ΞΕΧΩΡΙΣΤΕΣ, ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΣ και πολυσέλιδες εκδόσεις από εκθέσεις που έγιναν μέσα στο 2025 σε μουσεία και γκαλερί του κόσμου (και κάποιες συνεχίζονται ακόμα), οι οποίες μπορούν να σταθούν και ως αυτόνομα βιβλία-λευκώματα σύγχρονης τέχνης και να γίνουν το ιδανικό δώρο για τις γιορτές.
Tyler Mitchell: Wish This Was Real
La MEP (Maison Européenne de la Photographie), Παρίσι, 15/10/25-25/01/26
Tyler Mitchell (φωτογράφος), Anna Wintour (πρόλογος), Rashid Johnson (συγγραφέας) κ.ά., Aperture, 272 σελίδες
Η δουλειά του Tάιλερ Μίτσελ κινείται ανάμεσα στο όνειρο και την ιστορία, προτείνοντας εικόνες ομορφιάς και ουτοπίας που επαναπροσδιορίζουν τη ταυτότητα των Μαύρων στον 21ο αιώνα. Το «Wish this was real» είναι η πρώτη ολοκληρωμένη αναδρομή στην πρώιμη πορεία του, από τα πορτρέτα σε ΗΠΑ, Ευρώπη και Δυτική Αφρική έως τις φωτογραφίες σε υφάσματα και τα γλυπτά που συνομιλούν με τη πνευματική παράδοση των Μαύρων. Μέσα από κείμενα κορυφαίων συγγραφέων, το βιβλίο αναδεικνύει τις σταθερές θεματικές του: αυτοδιάθεση, καθημερινή ζωή και συλλογική μνήμη. Ένα έργο που δείχνει πώς η φωτογραφία μπορεί να ριζώνει στο παρελθόν και να ανοίγει δρόμους προς υποθετικά μέλλοντα.
Wes Anderson: The Archives
Design Museum, Λονδίνο, 21/11/25-26/07/26
Matthieu Orlean, Johanna Agerman Ross, Lucia Savi, The Design Museum, 296 σελίδες
Το αρχείο του Γουές Άντερσον αποκαλύπτεται ως μια πολύχρωμη «μηχανή του χρόνου» που καταγράφει τρεις δεκαετίες κινηματογραφικής δημιουργίας. Σημειωματάρια, σχέδια, Polaroid, κοστούμια, σκηνικά και αντικείμενα από τις ταινίες του συνθέτουν το πορτρέτο ενός δημιουργού με εμμονή στη λεπτομέρεια και τη χειροποίητη αισθητική. Οι μαρτυρίες συνεργατών όπως οι Όουεν Γουίλσον και Tίλντα Σουίντον αλλά και μια εκτενής συνέντευξη με τον ίδιο φωτίζουν τη μέθοδο με την οποία δημιουργεί τον εντελώς ιδιαίτερο και αναγνωρίσιμο κόσμο του. Το βιβλίο συνοδεύει την πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του σκηνοθέτη και αποτελεί την πιο κοντινή, μέχρι σήμερα, ματιά στο καλλιτεχνικό σύμπαν του.
David Wojnarowicz: Arthur Rimbaud in New York
Leslie-Lohman Museum, Νέα Υόρκη, 01/10/25-18/01/26
Antonio Sergio Bessa, Skira, 208 σελίδες
Η εμβληματική σειρά του Ντέιβιντ Βοζναρόβιτς με τον Aρτίρ Ρεμπό να «περιπλανάται» στη Νέα Υόρκη στο τέλος των ’70s συνομιλεί με την έννοια της εξορίας, της νεότητας και της ομοφυλοφιλικής ταυτότητας. Ένας άνδρας με μάσκα Rimbaud γίνεται σύμβολο του καλλιτέχνη ως φυγά και περιθωριακού. Ο τόμος πλαισιώνεται από δοκίμια που συνδέουν το έργο με το πανκ κίνημα, τη λογοτεχνία και την περφόρμανς, αλλά και με τη βιογραφία του ίδιου του Βοζναρόβιτς, ακτιβιστή κατά της λογοκρισίας και υπέρ της ευαισθητοποίησης για το AIDS. Ένα βιβλίο για την τέχνη ως πράξη επιβίωσης και αντίστασης.
