αναπληρώτρια πρωθυπουργός Tatyana Golikova τον σύστησε στο προσωπικό του θεάτρου, εξήρε την ιστορία της καλλιτεχνικής αριστείας των Μπολσόι. Ο Gergiev δήλωσε ότι καθώς λόγω του πολέμου έχουν μειωθεί οι υποχρεώσεις του θεάτρου στο εξωτερικό , θα πρέπει να επικεντρωθούν σε υποχρεώσεις «στο σπίτι» τους, τη Ρωσία.
Όπως φαίνεται να λέει σε βίντεο της συνάντησης που δημοσιεύθηκε από ρωσικά ειδησεογραφικά πρακτορεία «Γνωρίζω ότι έχουν προηγηθεί σπουδαίοι καλλιτέχνες και σημαντικοί πολιτικοί άνδρες στη διεύθυνση των Μπολσόι. Όλοι προσπάθησαν να κάνουν τα πάντα για να πολλαπλασιάσουν τη δόξα αυτής της μεγάλης συλλογικότητας, αυτού του μοναδικού κτιρίου - συγκροτήματος κτιρίων - στην καρδιά της Μόσχας».
Επιλέγοντας τον εβδομηντάχρονο Gergiev ώστε να ηγηθεί των Μπολσόι, ο Πούτιν επιβράβευσε έναν διάσημο μουσικό και πιστό σύμμαχο του που όχι μόνο έχει υποστηρίξει την επανεκλογή του, αλλά και σε όποια συναυλία στη Ρωσία και στο εξωτερικό έχει εμφανιστεί υπερασπίστηκε με κάθε τρόπο την πολιτική του. Οι δύο άνδρες γνωρίζονται από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν ο Πούτιν ήταν αξιωματούχος στην Αγία Πετρούπολη και ο Gergiev διεύθυνε το Mariinsky.
Η τύχη του Urin στα Μπολσόι ήταν αβέβαιη από τη στιγμή που το όνομά του εμφανίστηκε στο ψήφισμα κατά του πολέμου κι ο Πούτιν κατά καιρούς είχε υπαινιχθεί ότι οι ημέρες του στα Μπολσόι ήταν μετρημένες. Μάλιστα τον Μάρτιο του 2022 είχε θέσει δημοσίως την ερώτηση στον Gergiev αν ενδιαφερόταν για την «αναδημιουργία μιας κοινής διεύθυνσης» που θα ένωνε τα Μπολσόι με το Μαριίνσκι. Ωστόσο ο Urin, 76 ετών σήμερα, αψήφησε για ένα διάστημα τα πάντα διατηρώντας τη θέση του ακόμη και όταν άλλοι καλλιτέχνες και ηγετικοί παράγοντες του πολιτισμού που κατήγγειλαν τον πόλεμο αντιμετώπισαν αντίποινα ή εγκατέλειψαν τη χώρα. Σε συνέντευξή του σε ρωσικό ειδησεογραφικό πρακτορείο νωρίτερα φέτος δήλωσε ότι τα Μπολσόι διένυαν μια «δύσκολη εποχή».
Εντέλει όπως μετέδωσαν ρωσικά ειδησεογραφικά πρακτορεία ο Ουρίν ανακοίνωσε στους συναδέλφους του την παραίτησή του πριν δύο εβδομάδες μετά από μια διπλή παράσταση στα Μπολσόι του έργων «Ο γιος του Μανδαρίνου» του Σεζάρ Κούι και «Το αηδόνι» του Στραβίνσκι. Σε βίντεο που κυκλοφόρησε μέσω του διαδικτύου λέει: «Σας αποχαιρετώ, διότι σήμερα είναι η τελευταία μου εργάσιμη ημέρα στο θέατρο Μπολσόι».
