Σύμφωνα με τον Ντόναλντ Τραμπ απείχε μόλις μία ώρα από το να διατάξει νέες επιθέσεις κατά του Ιράν όταν ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά μέσω social media τη Δευτέρα ότι θα δώσει περισσότερο χρόνο στη διπλωματία.
«Είναι πλήρως εξοπλισμένοι», δήλωσε την Τρίτη αναφερόμενος στον στόλο πολεμικών πλοίων των ΗΠΑ στην περιοχή. «Ήμασταν έτοιμοι να ξεκινήσουμε».
Το πόσο κοντά βρισκόταν πραγματικά η επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων παραμένει ασαφές. Αξιωματούχοι ορισμένων χωρών του Κόλπου, τους οποίους ο Τραμπ υποστήριξε ότι τον παρότρυναν να αποφύγει τις επιθέσεις, δήλωσαν ότι δεν γνώριζαν για επικείμενη στρατιωτική δράση.
Άλλες πηγές ανέφεραν ότι νέα πλήγματα αναμένονταν να ξεκινήσουν στις αρχές της εβδομάδας - χρονοδιάγραμμα που είχε αναφέρει και ο ίδιος ο Τραμπ - ενώ δύο ακόμη πηγές υποστήριξαν ότι δεν αναμένονταν πριν από το τέλος της εβδομάδας. Όποιο κι αν ήταν το τελικό χρονοδιάγραμμα, η απόφαση του Τραμπ να υπαναχωρήσει αποτέλεσε ακόμη ένα παράδειγμα της τακτικής του να απειλεί το Ιράν με συντριπτική στρατιωτική ισχύ και στη συνέχεια να αλλάζει πορεία.
Μία ημέρα μετά τη νέα αναδίπλωσή του, μιλώντας μπροστά από ένα τεράστιο εργοτάξιο στον νότιο κήπο του Λευκού Οίκου, ο Αμερικανός πρόεδρος έθεσε νέο χρονικό περιθώριο στην Τεχεράνη για την επίτευξη συμφωνίας που θα μπορούσε να τερματίσει τη σύγκρουση.
«Μιλάω για δύο ή τρεις ημέρες, ίσως Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή ή ίσως στις αρχές της επόμενης εβδομάδας», είπε. «Ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα».
Το αν αυτή η νέα προθεσμία θα τηρηθεί παραμένει αβέβαιο. Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο Τραμπ εμφανίζεται απρόθυμος να επαναφέρει τον πόλεμο, προτιμώντας σαφώς την επίτευξη συμφωνίας. Τα στρατιωτικά σενάρια που εξετάζονται θα μπορούσαν να παρατείνουν μια δαπανηρή και αντιδημοφιλή σύγκρουση, η οποία έχει ήδη επηρεάσει αρνητικά τη δημοτικότητά του.
Παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ περί προόδου στις διαπραγματεύσεις, το Ιράν δεν έχει αποσύρει δημόσια ορισμένες από τις βασικές του απαιτήσεις. Την ίδια στιγμή, σημαντικά αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου παραμένουν θαμμένα βαθιά υπόγεια, ενώ μέρος των ιρανικών πυραυλικών δυνατοτήτων εξακολουθεί να είναι επιχειρησιακό, γεγονός που σημαίνει ότι ο πόλεμος δεν έχει ακόμη επιτύχει πλήρως τους στόχους που είχε θέσει ο Τραμπ.
Αυτό αφήνει τον Αμερικανό πρόεδρο μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα σχετικά με τα επόμενα βήματά του. Σχέδια στρατιωτικών επιθέσεων συζητούνται στον Λευκό Οίκο εδώ και τουλάχιστον μία εβδομάδα, ωστόσο οποιαδήποτε απόφαση είχε «παγώσει» όσο ο Τραμπ βρισκόταν στην Κίνα.
Επιστρέφοντας στις ΗΠΑ το Σαββατοκύριακο, ο Τραμπ συζήτησε τα στρατιωτικά σχέδια με κορυφαίους συνεργάτες του, μεταξύ των οποίων ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο.
Σύμφωνα με δύο πηγές που επικαλείται το CNN, ο αμερικανικός στρατός έχει ήδη καταρτίσει αναλυτικά επιχειρησιακά σχέδια για μια νέα, πολυφασική αεροπορική εκστρατεία κατά του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των επιλεγμένων στόχων, των ακριβών συντεταγμένων τους και των διαδοχικών φάσεων της επιχείρησης.
«Δεν αστειεύονταν καθόλου», δήλωσε μία από τις πηγές για το προχωρημένο στάδιο των στρατιωτικών σχεδίων.
Σύμφωνα με άτομο που γνωρίζει τις συζητήσεις, ο Τραμπ, απογοητευμένος από την πορεία των διαπραγματεύσεων, είχε αρχίσει να εξετάζει σοβαρά νέες επιθέσεις αφού έλαβε λίστα στρατιωτικών επιλογών από ανώτερους στρατιωτικούς συμβούλους.
Έκκληση για αυτοσυγκράτηση από τους ηγέτες του Κόλπου
Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ ετοιμαζόταν να δώσει την τελική έγκριση, η κυβέρνησή του είχε ξεχωριστές επαφές με τους ηγέτες του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι οποίοι πίεσαν τις ΗΠΑ να καθυστερήσουν οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια και να δοθεί προτεραιότητα σε μια διπλωματική λύση, σύμφωνα με περιφερειακή πηγή που μίλησε στο CNN.
Μία περιφερειακή πηγή ανέφερε ότι το αίτημα συνδεόταν με την εκτίμηση πως το Ιράν θα προχωρούσε σε αντίποινα κατά των χωρών του Κόλπου, αν ο Τραμπ επανεκκινούσε τους βομβαρδισμούς, όπως είχε κάνει στην αρχή του πολέμου. Παρότι οι χώρες της περιοχής δηλώνουν ότι εξακολουθούν να μπορούν να αμυνθούν, υπάρχει η αίσθηση ότι μια παρατεταμένη επανέναρξη των συγκρούσεων θα επιβάρυνε τους πόρους τους και θα άφηνε τις ίδιες - καθώς και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές - εκτεθειμένες.
Ερωτηθείς την Τρίτη αν οι ηγέτες του Κόλπου εξέφρασαν ανησυχία για ιρανικά αντίποινα, ο Τραμπ παραδέχτηκε ότι αυτός ο κίνδυνος παραμένει.
«Έχουν ακόμα κάποια δυνατότητα», είπε για την ικανότητα του Ιράν να επιτεθεί σε άλλους στη Μέση Ανατολή. «Όχι μεγάλη, αλλά έχουν λίγη».
Η Σαουδική Αραβία είχε περιορίσει προσωρινά την πρόσβαση των ΗΠΑ σε βάσεις και εναέριο χώρο ως απάντηση στην επιχείρηση «Project Freedom» - μια σύντομη αμερικανική επιχείρηση για τη συνοδεία πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ - και στη συνέχεια ήρε τον περιορισμό όταν ο Τραμπ ανέστειλε αιφνιδιαστικά την επιχείρηση, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και άλλη πηγή που γνωρίζει το θέμα.
Αρκετές χώρες του Κόλπου έχουν υποδείξει ότι πιθανόν θα είναι πιο περιοριστικές στο πότε οι αμερικανικές δυνάμεις μπορούν να χρησιμοποιούν στρατιωτικές βάσεις στις χώρες τους ή να πετούν πάνω από τον εναέριο χώρο τους, εάν ο Τραμπ προχωρήσει τελικά σε νέες επιθέσεις, ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος στο CNN.
Το Κουβέιτ, το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία φιλοξενούν κρίσιμες αμερικανικές αεροπορικές βάσεις στην περιοχή και θα μπορούσαν να περιορίσουν την πρόσβαση στο μέλλον, πρόσθεσε ο ίδιος αξιωματούχος.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν επίσης εκφράσει αντίθεση σε περαιτέρω αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις και ενδέχεται να κινηθούν παρόμοια προς περιορισμό της πρόσβασης σε βάσεις, εφόσον επαναληφθούν τα πλήγματα. Οποιοιδήποτε περιορισμοί στην πρόσβαση ή στις υπερπτήσεις θα περιέπλεκαν σημαντικά τις αμερικανικές επιχειρήσεις.
Στις πρόσφατες εκκλήσεις τους για αυτοσυγκράτηση, οι ηγέτες του Κόλπου παρουσίασαν «ενιαίο μέτωπο» προς την κυβέρνηση Τραμπ, σύμφωνα με άλλη περιφερειακή πηγή. Ένα από τα επιχειρήματά τους ήταν ότι βρισκόταν σε εξέλιξη η περίοδος του Χατζ —μια σημαντική θρησκευτική περίοδος στο Ισλάμ που συνδέεται παραδοσιακά με την ειρήνη και περιλαμβάνει τη μετακίνηση χιλιάδων προσκυνητών στη Μέκκα της Σαουδικής Αραβίας.
Οι ηγέτες του Κόλπου τόνισαν στις ΗΠΑ ότι υπήρχε «θετική δυναμική» στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες με πρωτοβουλία του Πακιστάν και ότι θα ήταν συνετό να δοθεί περισσότερος χρόνος στη διπλωματία.
Η πίεση φαίνεται ότι είχε αποτέλεσμα.
«Είχα πάρει την απόφαση. Και τότε με κάλεσαν, είχαν ακούσει ότι είχα πάρει την απόφαση, και είπαν: "Κύριε, μπορείτε να μας δώσετε μερικές ακόμη μέρες; Γιατί πιστεύουμε ότι δείχνουν λογικοί"», δήλωσε ο Τραμπ την Τρίτη.
Όποια δυναμική υπάρχει στις διαπραγματεύσεις παραμένει κυρίως παρασκηνιακή. Δημόσια, καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει διάθεση να υποχωρήσει σταθερά από τις θέσεις της σχετικά με τον εμπλουτισμό ουρανίου ή την ικανότητα του Ιράν να διατηρεί το απόθεμα σχεδόν οπλικού επιπέδου ουρανίου.
Μετά από εβδομάδες ανταλλαγής προτάσεων, η τελευταία ιρανική πρόταση δεν περιλάμβανε σημαντικές παραχωρήσεις σε κρίσιμα ζητήματα, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το θέμα, η οποία ανέφερε ότι το ζήτημα του εμπλουτισμού παραμένει κεντρικό σημείο του αδιεξόδου.
Μιλώντας σε ενημέρωση στον Λευκό Οίκο την Τρίτη, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, παραδέχτηκε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν εκκρεμότητες σχετικά με το ποια ακριβώς είναι η διαπραγματευτική θέση του Ιράν, εν μέσω ανταγωνιστικών τάσεων στην Τεχεράνη.
«Διαπραγματεύεσαι με ανθρώπους και μερικές φορές νιώθεις ότι προχωράς και μερικές φορές ότι δεν προχωράς», είπε. «Αυτό που πιστεύω είναι ότι οι Ιρανοί θέλουν να κάνουν συμφωνία. Πιστεύω ότι αναγνωρίζουν πως ένα πυρηνικό όπλο είναι η κόκκινη γραμμή για τις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι το έχουν κατανοήσει. Αλλά δεν θα το ξέρουμε πραγματικά μέχρι να φτάσουμε στο σημείο να υπογράψουμε συμφωνία».
Με πληροφορίες από CNN
