OΛΟΙ ΜΙΛΟΥΝ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΙΑ και βιωσιμότητα σε όλα! Είναι όμως μια νέα πραγματικότητα ή η μόδα των πυροτεχνημάτων θα μας παρασύρει, με αποτέλεσμα να χάσουμε την ουσία και να εστιάσουμε σε κάτι άτοπο και απροσδιόριστο;
Ένα είναι το σίγουρο, ότι οι πόλεις του σήμερα, αλλά περισσότερο του αύριο, έχουν ανάγκη ένα μοντέλο αειφορου ύπαρξης, λειτουργίας, σχεδιασμού και ανάπτυξης, ώστε να παρέχουν έναν τρόπο ζωής, βάσει του οποίου θα σχεδιάζονται δράσεις και προϊόντα με στόχο την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου και την προβολή του ανθρώπου και των δημιουργημάτων του. Με αυτόν τον τρόπο θα δοθεί η δυνατότητα δημιουργίας δομών και διαδικασιών για την προώθηση της διαφορετικότητας, της ανθεκτικότητας και της κοινωνικής συνοχής της πόλης. Αυτή η ανάλυση θα μπορούσε να συνεχιστεί επί μακρόν, αλλά για τις ανάγκες αυτής της παρουσίασης πρέπει να επικεντρωθεί στην ουσία της αειφορίας και στον τρόπο που επηρεάζει τη ζωή μιας σύγχρονης πόλης, όπως η Αθήνα, έτσι ώστε ο κάτοικος, ο επισκέπτης, ο μαθητής, ο επαγγελματίας, ο startupper, ο μπλόγκερ, να είναι σε θέση να διακρίνουν και να εκτιμήσουν τη διαφορά. Τι αφορά, λοιπόν, η αειφορία; Τι φέρνει σε μια πόλη, σε έναν τουριστικό προορισμό μια ανάλογη κατάκτηση;
Είναι πια διαπιστωμένο, μετρημένο βάσει αναρίθμητων δημοσκοπήσεων σε όλο τον πλανήτη, ότι ο πολίτης νοιάζεται πολύ περισσότερο για το μέλλον του και την κλιματική αλλαγή απ’ ό,τι παλιότερα. Σε επίπεδο αστικού περιβάλλοντος ή γενικότερα προορισμών που επισκεπτόμαστε για διακοπές ή επαγγελματικούς λόγους, η ανάγκη για ένα λιγότερο επιβαρυντικό για το περιβάλλον ταξίδι είναι αυτό που κερδίζει σημαντικά έδαφος, μαζί με την ανάγκη για αυθεντική εμπειρία και υποστήριξη της τοπικής κοινωνίας. Ο σύγχρονος ταξιδιώτης αναζητά σε πολύ μεγάλο ποσοστό την εμπειρία αυτή, θέλει να επιβραβεύσει προορισμούς που σχεδιάζουν και υλοποιούν δράσεις ανθεκτικότητας για το προϊόν τους και την εμπειρία που θα του χαρίσει, και αυτό δέχεται να το πληρώσει ακριβότερα! Όπως βλέπουμε, η πανδημία απλώς επιτάχυνε αυτήν τη μετάβαση, δεν την σταμάτησε. Οπότε τα πράγματα δείχνουν να έχουν πάρει μια κατεύθυνση, σύμφωνα με την οποία οι πόλεις του μέλλοντος, για να μπορούν να είναι προορισμοί που προσφέρουν αξιόλογο τουριστικό προϊόν αλλά και μια ποιότητα ζωής στους πολίτες τους, θα πρέπει να λειτουργούν βάσει ενός αειφορικού μοντέλου ανάπτυξης και δημιουργίας.
Στην περίπτωση της Αθήνας είναι προφανές ότι καθώς είναι η μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, οι πιέσεις για μετάβαση σε ένα μοντέλο ανθεκτικότητας, αειφορίας, ψηφιοποίησης, απανθρακοποίησης και προσβασιμότητας είναι τεράστιες.
Θα ρωτήσει κάποιος πώς γίνεται αυτό, τι πρέπει να κάνει ένας προορισμός για να το πετύχει. Σίγουρα πολλά, ειδικά αν είναι μακριά από τους στόχους για αειφόρο ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών, πολύ λιγότερα, όμως, αν η πορεία έχει σχεδιαστεί με ακρίβεια, έχει γίνει μια προετοιμασία για την υλοποίηση, έχουν βρεθεί οι πόροι που θα βοηθήσουν στη μετάβαση αυτή και υπάρχουν οι κατάλληλοι άνθρωποι που θα διαχειριστούν και θα προωθήσουν τον προορισμό, ώστε το σχέδιο δράσης να υλοποιηθεί σωστά. Μα, πάνω απ’ όλα, για να γίνει πραγματικότητα αυτό, είναι απολύτως αναγκαίο να υπάρχει η συναίνεση της τοπικής κοινωνίας, συμπόρευση με την επιχειρηματική κοινότητα και η δέσμευση μιας ηγεσίας με όραμα.
Ο απλός ταξιδιώτης, όμως, και οι σημαντικοί παράγοντες του παγκόσμιου τουρισμού πώς αντιμετωπίζουν μια τέτοια αλλαγή; Θα έλεγε κάποιος, πολύ θετικά! Τελευταία, πολύ μεγάλοι καθετοποιημένοι οργανισμοί τουρισμού, όπως η TUI Group, δηλώνουν ότι το μέλλον είναι η αειφορία σε επίπεδο προορισμού και το ζητούμενο είναι η άμεση μετάβαση. Η easyJet Holidays δημιουργεί συνεργασίες για την υποστήριξη της μετάβασης των προορισμών σε ένα πιο αειφόρο μοντέλο λειτουργίας, με παράδειγμα εφαρμογής τη Ρόδο. Πρόσφατα, πολλοί προορισμοί στην Ελλάδα, όπως η Κέρκυρα, το Ηράκλειο και η Ρόδος, επέλεξαν να αξιολογηθούν σε επίπεδο αειφορίας με βάση τα κριτήρια του Παγκόσμιου Συμβουλίου Αειφόρου Τουρισμού (GSTC). Το ίδιο επέλεξε και η Αθήνα, με την αξιολόγηση να ολοκληρώνεται μέχρι το τέλος του 2021 και να προσφέρει στην πρωτεύουσα της χώρας ένα σημαντικό εργαλείο για τη μετάβασή της στην επόμενη ημέρα της αειφορίας. Να σημειωθεί ότι αυτό το εγχείρημα συμβαίνει πρώτη φορά σε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα και σίγουρα είναι μια πρόκληση. Ήδη ο προορισμός, μέσω των εκπροσώπων του, έχει δεσμευτεί να ακολουθήσει τα βήματα για την πιστοποίησή του ως αειφόρου στο πλαίσιο του οικοσυστήματος προτύπων του GSTC, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για τους εμβληματικούς προορισμούς της ευρύτερης περιοχής αλλά και της χώρας.
Βέβαια, θα έλεγε κάποιος ότι στην περίπτωση της Αθήνας είναι λίγο-πολύ προφανές ότι θα πήγαινε προς μια τέτοια κατεύθυνση, ίσως μάλιστα δεν θα μπορούσε να κάνει κάτι διαφορετικό, γιατί είναι η μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας και οι πιέσεις για μετάβαση σε ένα μοντέλο ανθεκτικότητας, αειφορίας, ψηφιοποίησης, απανθρακοποίησης και προσβασιμότητας είναι τεράστιες. Οι άλλοι προορισμοί της χώρας, που όλοι μαζί συνιστούν την εικόνα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος, μπορούν; Είναι έτοιμοι να κάνουν αυτό το άλμα; Γιατί η διεθνής αγορά το ζητάει, είναι δεδομένο. Εδώ η απάντηση δεν είναι εύκολη, κυρίως γιατί η πραγματικότητα είναι πάντα πολύ πιο μακριά από μια πολιτική δήλωση για ένα πράσινο νησί ή ένα ευχολόγιο για το πόσο άμεσα θα μπορούσε να επιτευχθεί η κλιματική ουδετερότητα μιας πόλης ή ακόμα και το επίπεδο net zero. Τελικά, όσον αφορά τους επισκέπτες (όχι τους τουρίστες) του προορισμού, τα πάντα θα κριθούν και θα κρίνονται από τους πολίτες του προορισμού. Όλα ξεκινούν βλέποντας τη ζωή μας στην πόλη μέσα από την ανάγκη μας για ποιότητα σε όλα τα επίπεδα. Η αυθεντικότητα ενός προορισμού κρίνεται από το αν ο πολίτης του αλλοτριώνεται στο πέρασμα του χρόνου από κάτι άγνωστο γι’ αυτόν ή όχι. Και αν θέλουμε να μιλήσουμε για τον τρόπο που θα την ενισχύσουμε με όρους αειφορίας, θα πρέπει να κοιτάξουμε πρώτα χαμηλά, στις γειτονιές και στους ανθρώπους του τόπου, να σχεδιάσουμε το μέλλον βάσει των αξιών των ίδιων των ανθρώπων, με όραμα, στρατηγικό πλάνο και ηγεσία. Τα υπόλοιπα θα έρθουν και σίγουρα θα επιβραβευτούν από τον υπεύθυνο ταξιδιώτη.
Μια συνεργασία της Lifo με την Design Ambassador και το Archisearch.gr
