Τον Μάιο του 2019 ο Βρετανός καλλιτέχνης Antony Gormley εγκατέστησε στη Δήλο 29 γλυπτές ανθρώπινες μορφές από σίδηρο, συγκροτώντας μια μοναδικής σύλληψης έκθεση σύγχρονης γλυπτικής τέχνης, προϊόν σύμπραξης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και του ΝΕΟΝ, σε επιμέλεια Ελίνας Κουντούρη.
Οι ανθρωπόμορφες γλυπτικές εγκαταστάσεις που «επαναποίκισαν» το νησί της Δήλου μετά από χιλιάδες χρόνια στο πλαίσιο της έκθεσης «Sight» φιλοδοξούσαν να «αποκαταστήσουν» την έλλειψη ανθρώπινης παρουσίας και να δημιουργήσουν ένα φυσικό μονοπάτι που θα παρέπεμπε στη μυθολογία και στην ανθρώπινη δραστηριότητα ενός νησιού που βρίσκεται στη μέση του Αιγαίου και διαθέτει ένα παρελθόν γεμάτο μύθους, τελετές, θρησκείες, πολυπολιτισμικότητα.
Παράλληλα, στόχος της έκθεσης ήταν η ανάδειξη των διαπλεκόμενων και αντιφατικών ταυτοτήτων του νησιού ως ιερού τόπου αλλά και πόλης εμπορίου, σε συνδυασμό µε την τοπογραφία και τη γεωγραφική του θέση, στοιχεία που το κατέστησαν µια μοναδική και κοσμοπολίτικη ελληνιστική πόλη.
Η μόνιμη εγκατάσταση του έργου του Antony Gormley στη Δήλο αποτελεί την πρώτη από μια σειρά δωρεών που πραγματοποιεί ο ΝΕΟΝ σε αρχαιολογικούς χώρους στους οποίους έχει διοργανώσει ήδη εκθέσεις, σε συνεργασία με τις εφορείες αρχαιοτήτων.
Ένα από αυτά τα γλυπτά, η φιγούρα ενός ανθρώπου που κάθεται και τιτλοφορείται RULE II (2019), θα εκτίθεται μόνιμα πλέον στον εξωτερικό χώρο του Αρχαιολογικού Μουσείου της Δήλου, συγκεκριμένα στον δυτικό τοίχο του. Πρόκειται για το πρώτο έργο σύγχρονης τέχνης που θα εκτίθεται μόνιμα σε αρχαιολογικό χώρο της Ελλάδας, σημείο αναφοράς της συνομιλίας μεταξύ κλασικού και σύγχρονου πολιτισμού.
Το έργο αποτελεί κοινή δωρεά του ΝΕΟΝ και του καλλιτέχνη, που πραγματοποιήθηκε κατόπιν πρόσκλησης του υπουργείου Πολιτισμού, με σκοπό την περαιτέρω διάδοση και διάδραση ανάμεσα στη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, στα εμβληματικά μνημεία και στους αρχαιολογικούς χώρους διεθνούς αναγνώρισης.
Όπως ανέφερε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η δωρεά, με τον πολλαπλό συμβολισμό της, «εικονίζει, με πειστικό τρόπο, την αρμονική συνύπαρξη της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη δημιουργία. Τεκμαίρει την ώσμωση των δύο, με τη δεύτερη να εμπνέεται διαρκώς και να αρδεύει ανεξάντλητα από την πρώτη. Συμβολισμός ισχυρός, δεδομένου ότι το έργο εμπνέεται από τα γλυπτικά αριστουργήματα της Δήλου».
Η μόνιμη εγκατάσταση του έργου του Antony Gormley στη Δήλο αποτελεί την πρώτη από μια σειρά δωρεών που πραγματοποιεί ο ΝΕΟΝ σε αρχαιολογικούς χώρους στους οποίους έχει διοργανώσει ήδη εκθέσεις, σε συνεργασία με τις εφορείες αρχαιοτήτων. Είναι σημαντικό να πούμε ότι στη διάρκεια της 12ετούς δράσης του, o NEON έχει συνεργαστεί με το υπουργείο Πολιτισμού για την πραγματοποίηση 11 εκθέσεων σε αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους, με στόχος την προβολή νέων αναγνώσεων των έργων υπό το πρίσμα της σύγχρονης τέχνης.
Ο Δημήτρης Αθανασούλης, προϊστάμενος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, σημειώνει ότι «η σιδερένια καθιστή μορφή πάνω στο κιονόκρανο, η διακριτική κυβιστική φιγούρα έξω από το μουσείο, θα είναι πλέον μια διαρκής οπτική φυγή που θα συνδέει το κλέος της νήσου του Απόλλωνα με την κοινότητα του 21ου αιώνα χάρη στη γενναιόδωρη προσφορά του καλλιτέχνη και του οργανισμού ΝΕΟΝ, δικαιώνοντας την πρωτοβουλία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων να συνδιοργανώσει αυτή την ιστορική έκθεση». Ο Antony Gormley ανέφερε πώς «αυτό το νησί, το επίκεντρο των Κυκλάδων, χωρίς δέντρα και ίχνη ανθρώπινης ζωής, γεμάτο ιστορία και μυστήριο, ήταν ένα πλούσιο και μοναδικό περιβάλλον που σου έδινε τη δυνατότητα να δημιουργήσεις. Ήθελα τα έργα να βοηθήσουν όλους μας να αναπροσανατολιστούμε, ενεργώντας ως σημεία βελονισμού, ενδείξεις ανθρώπινης παρουσίας στον χώρο και στιγμές αιχμαλωτισμένου ανθρώπινου χρόνου».
«Έξι χρόνια μετά, η δωρεά του έργου του Antony Gormley θα συνεχίσει να καθιστά τους μελλοντικούς επισκέπτες στο αρχαιολογικό νησί της Δήλου μάρτυρες του χρόνου και της μνήμης που μοιράζονται έναν νέο κώδικα κατανόησης του παρελθόντος μας και στοχάζονται χωρίς φόβο το ψηφιακό μας μέλλον», σημειώνει η διευθύντρια του ΝΕΟΝ Ελίνα Κουντούρη, με τον ιδρυτή του, Δημήτρη Δασκαλόπουλο, να αναφέρει: «Εδώ και πολλά χρόνια, ως συλλέκτης και ως ιδρυτής του ΝΕΟΝ, στηρίζω την ανθρώπινη δημιουργικότητα και φροντίζω ώστε τα δημιουργήματα της τέχνης, και δη της σύγχρονης τέχνης, να είναι προσβάσιμα στο ευρύ κοινό, γιατί θεωρώ ότι η τέχνη έχει νόημα μόνο μέσα από τη συνδιαλλαγή της με τον κόσμο. Όταν, δε, η σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία συνομιλεί αρμονικά με τις αρχαιότητές μας, δημιουργούνται νέες αναγνώσεις που μπορούν να συγκινήσουν, να εμπνεύσουν, να κεντρίσουν τη συλλογική συνείδηση. Αυτή την ευκαιρία έχει προσφέρει αρκετές φορές η συνεργασία του ΝΕΟΝ με το υπουργείο Πολιτισμού και τις εφορείες αρχαιοτήτων, με εκθέσεις σύγχρονης τέχνης σε αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους».
Ο Βρετανός καλλιτέχνης του Antony Gormley είναι ευρέως αναγνωρισμένος για τα γλυπτά, τις εγκαταστάσεις και τα δημόσια έργα τέχνης του που διερευνούν τη σχέση του ανθρώπινου σώματος με τον χώρο.
Στο έργο του έχει αναπτύξει τις δυνατότητες που πρόσφερε η γλυπτική από τη δεκαετία του 1960 μέσω μιας κριτικής αλληλεπίδρασης τόσο με το δικό του σώμα όσο και με των άλλων, αντιμετωπίζοντας θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με τη θέση των ανθρώπων στη φύση και στο σύμπαν. Ο Gormley προσπαθεί συνεχώς να ορίσει τον χώρο της τέχνης ως έναν τόπο από τον οποίο μπορούν να προκύψουν νέες συμπεριφορές, σκέψεις και συναισθήματα.