Παρά τις περσινές δηλώσεις του Πούτιν, οι σύμβουλοί του δηλώνουν ότι τα Μπολσόι και το Μαριίνσκι δεν πρόκειται να συγχωνευθούν. Άλλωστε ήδη από τον περασμένο μήνα που οι φήμες για αλλαγή ηγεσίας στα Μπολσόι είχαν ευρέως διαδοθεί, ο Mikhail Shvydkoy, ειδικός εκπρόσωπος του Πούτιν σε πολιτιστικά θέματα, δήλωνε ότι τα Μπολσόι και το Μαριίνσκι ήταν πολύ διαφορετικά για να ενωθούν. «Κανείς δεν μιλάει για την ενοποίηση των δύο θεάτρων. Αυτό είναι αδύνατο», έλεγε, ενώ η Γκολίκοβα επανέλαβε το μήνυμα, λέγοντας ότι τα θέατρα «θα συνεχίσουν να υφίσταται όπως υφίσταται μέχρι τώρα: ως ξεχωριστές νομικές οντότητες».
Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο Gergiev, του οποίου η εκτεταμένη διεθνής καριέρα παλιότερα τον είχε ανάγει σε έναν από τους πλέον υπερδραστήριους μαέστρους στον κόσμο, έγινε persona non grata στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη. Το πρόγραμμα των περιοδειών του στη Δύση εξαντλήθηκε ενώ απολύθηκε από τη Φιλαρμονική του Μονάχου όπου ήταν αρχιμουσικός, λόγω της μακρόχρονης υποστήριξής του προς τον Πούτιν. Μετά την εισβολή, πολλά πολιτιστικά ιδρύματα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη έσπευσαν να διακόψουν τους δεσμούς τους με Ρώσους καλλιτέχνες και ιδρύματα που πρόσκεινται φιλικά στον Πούτιν, ανατρέποντας δεκαετίες πολιτιστικών ανταλλαγών που είχαν συνεχίσει ακόμη και στις πιο σκοτεινές εποχές του Ψυχρού Πολέμου.
Τα θέατρα Μπολσόι και Μαριίνσκι βρέθηκαν αντιμέτωπα με καταιγισμό ακυρώσεων προγραμματισμένων παραστάσεων σε Λονδίνο, Μαδρίτη, Νέα Υόρκη και αλλού, όπως και με την αναστολή ενός δημοφιλούς προγράμματος αναμετάδοσης παραστάσεων των Μπολσόι σε περισσότερες από 1.700 κινηματογραφικές αίθουσες σε 70 χώρες. Επίσης έληξαν χωρίς το δικαίωμα ανανέωσης των πνευματικών δικαιωμάτων ξένων έργων στα ρωσικά θεάτρων και ορισμένοι Ρώσοι χορογράφοι και σκηνοθέτες που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό ζήτησαν να αφαιρεθούν τα ονόματά τους από έργα που παρουσιάζονται στη Ρωσία. Αρκετοί Ρώσοι διεθνείς αστέρες με δεσμούς με τον Πούτιν όπως η σοπράνο Άννα Νετρέμπκο και ο πιανίστας Ντένις Matsuev έχασαν τη δουλειά τους στη Δύση.
Ο Urin ο οποίος διαδραμάτισε καταλυτικό ρόλο ως διευθυντής των Μπολσόι με το σοκ της επίθεσης με οξύ το 2013 εναντίον του διευθυντή του μπαλέτου Σεργκέι Φίλιν, προσπάθησε να διατηρήσει μια αίσθηση κανονικότητας, προωθώντας παραστάσεις κλασικών έργων όπως το μπαλέτο «Ζιζέλ» και η όπερα «Ευγένιος Ονέγκιν», όμως ο πόλεμος δημιούργησε νέες επιπλοκές. Κάποια στιγμή, σύμφωνα με ρωσικά δημοσιεύματα, είπε ότι δεν μπορούσε να ανεβάσει έργα καλλιτεχνών που μιλούσαν κατά της εισβολής, επειδή αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει «σοβαρές αρνητικές αντιδράσεις».
Με τη Δύση εκτός συζήτησης πια, τα Μπολσόι και Μαριίνσκι στρέφονται σε άλλες υπερπόντιες αγορές, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, όπου οι Ρώσοι καλλιτέχνες και οι πολιτιστικές ομάδες τυγχάνουν θερμής υποδοχής. Ο Gergiev και το Mariinsky πραγματοποίησαν τρεις περιοδείες στην Κίνα φέτος ενώ τα Μπολσόι εμφανίστηκαν το τελευταίο καλοκαίρι στο Πεκίνο.
Πηγή: New York Times
