Σε μια χρονιά που το Παρίσι, εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2024, αναμένει εκατομμύρια επισκέπτες και οι γκαλερί και τα μουσεία θα συναγωνιστούν με δημοφιλείς εκθέσεις για το κοινό, ανακοινώθηκε η πρώτη αναδρομική έκθεση στη Γαλλία αφιερωμένη στον Μαρκ Ρόθκο, μετά από αυτήν που είχε γίνει το 1999 στο Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris.
Μετά την έκθεση «Basquiat x Warhol: Ζωγραφίζοντας τέσσερα χέρια» (έως τις 28 Αυγούστου), το Fondation Louis Vuitton θα παρουσιάσει, από τις 18 Οκτωβρίου 2023 έως τις 2 Απριλίου 2024, 115 έργα του Ρόθκο από σημαντικές, διεθνείς, θεσμικές και ιδιωτικές συλλογές, όπως η Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον, η Tate Gallery του Λονδίνου και η συλλογή της οικογένειας του καλλιτέχνη.
Απλωμένη σε όλους τους χώρους του ιδρύματος, ακολουθώντας μια χρονολογική διαδρομή, η έκθεση ανατρέχει σε ολόκληρη τη σταδιοδρομία του Ρόθκο, από τα πρώτα παραστατικά έργα του μέχρι την αφαίρεση που καθορίζει το έργο του σήμερα.
«Έγινα ζωγράφος επειδή ήθελα να αναβαθμίσω τη ζωγραφική ώστε να είναι τόσο συγκλονιστική όσο η μουσική και η ποίηση», έλεγε ο Ρόθκο.
Η έκθεση ανοίγει με τη μοναδική αυτοπροσωπογραφία του καλλιτέχνη που χρονολογείται από το 1936, η οποία προέρχεται από τη συλλογή του Κρίστοφερ Ρόθκο, και με τις οικείες σκηνές και τα αστικά τοπία –όπως οι σκηνές του μετρό της Νέας Υόρκης– που κυριάρχησαν τη δεκαετία του 1930 στο έργο του, πριν δώσουν τη θέση τους σε ένα ρεπερτόριο εμπνευσμένο από αρχαίους μύθους και τον υπερρεαλισμό, μέσω του οποίου εκφράστηκε η τραγική διάσταση της ανθρώπινης κατάστασης κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Από το 1946 και μετά, ο Ρόθκο έκανε μια αποφασιστική στροφή προς την αφαίρεση, η πρώτη φάση της οποίας ήταν τα «Multiformes», στα οποία οι αιωρούμενες μάζες χρώματος έτειναν να εξισορροπούν η μία την άλλη. Σταδιακά, ο αριθμός τους μειώθηκε και η χωρική οργάνωση της ζωγραφικής του εξελίχθηκε γρήγορα προς τα λεγόμενα κλασικά έργα του της δεκαετίας του 1950, στα οποία ορθογώνια σχήματα επικάθονται με δυαδικό ή τριμερή ρυθμό και χαρακτηρίζονται από τόνους του κίτρινου, του κόκκινου, της ώχρας, του πορτοκαλί, αλλά και του μπλε, του λευκού κ.λπ.
Το 1958, ο Ρόθκο ανέλαβε να ζωγραφίσει μια σειρά τοιχογραφιών για το εστιατόριο Four Seasons που σχεδίασε ο Philip Johnson για το Seagram Building – το οποίο επέβλεπε ο Ludwig Mies van der Rohe στη Νέα Υόρκη. Ο Ρόθκο τελικά εγκατέλειψε την παραγγελία και κράτησε ολόκληρη τη σειρά. Αποσύρθηκε από το έργο, λέγοντας ότι το εστιατόριο ήταν «ένα μέρος όπου οι πλουσιότεροι μπάσταρδοι της Νέας Υόρκης θα έρχονται για να τρώνε και να επιδεικνύονται». Έντεκα χρόνια αργότερα, το 1969, ο καλλιτέχνης δώρισε εννέα από αυτούς τους πίνακες στην Tate Gallery. Τα έργα διακρίνονται για τις βαθιές κόκκινες αποχρώσεις τους.
Το 1960, η Συλλογή Phillips αφιέρωσε μια μόνιμη αίθουσα στον ζωγράφο, το πρώτο «Rothko Room», το οποίο σχεδιάστηκε σε στενή συνεργασία μαζί του και θα παρουσιαστεί στην έκθεση στο Παρίσι. Την επόμενη χρονιά, το MoMA διοργάνωσε την πρώτη αναδρομική έκθεση του έργου του, η οποία ταξίδεψε σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις (Λονδίνο, Βασιλεία, Άμστερνταμ, Βρυξέλλες, Ρώμη και Παρίσι). Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, ανέλαβε νέες παραγγελίες, με κυριότερη το παρεκκλήσι που του ανέθεσαν ο John και η Dominique de Menil στο Χιούστον, το οποίο εγκαινιάστηκε το 1971 ως Rothko Chapel.
Αν και από το τέλος της δεκαετίας του 1950 ο Ρόθκο προτιμούσε τους πιο σκούρους τόνους και τις ήπιες αντιθέσεις, δεν εγκατέλειψε ποτέ εντελώς την παλέτα των φωτεινών χρωμάτων, όπως δείχνουν αρκετοί πίνακες του 1967 και ο τελευταίος ημιτελής κόκκινος πίνακας στο στούντιό του. Ακόμη και η σειρά «Μαύρο και Γκρι» του 1969-1970 δεν μπορεί να οδηγήσει σε μια απλοϊκή ερμηνεία του έργου, συνδέοντας το μαύρο και το γκρι με την κατάθλιψη και την αυτοκτονία.
Τα έργα αυτά συγκεντρώνονται στην υψηλότερη αίθουσα του Fondation Louis Vuitton, στο κτίριο που σχεδίασε ο Frank Gehry μαζί με τις μεγάλες μορφές του Alberto Giacometti, δημιουργώντας ένα περιβάλλον κοντά σε αυτό που ο Ρόθκο είχε φανταστεί ως απάντηση σε μια παραγγελία της UNESCO που δεν καρποφόρησε ποτέ.
Η συνεχής αμφισβήτηση του Ρόθκο, η προθυμία του να εμπλακεί σε έναν διάλογο χωρίς λόγια με τον θεατή, όλοι αυτοί οι παράγοντες καθιστούν την έκθεση αυτή μια ευκαιρία για μια νέα ανάγνωση του έργου του – σε όλη την πραγματική πολυμορφία του.
H Tate, που αποφάσισε να δανείσει ολόκληρη την αίθουσα Ρόθκο για την εντυπωσιακή έκθεση στο Παρίσι, στην ίδια αίθουσα, στο ίδιο διάστημα, θα παρουσιάσει έργα της Τζόαν Μίτσελ ως αντιδάνειο από το Fondation Louis Vuitton.
Την επιμέλεια της έκθεσης έχει αναλάβει η καλλιτεχνική διευθύντρια του Fondation Louis Vuitton, Suzanne Pagé, μαζί με τον γιο του καλλιτέχνη, Κρίστοφερ Ρόθκο.
Η εικαστική έκθεση αφιερωμένη στον Μαρκ Ρόθκο θα παρουσιαστεί από τις 18 Οκτωβρίου 2023 έως τις 2 Απριλίου 2024.
