Η «Πασιέντζα» του Georges Braque στο Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

Η «Πασιέντζα» του Georges Braque στο Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή Facebook Twitter
Georges Braque (1882-1963), La patience (Η πασιέντζα), 1942
0

Μια γυναίκα, μόνη, κάθεται μπροστά σε ένα στενό τραπέζι, απλώνοντας μπροστά της τα χαρτιά μιας τράπουλας. Παίζει αυτό το μοναχικό παιχνίδι που ονομάζεται πασιέντζα, συνώνυμο στα γαλλικά με την «υπομονή»; Ή απασχολεί απλώς τα χέρια της καρτερώντας, κάνοντας υπομονή; Ο αμφίσημος τίτλος του έργου καλλιεργεί το μυστήριο. Και το ντεκόρ του το τονίζει ακόμα περισσότερο. Εκείνο το καταθλιπτικό εσωτερικό δεν αερίζεται από κανένα άνοιγμα. Όλα μοιάζουν στριμωγμένα, υπερβολικά στενά.

Αυτή την αποπνικτική ατμόσφαιρα τη ζει και ο ίδιος ο Georges Braque. Εδώ και σχεδόν δύο χρόνια, δηλαδή από το καλοκαίρι του 1940, βγαίνει σπάνια από το εργαστήριό του, στο 14ο διαμέρισμα του Παρισιού. Όταν η Γερμανία κατέκτησε τη Γαλλία είχε σκεφτεί αρχικά να φύγει στο εξωτερικό μαζί με τη σύζυγό του Marcelle. Όμως, πολύ γρήγορα πήρε την απόφαση να μείνει και να αντισταθεί στη γερμανική κατοχή με τον δικό του τρόπο: με το πινέλο του.

Δύο εντελώς αντίθετες γυναίκες, λοιπόν, που αποτελούν μία. Η μία βιώνει την προσμονή με ελπίδα και γαλήνη, η άλλη παραπέμπει σε αγωνία και απάρνηση. Δύο αντιφατικές στάσεις, ανάμεσα στις οποίες ταλαντεύεται ωστόσο ο άνθρωπος σε καιρό πολέμου.

Το 1942, λοιπόν, ο Braque ζωγραφίζει αυτήν τη γυναίκα, η οποία αποτελείται από δύο μορφές, μία ανφάς και μία προφίλ. Αυτή που κοιτάζει προς το μέρος μας, άπλετα φωτισμένη, στηρίζοντας το πηγούνι της και ακουμπώντας τον αγκώνα της στο τραπέζι, μοιάζει χαμένη σε μια ονειροπόληση. Τα χαρακτηριστικά της είναι λεπτά και γοητευτικά, το φόρεμά της κομψό, το κολιέ της διακριτικά πρωτότυπο. Αντίθετα, η γυναίκα που βλέπουμε προφίλ μοιάζει να αναδύεται από τη σκιά. Εκτός από το στόμα, τίποτα δεν την κάνει να μοιάζει με τη δίδυμη ή, μάλλον, τη σιαμαία αδελφή της. Το σώμα της είναι γωνιώδες, το χέρι της υπερβολικά αδύνατο, το βλέμμα της ακίνητο.

Δύο εντελώς αντίθετες γυναίκες, λοιπόν, που αποτελούν μία. Η μία βιώνει την προσμονή με ελπίδα και γαλήνη, η άλλη παραπέμπει σε αγωνία και απάρνηση. Δύο αντιφατικές στάσεις, ανάμεσα στις οποίες ταλαντεύεται ωστόσο ο άνθρωπος σε καιρό πολέμου.

Πολλά κοινά σημεία ενώνουν καλλιτέχνη και φανταστικό μοντέλο: ζουν και οι δύο έγκλειστοι, διχασμένοι μεταξύ της ελπίδας και της παραίτησης. Μπορούμε, μάλιστα, να δούμε και ένα είδος σαφούς υπαινιγμού στο γεγονός ότι ξαναβρίσκουμε τον δυϊσμό της γυναίκας, φωτεινής και σκοτεινής, στην υπογραφή του Braque.

