Το 1786, ο Αγά Μοχάμεντ Χαν Κατζάρ μετέφερε την πρωτεύουσα του πρόσφατα ενωποιημένου βασιλείου του Ιράν σε έναν τότε ήσυχο οικισμό στους πρόποδες των βόρειων βουνών: την Τεχεράνη.
Τώρα, περισσότερο από δύο αιώνες αργότερα, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, επιδιώκει να κάνει ξανά το ίδιο.
Ο πρόεδρος έχει αναθέσει στην κυβέρνησή του να πραγματοποιήσει μελέτες σκοπιμότητας για τη μεταφορά της πρωτεύουσας εκτός Τεχεράνης, λέγοντας ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα έχουν καταστήσει τη γιγαντιαία μητρόπολη των 10 εκατομμυρίων κατοίκων αβίωτη, και ότι η απομάκρυνση από αυτήν «δεν είναι πλέον επιλογή, αλλά επιτακτική ανάγκη».
Η Τεχεράνη έχει «επεκταθεί υπερβολικά και υπερφορτωθεί», δήλωσε ο Πεζεσκιάν την περασμένη εβδομάδα.
«Έχουμε εξαντλήσει τα υπόγεια ύδατά μας, μεταφέρουμε νερό από άλλες περιοχές στην Τεχεράνη, και όμως εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε ελλείψεις. Τι είδους πολιτική είναι αυτή που μας επιτρέπει να επιδιώκουμε ανάπτυξη χωρίς περιβαλλοντική βιωσιμότητα;»
Ο Πεζεσκιάν πρότεινε ότι το Ιράν θα μπορούσε να χτίσει μια νέα πρωτεύουσα στη μακρινή, αραιοκατοικημένη νότια παράκτια ζώνη της Μακρανίας, στον Κόλπο του Ομάν, περιοχή που – σύμφωνα με τους υποστηρικτές της – διαθέτει τεράστιες αναξιοποίητες αναπτυξιακές δυνατότητες και επωφελείται από την εγγύτητα στους θαλάσσιους εμπορικούς δρόμους.
Οι ειδικοί απορρίπτουν την ιδέα
Ωστόσο, οι ειδικοί απορρίπτουν το σχέδιο, το οποίο βρίσκεται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο, υποστηρίζοντας ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν διαθέτει την ικανότητα να υλοποιήσει ένα τόσο τεράστιο έργο — ένα σχέδιο που έχει προταθεί επανειλημμένα τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά πάντοτε εγκαταλείπεται λόγω των τεράστιων δυσκολιών.
Με την οικονομία του Ιράν να λυγίζει υπό το βάρος των αμερικανικών κυρώσεων και των πολεμικών δαπανών, αναλυτές λένε ότι η μεταφορά και ανοικοδόμηση μιας νέας πρωτεύουσας απαιτεί τεράστιες επενδύσεις που η χώρα απλώς δεν διαθέτει.
Ο Αλί Μπεϊτολαχί, διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Οδών, Στέγασης και Αστικής Ανάπτυξης, δήλωσε:
«Η ιδέα βασίζεται σε μια απλοϊκή και εσφαλμένη υπόθεση ότι με το να μεταφέρεις απλώς την πρωτεύουσα από ένα γεωγραφικό σημείο σε άλλο, μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες θα μετακινηθούν κι αυτές στην νέα περιοχή. Ίσως το 10% του πληθυσμού να αναγκαστεί να μετακινηθεί λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων, αλλά πολλοί άλλοι που επιθυμούν να μεταναστεύσουν στην Τεχεράνη θα τους αντικαταστήσουν».
Το παγκόσμιο παράδειγμα
Δεκάδες χώρες - από τη Βραζιλία έως το Καζακστάν - έχουν μεταφέρει τις πρωτεύουσές τους τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά τέτοια έργα συνεπάγονται τεράστιο κόστος και λογιστικές προκλήσεις.
Η Ινδονησία, για παράδειγμα, βρίσκεται στη διαδικασία μεταφοράς της πρωτεύουσάς της από τη συνωστισμένη Τζακάρτα στη νέα προγραμματισμένη πόλη Νουσαντάρα στο Βόρνεο, αλλά το έργο έχει ήδη καθυστερήσει σημαντικά.
Προσπάθειες «αναζωογόνησης» της Τεχεράνης
Ο δήμος της Τεχεράνης κατασκευάζει 100 χιλιόμετρα πεζοδρόμων και ποδηλατοδρόμων στο πλαίσιο ενός σχεδίου για την αναζωογόνηση της πόλης, ενώ η κυβέρνηση έχει επιταχύνει ένα έργο για τη μεταφορά νερού από το φράγμα Ταλεγκάν, 140 χλμ. βορειοδυτικά της Τεχεράνης, για να ενισχυθεί η υδροδότηση της πρωτεύουσας.
Ωστόσο, η διεθνής απομόνωση του Ιράν δυσχεραίνει την ικανότητα των αρχών να ενεργήσουν. Ο Χασάν Φαρτούσι, γενικός γραμματέας της Ιρανικής Εθνικής Επιτροπής της UNESCO, δήλωσε ότι οι κυρώσεις αποτελούν μεγάλο εμπόδιο για την επιστημονική πρόοδο και τη μεταφορά τεχνολογίας που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της Τεχεράνης.
Ο Μπεϊτολαχί προειδοποίησε: «Η μεταφορά της πρωτεύουσας δεν θα σταματήσει τη βύθιση του εδάφους. Ο κίνδυνος σεισμών δεν θα εξαφανιστεί. Η παροχή νερού στην Τεχεράνη δεν θα αυξηθεί. Η ατμοσφαιρική ρύπανση θα συνεχιστεί. Στην πραγματικότητα, κατά τη γνώμη μου, ένα αρνητικό στοιχείο είναι ότι η Τεχεράνη μπορεί να χάσει την προσοχή που λαμβάνει σήμερα εξαιτίας του ότι είναι η πρωτεύουσα».
Με πληροφορίες από Financial Times
