Τα παλαιότερα υπολείμματα τσαγιού στον κόσμο έχουν χρονολογηθεί από το 453 π.Χ.-410 π.Χ. στην Κίνα σε μια νέα μελέτη από αρχαιολόγους από το Πανεπιστήμιο Σαντόνγκ και επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας του Πεκίνου. Τα υπολείμματα φύλλων τσαγιού ηλικίας 2.400 ετών ανακαλύφθηκαν σε βασιλικό τάφο στο Zουτσένγκ της επαρχίας Σαντόνγκ. Η τοποθεσία ήταν η αρχαία πρωτεύουσα του βασιλείου των Ζου από το 614 π.Χ. έως το 218 π.Χ..
Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών στα ερείπια το 2018, οι αρχαιολόγοι υπέθεσαν ότι το σάπιο φυτικό υλικό που βρέθηκε σε ένα αναποδογυρισμένο πορσελάνινο φλιτζάνι ήταν τσάι. Η επιστημονική ανάλυση συνέκρινε τα ευρήματα με το σύγχρονο τσάι και τα υπολείμματα τσαγιού μέσω τεχνολογιών όπως η υπέρυθρη φασματοσκοπία και η χρωματογραφία-φασματομετρία μάζας. Αυτό επιβεβαίωσε ότι το δείγμα ήταν φύλλα τσαγιού αιώνων.
Ο τάφος ανήκε στη βασίλισσα του Ζου και ήταν δίπλα στον τάφο του βασιλιά, λέει ο καθηγητής Γουάνγκ Κινγκ, διευθυντής του αρχαιολογικού έργου και συν-συγγραφέας της μελέτης. Ο κύριος ταφικός θάλαμος κάθε τάφου καλύπτει έκταση αρκετών εκατοντάδων τετραγωνικών μέτρων. Η τοποθεσία έχει υποστεί κλοπές από τη δυναστεία των Χαν (202 π.Χ.-220 μ.Χ.), έτσι «είναι μόνο λίγα τα αντικείμενα τέχνης που έχουν διασωθεί, ενώ πολλά έχουν κλαπεί», λέει ο καθηγητής. Ωστόσο, πρόσφατα ανασκαμμένα κομμάτια νεφρίτη «προσέφεραν στοιχεία για τον προσδιορισμό της περιόδου των τάφων».
Τα αρχαία φύλλα τσαγιού και τα τεχνουργήματα από πορσελάνη που βρέθηκαν στον τάφο μπορεί να μην προέρχονταν αρχικά από τη Σαντόνγκ, αφού η επαρχία αυτή δεν είχε αναπτύξει αυτή την προηγμένη τεχνολογία. Όμως η βασίλισσα καταγόταν από το Γουε και παντρεύτηκε στο βορρά. Το τσάι και τα φλιτζάνια ήταν ταφικά αντικείμενα που μεταφέρθηκαν από την πόλη της και είναι πανομοιότυπα με αυτά που βρέθηκαν στην πόλη καταγωγής της.
Είναι ενδιαφέρον ότι υπολείμματα τσαγιού εκείνης της εποχής δεν έχουν ανακαλυφθεί ποτέ στη νότια Κίνα. Το δείγμα που βρέθηκε δεν αποσυντέθηκε επειδή το αναποδογυρισμένο κύπελο του τσαγιού εμπόδιζε τον αέρα που βοηθούσε στη σήψη.
Τα ευρήματα προσφέρουν νέες γνώσεις για την ιστορία του τσαγιού και τον ρόλο του στις περιφερειακές πολιτιστικές ανταλλαγές, αναφέρει η μελέτη. Προηγουμένως, το αρχαιότερο ίχνος του τσαγιού ήταν τα απολιθωμένα φύλλα ηλικίας 2.100 ετών που βρέθηκαν το 2005 στον τάφο του αυτοκράτορα Τζινγκ της δυναστείας Χαν και επιβεβαιώθηκε ως τσάι μόλις το 2015.
