ΞΕΚΙΝΗΣΑ ΝΑ ΓΡΑΦΩ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ αμέσως μετά το τέλος της Συνόδου Κορυφής COP26, όπου δόθηκαν υποσχέσεις για περαιτέρω δράση ώστε να περιοριστούν οι εκπομπές ρύπων και τακτικότερη ενημέρωση σχετικά με την πρόοδο επάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Μάλιστα, εγκρίθηκε πρόσθετη χρηματοδότηση για χώρες με χαμηλό και μεσαίο βιοτικό επίπεδο. Ωστόσο δεν υπήρξε αντίστοιχη δέσμευση σε επίπεδο οικονομίας, επιχειρήσεων, αστικών κέντρων και της κοινωνίας των πολιτών, ώστε όλοι να αναλάβουν δράση και να πρωτοστατήσουν στην προσπάθεια για μηδενικές εκπομπές ρύπων.
Σήμερα ο κλάδος της κατασκευής καταναλώνει τις μισές από τις διαθέσιμες πρώτες ύλες, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί τον μισό όγκο των απορριμμάτων του πλανήτη. Το παγκόσμιο ενδιαφέρον πρέπει να στραφεί στη δόμηση και τις επιπτώσεις της, ώστε να ασκηθεί η ανάλογη πίεση στους κρατικούς λειτουργούς. Οι σημερινές πολιτικές, όπως εφαρμόζονται, δεν αρκούν για να μηδενιστεί το ενεργειακό αποτύπωμα. Οι ισχύοντες οικοδομικοί κανονισμοί επικεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά στη χρήση της ενέργειας σε νέα κτίρια, αλλά δεν ρυθμίζουν την πραγματική κατανάλωση ενέργειας ούτε την πραγματική ενεργειακή απόδοση των κτιρίων κατά τη λειτουργία τους.
Σήμερα ο κλάδος της κατασκευής καταναλώνει τις μισές από τις διαθέσιμες πρώτες ύλες, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί τον μισό όγκο των απορριμμάτων του πλανήτη.
Ο Yona Friedman έγινε διεθνώς διάσημος για τις ριζοσπαστικές του ιδέες σχετικά με την αρχιτεκτονική, ειδικά χάρη σε όσες αναφέρονται στην ανάπτυξη μιας βιώσιμης αρχιτεκτονικής, βασισμένης στη συμμετοχή των κατοίκων στην εξέλιξη της πόλης. Η αντίληψή του για την αρχιτεκτονική, που ενέπνευσε γενιές αρχιτεκτόνων, επικεντρώνεται στη χρήση απλών δομών μέσα από μια μεγάλη γκάμα κατασκευαστικών προτύπων, με ευελιξία στη χρήση απλών, ανακυκλώσιμων υλικών. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’70, οπότε και υπήρξε η ανάγκη να πάψει ο σύγχρονος πολιτισμός να εξαρτάται από τη διασπάθιση πρώτων υλών και ξεκίνησαν να αναπτύσσονται τα επεξεργασμένα υλικά, ο Friedman ενσωμάτωσε στο έργο του την επανάχρηση υλικών, με αφετηρία το όραμά του για μια «αρχιτεκτονικής της επιβίωσης». Η αρχιτεκτονική πρέπει να ανταποκρίνεται στις βασικές ανάγκες των ανθρώπων και να συμβάλλει στην αρμονική συνύπαρξη στο πλαίσιο μιας κοινότητας. Θα πρέπει, επομένως, να εντάσσεται σε μια αντίληψη επικοινωνίας. Σε αυτή την ιδέα μιας «αρχιτεκτονικής επικοινωνίας» τα ανακυκλώσιμα υλικά βρίσκουν τον ρόλο τους, καθώς μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν σε μια ουσιαστικά αέναη διαδικασία για την οικοδόμηση και την αναμόρφωση του περιβάλλοντος όπου ζούμε.
Το αποτύπωμα άνθρακα που διαθέτουν τα κτίρια ήδη πριν από την έναρξη της λειτουργίας τους παραμένει εντελώς ανεξέλεγκτο σε επίπεδο κανονισμών. Επιπλέον, η επαναξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος δεν ενθαρρύνεται από την πολιτεία, ώστε να προκύψουν προσπάθειες, όπως αυτές των Lacaton, Vassal, Druot and Hutin’s, προς μια διαφορετική κατεύθυνση.
Οι παραπάνω προβληματισμοί βρίσκονται στο επίκεντρο της αρχιτεκτονικής εδώ και μισό αιώνα. Στόχος μου είναι δείξω πόσο επείγον είναι να ξανασκεφτούμε τον τρόπο που διαμορφώνουμε την καθημερινότητά μας με όρους αρχιτεκτονικής πρακτικής, ώστε να προαγάγουμε τη λελογισμένη κατανάλωση ενέργειας και την ενσωμάτωση στόχων σχετικά με την εκπομπή ρύπων στα δεδομένα ενός έργου, να ενισχύσουμε τη σχέση σχεδιασμού και απόδοσης, να θέσουμε ως προτεραιότητα την κυκλικότητα και την επανάχρηση, να συγκεντρώσουμε δεδομένα σχετικά με την κατοίκηση των κελύφων, ώστε να αξιολογήσουμε τη λειτουργία τους, και να δημιουργήσουμε διαύλους επικοινωνίας, ώστε η προσπάθεια για μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμα να διαδοθεί άμεσα και ευρύτερα.
Χρειαζόμαστε υποστήριξη από την πολιτεία, ωστόσο μπορούμε να κάνουμε πολλά βασιζόμενοι στις δικές μας δυνάμεις.
Μια συνεργασία της Lifo με την Design Ambassador και το Archisearch.gr
