Το όνομα του νέου μουσείου του Ρότερνταμ, «Fenix», ο φοίνικας που αναγεννάται από τις στάχτες του, προφανώς έχει μεγάλη σημασία για τα εκθέματα που θα φιλοξενήσει, τα οποία αφορούν τη μετανάστευση.
Το ίδρυμα Droom en Daad χρηματοδοτεί τη νέα συλλογή του μουσείου και την ανακαίνιση μιας αποθήκης στην αποβάθρα του Ρότερνταμ, στην οποία προστέθηκε μια διπλή ελικοειδής κατασκευή από ατσάλι που σκίζει τον ουρανό, το Tornado, ένας «ανεμοστρόβιλος» που σχεδιάστηκε από τον Ma Yansong των MAD Architects με έδρα το Πεκίνο.
Το Fenix δημιουργήθηκε για να αφηγηθεί την ιστορία της μετανάστευσης μέσα από το πρίσμα της σύγχρονης τέχνης και θα ανοίξει στις 16 Μαΐου 2025. Το μουσείο βρίσκεται στις ιστορικές αποβάθρες της ολλανδικής πόλης, σε μια πρώην αποθήκη μεταφόρτωσης για τη ναυτιλιακή γραμμή Ολλανδία-Αμερική, η οποία μετέφερε περισσότερους από 3 εκατομμύρια μετανάστες από και προς την Ολλανδία στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα.
Η αποθήκη κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1920 και ανακαινίστηκε από το γραφείο συντήρησης και αποκατάστασης Bureau Polderman με έδρα το Ρότερνταμ, ενώ ο αρχιτέκτονας Ma Yansong δημιούργησε την εντυπωσιακή νέα δομή με τη διπλή έλικα από ανοξείδωτο χάλυβα στην καρδιά του χώρου των 16.000 τ.μ.
Η συλλογή Fenix συγκεντρώνεται από το 2018 από τον Wim Pijbes, τον διευθυντή του ιδιωτικού ιδρύματος Droom en Daad και πρώην γενικό διευθυντή του Rijksmuseum. Το ίδρυμα Droom en Daad –που ιδρύθηκε το 2016 για την ανάπτυξη θεσμών τέχνης και πολιτισμού στην ιστορική πόλη-λιμάνι της Ολλανδίας– ξεκίνησε το έργο Fenix και χρηματοδότησε την απόκτηση του χώρου και τη νέα συλλογή του μουσείου. Τα άλλα έργα του ιδρύματος στο Ρότερνταμ περιλαμβάνουν τη χρηματοδότηση της μεταφοράς του Εθνικού Μουσείου Φωτογραφίας της Ολλανδίας σε μια κοντινή τοποθεσία στο κτίριο Santos, μια πρώην αποθήκη καφέ, η οποία πρόκειται να ανοίξει αργότερα το 2025.
«Ετοιμαζόμαστε για ένα μέλλον στο οποίο πιστεύουμε ότι το Ρότερνταμ μπορεί να γίνει μια καθοριστική ευρωπαϊκή πόλη πολιτισμού», δήλωσε ο Ο. Pijbes και αναφέρθηκε στην ποικιλομορφία του Ρότερνταμ –το μουσείο βρίσκεται σε μια περιοχή που φιλοξένησε την πρώτη Chinatown στην Ευρώπη– και παρέθεσε στίχους από έναν ποιητή του Ρότερνταμ, τον Rien Vroegindeweij: «Αν όλοι προέρχονται από κάπου αλλού, τότε κανείς δεν είναι ξένος».
«Η ιστορία που αφηγείται το Fenix συνδέεται με την πόλη και τις κοινότητές της», δήλωσε η Anne Kremers, διευθύντρια της συλλογής από το 2020. «Αυτή η ιστορία είναι του κόσμου, μέσα από τις αφίξεις και τις αναχωρήσεις και τις συνεχείς αλλαγές, τις προκλήσεις για να αντιμετωπιστεί το μέλλον. Από την αναχώρηση για την Αμερική με τα μεγάλα ατμόπλοια, μέχρι την άφιξη νέων κοινοτήτων από κάθε μέρος του κόσμου, για να χτίσουν, να δημιουργήσουν, να μάθουν».
Η εναρκτήρια έκθεση που έχει τίτλο «All Directions: Art That Moves You» θα περιλαμβάνει έργα ιστορικών καλλιτεχνών –όπως οι Honoré Daumier, Max Beckmann και Alfred Stieglitz– και σύγχρονων δημιουργών, συμπεριλαμβανομένων των Sophie Calle, Omar Victor, Diop, Steve McQueen, Cornelia Parker, Gordon Parks, Yinka Shonibare και Danh Vō. Τα έργα ανήκουν στη συλλογή Fenix και αποκτήθηκαν τα τελευταία έξι χρόνια, ενώ θα παρουσιαστούν μαζί με προσωπικά αναμνηστικά που θα αφηγούνται τις ιστορίες μετανάστευσης των κατοίκων του Ρότερνταμ.
Στο μουσείο Fenix θα παρουσιαστεί επίσης η «Οικογένεια των Μεταναστών», μια επιλογή από τις πιο εντυπωσιακές φωτογραφίες με θέμα τη μετανάστευση, εμπνευσμένη από την περίφημη έκθεση «Family of Man» του Edward Steichen το 1955, στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη. Θα παρουσιαστεί η δουλειά 136 φωτογράφων από 55 χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Fouad Elkoury, Dorothea Lange, Steve McCurry, Yasuhiro Ogawa και Emin Özmen.
«Είναι σημαντικό η τέχνη να μπορεί πραγματικά να αντιμετωπίσει μερικά από τα πιο σημαντικά ζητήματα της εποχής μας», είπε ο Βρετανός καλλιτέχνης Yinka Shonibare, «και χαίρομαι που υπάρχει ένα μουσείο που θα εξετάσει το θέμα της μετανάστευσης».
Το Fenix θα περιλαμβάνει έναν μεγάλο κοινόχρηστο χώρο, που ονομάζεται Plein. «Είναι ένας εσωτερικός-εξωτερικός χώρος, μια σκεπαστή πλατεία σε μεγάλη κλίμακα», λέει η Kremers. «Ο προγραμματισμός για αυτόν τον χώρο θα διαμορφωθεί από και με την τοπική κοινότητα, ίσως μια από τις πιο ποικιλόμορφες στην Ευρώπη. Από παιχνίδια μέχρι μαγειρική και από τις αγορές μέχρι το καρναβάλι, από μαθήματα γλώσσας μέχρι περίπτερα με εφημερίδες ανοιχτά όλη μέρα, κάθε μέρα, δωρεάν για όλους».