O ζωγράφος, μέσα από αυτό το γεμάτο ποιητικότητα έργο, μας δίνει τη δυνατότητα να ταυτιστούμε απόλυτα όχι μόνο με αυτήν τη φανταστική γυναίκα, όχι μόνο με τον ίδιο του τον εαυτό, αλλά και με αυτό που μας ενώνει όλους: σε δύσκολους καιρούς, και παρότι μερικοί υποφέρουν πολύ περισσότερο από άλλους, μας διαπερνούν οι ίδιες σκέψεις, τα ίδια άγχη, οι ίδιες ελπίδες. Και το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι υπομονή.

Το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

Οι ιδρυτές, Βασίλης και Ελίζα Γουλανδρή, ως υπέρμαχοι της ιδέας ότι η Τέχνη αποτελεί κοινωνικό πνευματικό αγαθό, πέραν της σημαντικής προσφοράς τους με την ίδρυση του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στην Άνδρο, επιθυμούσαν τη δημιουργία ενός έτερου μουσείου στην Αθήνα, που θα έδινε τη δυνατότητα σε ένα ευρύτερο κοινό να έρθει σε επαφή με τη νεότερη και σύγχρονη τέχνη που αποτέλεσε το κύριο αντικείμενο του ενδιαφέροντός τους.

Το νέο μουσείο, που φέρει το όνομά των ιδρυτών, «Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή», στεγάζεται σε ένα ιδιόκτητο ακίνητο στην οδό Ερατοσθένους 13 στο Παγκράτι. Η ανέγερσή του ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2012 και ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2018. Το νέο μουσείο σχεδιάστηκε εξαρχής για να στεγάσει τα έργα της συλλογής του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή. Η συλλογή επικεντρώνεται στη νεότερη και σύγχρονη τέχνη Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, συμπεριλαμβάνοντας σπάνια έργα τέχνης μεγάλων ονομάτων της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας όπως Cézanne, van Gogh, Gauguin, Monet, Degas, Rodin, Toulouse-Lautrec, Bonnard, Picasso, Braque, Léger, Miró, Giacometti, Balthus, καθώς και έργα διακεκριμένων ονομάτων της ελληνικής πρωτοποριακής ζωγραφικής όπως Παρθένης, Μπουζιάνης, Βασιλείου, Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Τσαρούχης, Μόραλης, Τέτσης κ.ά

Επιμέλεια: Αλέξανδρος Διακοσάββας

Εικαστικά
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τα σινιάλα του Takis στο MOMus - Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Το Μεγάλο Ελληνικό Μουσείο / Τα σινιάλα του Takis στο MOMus - Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Η ιστορικός Τέχνης και επιμελήτρια του MOMus - Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης - Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, κ. Κατερίνα Σύρογλου, γράφει για το εμβληματικό έργο του γλύπτη που απεβίωσε πρόσφατα.
THE LIFO TEAM
Η «Γυναίκα που ταξιδεύει» της Λιουμπόβ Ποπόβα στο MOMus - Mουσείο Μοντέρνας Τέχνης - Συλλογή Κωστάκη

Το Μεγάλο Ελληνικό Μουσείο / Η «Γυναίκα που ταξιδεύει» της Λιουμπόβ Ποπόβα στο MOMus - Mουσείο Μοντέρνας Τέχνης - Συλλογή Κωστάκη

Η αν. γενική διευθύντρια του MOMus και διευθύντρια του MOMus - Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης - Συλλογή Κωστάκη, κ. Μαρία Τσαντσάνογλου, γράφει για έναν εμβληματικό πίνακα της συλλογής.
THE LIFO TEAM

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η «λίστα Τραμπ» και τα «απαράδεκτα έργα τέχνης» οδηγούν σε μια άλλη Αμερική

Εικαστικά / Τραμπ vs Smithsonian: Λογοκρισία, ρατσισμός, λίστες με «απαράδεκτα» έργα

Με στόχο το μεγαλύτερο συγκρότημα μουσείων και ερευνητικών κέντρων στον κόσμο, ο Τραμπ επιχειρεί να ασκήσει έλεγχο και λογοκρισία σε έργα τέχνης και στο περιεχόμενο εκθέσεων, κατηγορώντας το Smithsonian ως «woke» και απειλώντας με περικοπές της χρηματοδότησής του.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το σπίτι-μουσείο της Πολίν Καρπίδα βγάζει τους θησαυρούς του στο σφυρί (μέχρι κεραίας)

Εικαστικά / Το σπίτι-μουσείο της Πολίν Καρπίδα βγάζει τους θησαυρούς του στο σφυρί (μέχρι κεραίας)

Μια από τις πιο εξέχουσες συλλέκτριες στην Ευρώπη, η οποία έχει αφήσει το αποτύπωμά της και στην Ύδρα, αποφάσισε να πουλήσει τη συλλογή σουρεαλιστικής και μεταπολεμικής τέχνης που στεγάζει στο σπίτι της στο Λονδίνο -τη μεγαλύτερη αυτού του είδους- σε μια δημοπρασία-ορόσημο.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Χάρις Επαμεινώνδα: Η γλώσσα μου δεν είναι οι λέξεις

Εικαστικά / Χάρις Επαμεινώνδα: «Η γλώσσα μου δεν είναι οι λέξεις»

Η βραβευμένη με Αργυρό Λέοντα Κύπρια εικαστικός συνθέτει έναν κόσμο θραυσμάτων, αποκομμάτων της εσωτερικότητας, με ελλειπτικές εικόνες, τον οποίο μας προκαλεί να ανακατασκευάσουμε μέσα από τη σταδιακή του αποκάλυψη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
 Μαρία Λοϊζίδου και Πέτρος Μώρης στη 13η Μπιενάλε του Λίβερπουλ

Εικαστικά / Μαρία Λοϊζίδου και Πέτρος Μώρης στη 13η Μπιενάλε του Λίβερπουλ

Οι δύο καλλιτέχνες με καταγωγή από Κύπρο και Ελλάδα αντίστοιχα, παρουσιάζουν νέα έργα τους σε μια από τις σημαντικότερες εικαστικές διοργανώσεις της Βρετανίας που φιλοξενεί 30 καλλιτέχνες και συλλογικότητες, με αναθέσεις και θεματικές που έχουν να κάνουν με τη γεωγραφία και τις αξίες που διαπερνούν την πόλη αυτή: καταγωγή και μνήμη.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Μια έκθεση για την πολύχρωμη, πολύπλοκη Αθήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Εικαστικά / Μια έκθεση για την πολύχρωμη και πολύπλοκη Αθήνα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Ο Τόνι Μιλάκης καταγράφει μια πόλη που η πραγματικότητα προσφέρει τις καλύτερες ζωγραφικές λύσεις, που ακόμη και το πιο ευφάνταστο μυαλό ενός καλλιτέχνη δεν μπορεί να τις επινοήσει.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
CHECK Ο Ζαν Φρανσουά Μιλέ και η ατέρμονη γοητεία της φύσης και των εργατών της γης

Εικαστικά / Ζαν Φρανσουά Μιλέ: ο ζωγράφος που ο Βαν Γκογκ αποκαλούσε «πρωτοπόρο»

«Όσο το σκέφτομαι, τόσο περισσότερο νομίζω ότι ο Μιλέ πίστευε σε κάτι ανώτερο» έγραφε ο Βαν Γκογκ για τον «ζωγράφο των χωρικών» αλλά και έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του γαλλικού ρεαλισμού. Η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου τον τιμά με μια μεγάλη έκθεση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το Μοναστήρι του Καρόλου: Το μουσείο του «κομμωτή των σταρ»

Εικαστικά / Κάρολος: O «κομμωτής των σταρ» έχει πλέον δικό του μουσείο στα Χανιά

Το «Μοναστήρι του Καρόλου», ένα ενετικό κτίσμα του 1583 και κατοικία του αυτοδίδακτου δημιουργού από το 1991, έχει μετατραπεί σε ένα μοναδικό καταφύγιο όπου συνυπάρχουν η ιστορία της κομμωτικής, έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών μαζί με μνήμες της Μαρίας Κάλλας, της Μπριζίτ Μπαρντό αλλά και της Μαντάμ Ορτάνς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Γιγάντιοι φαλλοί, το σεξ ως ζωτική δύναμη: Τα «ερωτικά» του Takis αναστατώνουν ακόμα

Εικαστικά / Γιγάντιοι φαλλοί, το σεξ ως ζωτική δύναμη: Τα «ερωτικά» του Takis αναστατώνουν ακόμα

«Τα έργα του αποθεώνουν την ικανότητα του έρωτα να μας αποσπά από την ιδέα του θανάτου». Και έχουμε την ευκαιρία να τα δούμε στην αναδρομική έκθεση του Ιδρύματος Γουλανδρή στην Άνδρο, και στην Αθήνα. Όλα σχεδόν, εκτός από το πιο γνωστό του, το οποίο οι επιμελητές απέρριψαν ως «κραυγαλέο»...
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το Fondation Louis Vuitton υποδέχεται 270 έργα του Gerhard Richter σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση

Εικαστικά / Gerhard Richter: «Τώρα που δεν απέμειναν ιερείς ή φιλόσοφοι, οι καλλιτέχνες είναι οι σημαντικότεροι άνθρωποι στον κόσμο»

270 έργα ενός από τους σημαντικότερους εν ζωή ζωγράφους θα εκτεθούν το φθινόπωρο στο Fondation Louis Vuitton σε μια μεγάλη αναδρομική έκθεση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Μια αθέατη ως τώρα πλευρά της Φρίντα Κάλο στη Θεσσαλονίκη

Εικαστικά / Μια αθέατη ως τώρα πλευρά της Φρίντα Κάλο στη Θεσσαλονίκη

Μια διεθνής έκθεση με 241 φωτογραφίες, που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν δει το φως δημοσιότητας και αποκαλύπτουν άγνωστες πτυχές της ζωής της πιο διάσημης ζωγράφου του 20ού αιώνα, κάνει στάση το φθινόπωρο στη συμπρωτεύουσα.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Έκθεση αφισών στην Ύδρα μιας Ελλάδας ανόθευτης και ταπεινής

Εικαστικά / Πώς διαφήμιζε η Ελλάδα τον εαυτό της στο εξωτερικό από το ’30 έως το ’60;

Μια σειρά αφισών του ΕΟΤ, σε μια έκθεση που φιλοξενείται στην οικία Λαζάρου Κουντουριώτη, αποκαλύπτει τις πρώτες απόπειρες και τα αρχικά βήματα του ελληνικού τουρισμού, με την υπογραφή σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Νίκος Τρανός: «Η τέχνη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό» 

Εικαστικά / Νίκος Τρανός: «Η τέχνη είναι ένα πολύ αποτελεσματικό αντικαταθλιπτικό» 

Έχει βοσκήσει πρόβατα, έχει πουλήσει κουλούρια και έχει δουλέψει στην οικοδομή, μέχρι που αποφάσισε ότι το μόνο που ήθελε να γίνει είναι καλλιτέχνης. Τελικά, εξελίχθηκε σε έναν από τους κορυφαίους και διεθνώς αναγνωρισμένους Έλληνες δημιουργούς. Ο πρώην πρύτανης της ΑΣΚΤ είναι άνθρωπος από σπάνια πάστα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
«Οι πρώτοι ομοφυλόφιλοι» και η γέννηση μιας νέας ταυτότητας

Εικαστικά / «Οι πρώτοι ομοφυλόφιλοι» και η γέννηση μιας νέας ταυτότητας

Μια μεγάλη έκθεση στο Σικάγο εξετάζει την γκέι ταυτότητα ως ιστορικό φαινόμενο μέσα από 300 έργα που δημιουργήθηκαν κυρίως στην περίοδο μεταξύ του 1869, όταν δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά η λέξη «ομοφυλόφιλος», και του 1939
THE LIFO TEAM
Η Χίλμα αφ Κλιντ έβρισκε γαλήνη ζωγραφίζοντας λουλούδια

Εικαστικά / Η Χίλμα αφ Κλιντ έβρισκε γαλήνη ζωγραφίζοντας λουλούδια

Σε μια σειρά έργων που παρουσιάζει το θαύμα της ανθοφορίας των λουλουδιών και των φυτών, μια από τις πιο αξιοσέβαστες καλλιτέχνιδες της Σουηδίας στρέφεται σε έναν κόσμο ομορφιάς, γαλήνης και ισορροπίας για να αποκαλύψει αλήθειες για την ανθρώπινη κατάσταση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Το «Πλέγμα των Κυκλάδων» και μια έκθεση που μας ταξιδεύει στις διαχρονικές του συνδέσεις

Εικαστικά / Το «Πλέγμα των Κυκλάδων» και μια έκθεση για τις διαχρονικές του συνδέσεις

Μπορεί η σύγχρονη τέχνη να συνομιλήσει δημιουργικά με την αρχαία πολιτιστική κληρονομιά; Στην ΕΦΑ Κυκλάδων πίστεψαν στο «στοίχημα» και έτσι προέκυψε μια έκθεση με ξεχωριστό ενδιαφέρον στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ίου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