Rick Owens: Temple of Love
Palais Galliera, Παρίσι, 28/06/25-04/01/26
Rick Owens, Miren Arzalluz, Rizzoli International Publications, 200 σελίδες
Η αισθητική του Ρικ Όουενς ισορροπεί ανάμεσα στο γκροτέσκο και το μεγαλείο, παντρεύοντας το grunge με την glam αισθητική. Με αφορμή την πρώτη συνολική του έκθεση στο Palais Galliera, το «Temple of Love» αποτυπώνει την αρχιτεκτονική διάσταση της μόδας του: σιλουέτες σε κίνηση, υφές που μοιάζουν σχεδόν τελετουργικές και υλικά που είναι πρόκληση για τη συμβατικότητα, εξωτικά, περίεργα. Το βιβλίο παρουσιάζει τη «σκηνογραφία» των εκθεσιακών βιτρινών και τα ίδια τα ρούχα, με επιμελητικά κείμενα που φωτίζουν τη διεπιστημονική προσέγγιση του δημιουργού. Ένα προσκύνημα στο σύμπαν ενός από τους πιο ριζοσπαστικούς σχεδιαστές της εποχής μας.
Yoshitomo Nara
Hayward Gallery, Λονδίνο, 10/06/25-31/08/25
Clare Preston, Thames & Hudson, 264 σελίδες
Τα παιδιά του Γιοσιτόμο Νάρα, αθώα και απειλητικά ταυτόχρονα, κοιτούν κατάματα τον θεατή. Το φωτογραφικό αυτό άλμπουμ που συνόδεψε την έκθεση του Ιάπωνα καλλιτέχνη καλύπτει σαράντα χρόνια δημιουργίας, αποκαλύπτοντας τον τρόπο με τον οποίο οι φιγούρες του μιλούν για μοναξιά, αντίσταση, νοσταλγία και ελπίδα. Μέσα από κείμενα που εξερευνούν τις ιαπωνικές ρίζες του και την οικολογική του ευαισθησία, η έκδοση αναδεικνύει τις μουσικές επιρροές του (folk, punk, glam) και τον ρόλο της ζωγραφικής στο έργο του. Περιλαμβάνει επίσης φωτογραφικό υλικό από την προσωπική του ζωή και το στούντιό του. Ένα πολυεπίπεδο πορτρέτο ενός καλλιτέχνη που μετατρέπει την παιδικότητα σε πολιτική χειρονομία.
Yves Saint Laurent and Photography
Rencontres d’Arles, Αρλ, 07/07/25-05/10/25
Madison Cox, Christoph Wiesner, Elsa Janssen κ.ά., Phaidon Press, 160 σελίδες
Ο Ιβ Σεν Λοράν μέσα από τον φακό των σπουδαιότερων φωτογράφων του 20ού αιώνα, από τον Άβεντον έως τη Λίμποβιτ;. Το βιβλίο ιχνηλατεί τη μακρόχρονη σχέση μόδας και φωτογραφίας, παρουσιάζοντας εμβληματικές εικόνες με μούσες του, όπως η Όντρεϊ Χέπμπορν και η Κατρίν Ντενέβ, πορτρέτα του ίδιου του σχεδιαστή και ανέκδοτο αρχειακό υλικό. Περισσότερο από λεύκωμα, το «Yves Saint Laurent and Photography» λειτουργεί ως ιστορία του στυλ και της εικόνας στον σύγχρονο πολιτισμό, αναδεικνύοντας το πώς η φωτογραφία διαμόρφωσε και διαιώνισε τον μύθο του οίκου YSL. Μια πολυτελής έκδοση για τη δύναμη της εικόνας στη μόδα.
Hilma af Klint: What Stands Behind the Flowers
MoMA, Νέα Υόρκη, 11/05/25-27/09/25
Jodi Hauptman, The Museum of Modern Art NY, 272 σελίδες
Το «Nature Studies» της Χίλμα αφ Κλιντ αποκαλύπτει μια άγνωστη, ποιητική πλευρά της πρωτοπόρου της αφαίρεσης. Ανάμεσα σε άνθη ζωγραφισμένα με ακρίβεια και μυστηριώδη διαγράμματα, η καλλιτέχνιδα εκφράζει την πίστη της ότι η φύση κρύβει πνευματικές αλήθειες. Το βιβλίο συνοδεύει την πρώτη δημόσια παρουσίαση αυτών των έργων και περιλαμβάνει μεταφράσεις αδημοσίευτων κειμένων της, καθώς και δοκίμια που φωτίζουν το επιστημονικό και μυστικιστικό υπόβαθρό τους. Μια σπάνια συνάντηση βοτανικής παρατήρησης και εσωτερικής αναζήτησης, που δείχνει πώς η φύση μπορεί να γίνει πύλη προς το άρρητο.
Marlene Dumas: Cycladic Blues
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, Αθήνα, 05/06/25-02/11/25
Marlene Dumas, Roma Publications, 140 σελίδες
Στο Cycladic Blues, τα σώματα της Mαρλέν Ντιμάς συνομιλούν με τα αρχαία κυκλαδικά ειδώλια σε έναν διάλογο πέρα από τον χρόνο. Περισσότερα από 40 έργα οργανώνονται θεματικά –οικογένεια, ερωτισμός, θραύσματα σώματος–, αποκαλύπτοντας τη σκοτεινή, εύθραυστη ματιά της καλλιτέχνιδας πάνω στην ανθρώπινη μορφή. Η έκθεση και ο κατάλογος δεν αναζητούν ομοιότητες αλλά εντάσεις: ανάμεσα στο αφηρημένο και το προσωπικό, το αρχαίο και το σύγχρονο. Ένα βιβλίο που αναδεικνύει πώς η ζωγραφική της Ντιμάς μετατρέπει τη σάρκα σε πεδίο μνήμης, επιθυμίας και απώλειας.
Noah Davis
Barbican Gallery, Λονδίνο, 06/02/25-11/05/25
Wells Fray-Smith, Eleanor Nairne, Paola Malavassi, Prestel, 272 σελίδες
Ο Nόα Ντέιβις ζωγράφισε την καθημερινότητα της εμπειρίας των Μαύρων με τρυφερότητα, χιούμορ και πολιτική συνείδηση. Αντλώντας από οικογενειακά αρχεία, παλαιοπωλεία και την ιστορία της τέχνης, δημιούργησε εικόνες που μοιάζουν οικείες και ταυτόχρονα ονειρικές. Το βιβλίο καταγράφει όλη την πορεία του, μαζί με τη δράση του στο Underground Museum, έναν χώρο κοινότητας και ενδυνάμωσης. Μέσα από κείμενα συγγραφέων και καλλιτεχνών παρουσιάζεται ένας δημιουργός που πίστευε στη ζωγραφική ως πράξη φροντίδας και αντίστασης. Το συγκινητικό πορτρέτο ενός καλλιτέχνη που έβαλε τους ανθρώπους στο κέντρο της τέχνης του.
David Armstrong: Contacts
LUMA, Αρλ, 05/07/25-29/03/26
David Armstrong, Mack, 320 σελίδες
Τα contact prints του Ντέιβιντ Άρμστρονγκ αποτελούν ένα ωμό ημερολόγιο μιας ολόκληρης γενιάς στο τέλος του 20ού αιώνα. Φίλοι, εραστές και καλλιτέχνες ποζάρουν σε ασπρόμαυρα καρέ που αποπνέουν οικειότητα και ανθρώπινες αδυναμίες. Ο τόμος, που περιέχει 286 εικόνες σε κλίμακα 1:1, παρουσιάζει για πρώτη φορά αυτό το αρχειακό υλικό, αποκαλύπτοντας τη διαδικασία πίσω από τα εμβληματικά πορτρέτα του. Από τη Βοστώνη έως το downtown Mανχάταν, το βιβλίο σκιαγραφεί μια κοινότητα που ζει, αγαπά και δημιουργεί στο περιθώριο. Μια σιωπηλή, αλλά δυνατή μαρτυρία για τη φιλία, τη νεότητα και τη μνήμη.
Όλα τα βιβλία είναι διαθέσιμα στο Hyper Hypo, Βορέου 10, Μοναστηράκι
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
