Η μορφή της Παναγίας στον κινηματογράφο δεν υπήρξε ποτέ μονοδιάστατη.
Κάθε ηθοποιός, κάθε σκηνοθέτης και κάθε εποχή την προσέγγισε διαφορετικά: από την ωμή, σχεδόν σκληρή αποτύπωση του πόνου μέχρι τη σιωπηλή παρουσία μιας μητέρας που αντέχει τα πάντα - και από εκεί, σε πιο σύγχρονες εκδοχές, σε έναν χαρακτήρα πιο ανθρώπινο, πιο προσιτό, σχεδόν καθημερινό.
Άλλοτε η κάμερα στάθηκε πάνω στην απώλεια και τη σκληρή συνειδητοποίηση, άλλοτε στην πίστη και την υπομονή, και άλλοτε σε μια πιο γήινη εκδοχή, απογυμνωμένη από το βάρος του συμβολισμού.
Οι παραγωγές γύρω από τα Πάθη του Ιησού είναι δεκάδες και συχνά ιδιαίτερα επιτυχημένες. Και αν κάτι τις καθορίζει, πέρα από τη σκηνοθεσία ή το σενάριο, είναι οι γυναίκες που κλήθηκαν να μεταφέρουν στη μεγάλη οθόνη τον πόνο μιας μητέρας που βλέπει το παιδί της να χάνεται.
Ποιες, όμως, ήταν εκείνες οι ερμηνείες που δεν πέρασαν απαρατήρητες - και βρέθηκαν στο επίκεντρο του διεθνούς Τύπου;
Maia Morgenstern
Στην περίπτωση της Maia Morgenstern στο The Passion of the Christ, η Μαρία εντάσσεται σε ένα σύμπαν έντασης και ωμής βίας που απασχόλησε όσο λίγες φορές τον διεθνή Τύπο. Το Variety στάθηκε στον ακραίο, συναισθηματικά φορτισμένο χαρακτήρα της ταινίας, ενώ ο Guardian μίλησε για μια σχεδόν «μαζοχιστική» κινηματογραφική εμπειρία. Το BBC, από την πλευρά του, ανέδειξε το γεγονός ότι η συζήτηση γύρω από την ταινία δεν περιστράφηκε τόσο γύρω από τη θρησκευτική της διάσταση, όσο γύρω από τη σκληρότητα της εικόνας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Μαρία δεν λειτουργεί απλώς ως μητρική φιγούρα, αλλά ως μέρος ενός σοκ που καθόρισε τη συνολική πρόσληψη της ταινίας.
Olivia Hussey
Στον αντίποδα, η Olivia Hussey στο Jesus of Nazareth παραμένει μέχρι σήμερα η πιο «καθιερωμένη» εικόνα της Μαρίας. Το BBC έχει αναφερθεί επανειλημμένα στη σειρά ως μία από τις πιο επιδραστικές θρησκευτικές παραγωγές, με την ερμηνεία της Hussey να λειτουργεί σχεδόν ως πρότυπο. Πρόκειται για μια εκδοχή λιγότερο αμφιλεγόμενη, πιο κοντά στην παραδοσιακή αφήγηση και σαφώς πιο «ασφαλή» για το ευρύ κοινό.
Noa Cohen
Σε εντελώς διαφορετικό κλίμα κινείται η σύγχρονη προσέγγιση της Noa Cohen στην ταινία Mary του Netflix. Εδώ, η κριτική του Guardian ήταν σαφώς πιο αυστηρή, χαρακτηρίζοντας την ηρωίδα προβλέψιμη και υπερβολικά «ευσεβή». Η αντίδραση αυτή δείχνει μια ξεκάθαρη μετατόπιση: οι σύγχρονες παραγωγές δεν κρίνονται πλέον με βάση την «πίστη» τους στο θέμα, αλλά με βάση το κατά πόσο προσφέρουν μια νέα, ουσιαστική οπτική. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, η κριτική γίνεται άμεση και συχνά σκληρή.
Pernilla August
Τέλος, η Pernilla August στο Mary, Mother of Jesus έρχεται μέσα από μια περισσότερο ανθρώπινη στροφή. Η προσέγγιση στην ταινία επιχειρεί να απομακρυνθεί από τον συμβολισμό και να παρουσιάσει τη Μαρία ως πρόσωπο μέσα σε ένα ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο. Αυτή η τάση, που συναντάται όλο και περισσότερο σε νεότερες παραγωγές.
