Ένας από τους πιο αγαπητούς τόπους συνάντησης του κοινού που αγαπά τις καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, το Ωδείο Ηρώδου Αττικού θα κλείσει για τρία χρόνια, προκειμένου να γίνουν εκτεταμένες εργασίες αναστήλωσης και συντήρησης.
Οι εργασίες θα αρχίσουν τον Ιούλιο, και έτσι οι θεατές θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν μερικές ακόμα βραδιές στο αρχαίο ωδείο, στο πλαίσιο των καλλιτεχνικών εκδηλώσεων του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, όπως τις ανακοίνωσε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του θεσμού Μιχαήλ Μαρμαρινός.
Για τον μήνα Ιούνιο ανανεώνεται το ραντεβού του Φεστιβάλ με το κοινό και οι παραστάσεις που θα παρακολουθήσουμε είναι:
Στις 3/6 ο πιανίστας Vikingur Ólaffson, από τους πιο αναγνωρισμένους καλλιτέχνες της εποχής μας, έχοντας υπογράψει εδώ και χρόνια αποκλειστικό συμβόλαιο με την Deutsche Grammophon, είναι πάνω από όλα ένας οραματιστής μουσικός και οι καλλιτεχνικές επιλογές του ξεχωρίζουν για την πρωτοτυπία και την ανατρεπτική ματιά με την οποία ατενίζει χιλιοπαιγμένα έργα – ορόσημα της πιανιστικής φιλολογίας.
Στο πολυαναμενόμενο ντεμπούτο του στην Ελλάδα, ο Όλαφσον παρουσιάζει έργα των Μπαχ, Μπετόβεν και Σούμπερτ, χτίζοντας ένα πρόγραμμα με τίτλο Opus 109, όπως ακριβώς επιγράφεται και η τελευταία δισκογραφική του δουλειά τον Νοέμβριο του 2025. Ο τίτλος αναφέρεται προφανώς στη Σονάτα για πιάνο αρ. 30 σε μι μείζονα, έργο 109 του Μπετόβεν, την οποία ο καλλιτέχνης τοποθετεί δίπλα (ή και απέναντι) σε άλλα έργα του ίδιου του Μπετόβεν και του Σούμπερτ, χωρίς, βέβαια, να παραλείπει τον αγαπημένο του Μπαχ – άλλωστε, όπως λέει ο ίδιος, οι δύο συνθέτες του δέκατου ένατου αιώνα έρχονται αντιμέτωποι με τον γίγαντα του δέκατου όγδοου αιώνα «όπως οφείλει να κάνει κάθε μεγάλος συνθέτης».
Στις 4/6 μια πύλη προς το άγνωστο θα ανοίξει πάνω στη σκηνή του Ηρωδείου. Θα είμαστε αρκετά γενναίοι να την περάσουμε; Οι The Avex Ensemble παρουσιάζουν το Blade Runner, την πρωτότυπη μουσική σύνθεση του Vangelis. Πρόκειται για το soundtrack που έβαλε την ηλεκτρονική μουσική σε κάθε σπίτι: οι κινούμενοι καθεδρικοί από synths του Vangelis στοίχειωσαν δια παντός το κινηματογραφικό φαντασιακό και το νεοφανές είδος της electronica, ενώ όρισαν το μέτρο με το οποίο θα συγκρίνονταν κάθε original score στο μέλλον.Σαν ένας ειρωνικός απόηχος πάνω στο θέμα του αντιγράφου (replica) που διαπερνά την ταινία, η μουσική του Vangelis παραμένει μία και ακλόνητη, σαν ταινία μέσα στην ταινία. Δεν αποτελεί τόσο επένδυση, όσο έναν σφυγμό δίπλα και μέσα στην εικόνα, έναν πολύτιμο δραματουργικό οδηγό για κάθε συναίσθημα που αρθρώνεται μέσα στη δυστοπική μελλοντολογία του Ρίντλεϊ Σκοτ.
Στις 5 και 6/6 ο Σταύρος Ξαρχάκος στο «Παρόν» φέρνει στη σκηνή του Ηρωδείου μια συνάντηση ανάμεσα σε γενιές και ο τίτλος της συναυλίας αποκτά το πιο ουσιαστικό του νόημα: το παρόν της μουσικής είναι εκεί όπου η μνήμη, η εμπειρία και η νέα δημιουργία γίνονται ένα. Δεν συνειδητοποιούμε πόσο τυχεροί είμαστε που ζούμε ακόμα στον καιρό του Σταύρου Ξαρχάκου.
Από το Μεγάλο μας Τσίρκο μέχρι το Ρεμπέτικο, από τις σπουδές στο Παρίσι δίπλα στη Νάντια Μπουλανζέ και έπειτα στο Τζούλιαρντ της Νέας Υόρκης με την παρότρυνση του Λέοναρντ Μπερνστάιν, η πορεία του συνθέτη στάθηκε αταλάντευτη και μεγαλειώδης, αλλά, κυρίως, συντονισμένη με τη μεγάλη περιπέτεια του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού – του οποίου άλλωστε υπήρξε ένας από τους πιο ατόφιους εκφραστές. Ωστόσο, η κληρονομιά αυτή δεν φαίνεται να βαραίνει τον ίδιο. Η δράση του τα τελευταία χρόνια αποκαλύπτει έναν άνθρωπο παραδομένο στο παρόν και τη γλυκιά του ταραχή. Είναι, άλλωστε, ο χρόνος που κατοικεί ο δημιουργός: ένα σήμερα σε διαστολή που χωράει όλους τους υπόλοιπους μέσα του.
Στις 9/6 το Επίλεκτο Ηπειρωτικό Ensemble – Βασίλης Κώστας παρουσιάζει το αφιέρωμα «Ήπειρος» που αποτελεί μια μουσική συνάντηση μνήμης και συνέχειας, αφιερωμένη στη βαθιά παράδοση της ηπειρώτικης μουσικής και στην αταλάντευτη πορεία της μέσα στον χρόνο. Στο κέντρο της παράστασης βρίσκεται η παρακαταθήκη του αείμνηστου Πετρολούκα Χαλκιά, ως σημείο αναφοράς για τον τρόπο με τον οποίο η μουσική της Ηπείρου μεταδίδεται, εξελίσσεται και αποκτά νέα πνοή μέσα από τις επόμενες γενιές. Το εικοσαμελές σύνολο νέων μουσικών από όλη την Ελλάδα, με έδρα τα Ιωάννινα, φέρνει επί σκηνής έναν δημιουργικό διάλογο ανάμεσα στην αυθεντική ερμηνεία των παραδοσιακών σκοπών και σε νέες ενορχηστρωτικές προσεγγίσεις, διατηρώντας τον χαρακτήρα του ηπειρώτικου ιδιώματος και προτείνοντας μια σύγχρονη καλλιτεχνική ματιά πάνω στην πλούσια μουσική κληρονομιά της περιοχής.
Στις 10/6 η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών –και ο μαέστρος Λουκάς Καρυτινός παρουσιάζουν την «Αμερική του Μάνου Χ – Μέρος Α΄». Ο Μάνος Χατζιδάκις βρίσκεται σε μια εποχή ωριμότητας και καταξίωσης – έχει κερδίσει το βραβείο Όσκαρ (1961) για το Ποτέ την Κυριακή και, κυρίως, έχει πετύχει να μιλήσει απευθείας στην ψυχή του ελληνικού (και όχι μόνο) κοινού, συνταιριάζοντας το λόγιο με το λαϊκό με τρόπο πρωτόγνωρα φυσικό, βαθύ και ειλικρινή. Και ανοίγει τα φτερά του για τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ζει για κάποια χρόνια, αποτραβηγμένος συνειδητά από μια σκοτεινή ελληνική πραγματικότητα αλλά συνάμα μακριά και από τις ρίζες του σε ήχους, εικόνες και ανθρώπους. Στην Αμερική, «χορεύοντας με τη σκιά του», βιώνει με έναν διαφορετικό τρόπο την οικουμενικότητα της ελληνικής μουσικής και ανακαλύπτει νέες πτυχές των ριζωμένων βιωμάτων του. Υπογράφει έτσι το συγκλονιστικό Τo Χαμόγελο της Τζοκόντας (1965), που θα γίνει έργο οριακό για τις αναζητήσεις της εποχής και το σύνολο της νέας ελληνικής μουσικής. Τρία χρόνια αργότερα (1968), συνθέτει τη μουσική για την κινηματογραφική ταινία γουέστερν Blue (ή Βρώμικα παλικάρια, όπως έχει αποδοθεί στα ελληνικά) του Καναδού Silvio Narizzano. Και παρά την αποτυχία της ταινίας, η μουσική του Χατζιδάκι ξεχωρίζει και χάρη στην αξία της διατηρεί μια αυτοτελή πορεία ως μία από τις πλέον εκλεκτές σελίδες του ορχηστρικού του έργου. Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, υπό τη διεύθυνση του καλλιτεχνικού της διευθυντή Λουκά Καρυτινού, επιστρέφει φέτος στις δύο μεγάλες αυτές παρτιτούρες του Χατζιδάκι, τιμώντας τη συμπλήρωση ενός αιώνα από τη γέννησή του.
Στις 12 και 13/6 ο Σταμάτης Κραουνάκης έρχεται στο Ηρώδειο με τη Λυσιστράτη, μια ξεκαρδιστική όπερα. Είναι ιδιαίτερα ευτυχής συγκυρία η διασκευή του έργου από τον Σταμάτη Κραουνάκη, καθώς μας αφήνει να αναρωτιόμαστε τι θα προκύψει από τη συνάντηση του σπινθηροβόλου πνεύματος του Αριστοφάνη με την αχαλίνωτη μουσική του φαντασία. Ο συνθέτης στήνει μια πολυφωνική οπερέτα που φιλοξενεί ισότιμα μουσική και λόγο, όλα κουρδισμένα στο κλειδί της ανελέητης σάτιρας του ποιητή. Πότε λυρική, πότε λαϊκή, πότε σαρκαστικό καμπαρέ, η μουσική γίνεται αγωγός της δράσης, ενώ ο αδόμενος λόγος συμπληρώνει ιδανικά αυτήν την αριστοφανική μέθεξη, απελευθερώνοντας νύξεις στο σήμερα και τροφοδοτώντας ακόμα περισσότερο την ξέχειλη θεατρικότητα του δρώμενου. Παράλληλα, ο διεθνώς αναγνωρισμένος σκηνογράφος Takis ντύνει την παράσταση με μια απολύτως σύγχρονη αισθητική που κουμπώνει με το ιστορικό πλαίσιο του έργου, καταλήγοντας σε μια ακαταμάχητη εικαστική πανδαισία. Στη σκηνή του θεάτρου, συναντιούνται τριάντα σημαντικοί ερμηνευτές και μουσικοί, με ξεχωριστή την παρουσία της Δήμητρας Γαλάνη στον ρόλο της θεάς Αθηνάς.
Στις 15/6 η Estonian Philharmonic Chamber Choir – Tallinn Chamber Orchestra – Tõnu Kaljuste παρουσιάζει μια βραδιά με έργα του Άρβο Περτ. Ο Άρβο Περτ είναι παντού. Τα έργα του έχουν παρουσιαστεί σχεδόν περισσότερο από εκείνα οποιουδήποτε άλλου συνθέτη στο πρώτο τέταρτο του αιώνα. Ο ηχητικός κόσμος που συνέλαβε –μια κρυστάλλινη, σχεδόν μοναστική μουσική που φέρει το άγγιγμα του χιονιού και προσομοιάζει όσο καμία άλλη στη σιωπή– έχει αφήσει προ πολλού τους τόπους της φαντασίας του συνθέτη και πλέον αναγνωρίζεται ως ένα από τα πλέον υποβλητικά μουσικά corpora των τελευταίων εκατό ετών, λατρεμένο τόσο από τους θιασώτες της κλασικής μουσικής όσο και από ακόλουθους της ποπ κουλτούρας. Σε μια γιορτή της ζωής και του έργου του Εσθονού συνθέτη, η βραδιά του Ηρωδείου φιλοξενεί εμβληματικά έργα της φωνητικής μουσικής του συνθέτη, τόσο της σόλο όσο και της χορωδιακής.
Στις 17/6 ο Γιώργος-Εμμανουήλ Λαζαρίδης και οι Raining Pleasure παρουσιάζουν την Αμερική του Μάνου Χ – Μέρος B΄. Τη μοναδική αυτή συναστρία θα ζήσουμε φέτος το καλοκαίρι. Και αν κοιτάξουμε προσεκτικά τη σκηνή του Ηρωδείου όταν οι Raining Pleasure απλώσουν τον αραχνοΰφαντο κόσμο του Reflections, ίσως προσέξουμε μια αντανάκλαση να σχηματίζεται μπροστά στην ορχήστρα ή πάνω στον ουρανό, ένα ηλεκτρικό σύνολο κάτω από τη μπαγκέτα ενός μάγου-συνθέτη: των New York Rock and Roll Ensemble και του παντοτινού Μάνου Χατζιδάκι. Εάν κοιτάξουμε το εξώφυλλο του Reflections του Μάνου Χατζιδάκι και των New York Rock and Roll Ensemble, μια άλλη μπάντα αχνοφαίνεται στα νερά μπροστά από το αυθεντικό κουιντέτο: είναι οι Raining Pleasure, οι οποίοι –τριάντα τέσσερα χρόνια μετά την κυκλοφορία του περίφημου δίσκου– έγιναν η αντανάκλαση του συγκροτήματος που βρέθηκε αναπάντεχα στην τροχιά του πλανήτη Χατζιδάκι, προσφέροντας τη δική τους ερμηνεία στη μουσική του Reflections και, μαζί, ένα ακόμα αντιφέγγισμα της ιδιοφυίας του συνθέτη.
Στις 18/6 θα δούμε τους Einstürzende Neubauten σε μια ωδή στην Avant Garde. Όσοι ανέβουν στο αρχαίο θέατρο το βράδυ του Ιουνίου, θα βρεθούν μπροστά σε ένα ιστορικό παράδοξο: ένα συνεργείο κατεδαφίσεων των μουσικών συμβάσεων μεταμφιεσμένο σε συγκρότημα θα έχει καταλάβει τη σκηνή του Ηρωδείου, μετατρέποντάς το σε μια εξαίσια βιομηχανική παιδική χαρά. Πειραματικοί αλλά απόλυτα πειθαρχημένοι, οι EN αρνήθηκαν πεισματικά να ακολουθήσουν τους παραδεδομένους τρόπους σύνθεσης και εκτέλεσης και επέστρεψαν σε ένα ιερό μηδέν, γνωρίζοντας ότι για να κατακτήσεις την αγνή μουσική πρέπει να αναπροσαρμόσεις όλη τη διανοητική σου εργαλειοθήκη. Το γερμανικό σύνολο έχει διασχίσει μισό αιώνα μουσικής ιστορίας συνεχίζοντας να ακούγεται το ίδιο γιατί ακριβώς δεν ακούγεται σαν τίποτε άλλο. Ενώ κλείνουν το μάτι στις εφήμερες ηχητικές πρωτοπορίες, η ακοή τους παραμένει σταθερά προσανατολισμένη σε έναν ήχο που έρχεται από μέσα.
Στις 19/6 Λένα Πλάτωνος – Μαρία Φαραντούρη στις «Μοίρες». Σε αυτό το ξεχωριστό έργο που δημιουργείται ειδικά για το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και τις επιλεγμένες παραστάσεις που θα δοθούν στο Ηρώδειο, η Λένα Πλάτωνος και ο Θάνος Τσακνάκης ανασύρουν από τη λήθη την πλατωνική ιδέα περί αθανασίας της ψυχής και την ανασυνθέτουν ποιητικά με τις Μοίρες, το νέο έργο της συνθέτριας που θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στο κοινό και θα ερμηνεύσει ο διεθνής σολίστ του φλάουτου, Στάθης Καραπάνος. Τα κείμενα αφηγείται η Μαρία Φαραντούρη.
Η φύση και τα ταπεινά της πλάσματα, η φιλία των κοριτσιών, ο έρωτας κι ο πόλεμος, ο θάνατος και η ζωή, η ισορροπία των δύο φύλων. Ο άγνωστος κόσμος των ποιητριών της αρχαιότητας έρχεται στο φως. Η παράσταση ολοκληρώνεται με μια επίσκεψη στο οριακό έργο της Πλάτωνος Σαμποτάζ, που κυκλοφόρησε το 1981 και θεμελίωσε τον ηλεκτρονικό ήχο στην Ελλάδα. Τρία συνταρακτικά τραγούδια από το άλμπουμ («Χίλιες και μία νύχτες», «Σαμποτάζ» και «Στον αστερισμό του Πιγκουΐνου») θα παρουσιαστούν ως μετεγγραφές για φλάουτο, ερμηνευμένα από τον Στάθη Καραπάνο.
Στις 21/6 , Παγκόσμια Μέρα Μουσικής, η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα ΕΡΤ θα δώσει στο Ηρώδειο την καθιερωμένη της συναυλία.
Στις 22/6 η Lykke Li που δε γράφει απλώς τραγούδια, αλλά στιγμές που σε συναντούν όταν δεν το περιμένεις, για να ανατρέψουν τη μέρα σου και να μεταμορφώσουν τη νύχτα σου έρχεται στο Ηρώδειο. Η ανεξίτηλη φωνή πίσω από το «I Follow Rivers» και κομμάτια όπως τα «No Rest for the Wicked» και «I Never Learn» έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, για να συναντήσει τους πολυάριθμους ακροατές της και να σβήσει έτσι ένα συναυλιακό απωθημένο ετών. Με πάνω από δεκαπέντε χρόνια πορείας, η πολυβραβευμένη Σουηδή ερμηνεύτρια, τραγουδοποιός, μοντέλο και ηθοποιός έχει χτίσει έναν κόσμο όπου η ποπ αφήνει πίσω της τη γυαλιστερή επιφάνεια των σύγχρονων παραγωγών και απογυμνώνεται, για να αγγίξει μια πιο ωμή και πηγαία έκφραση.
Στις 25-26/6 ο Στάθης Λιβαθινός σκηνοθετεί την «Εκάβη». Η ευριπίδεια Εκάβη, γραμμένη στα πρώτα χρόνια του Πελοποννησιακού Πολέμου, εκτός από το ότι πραγματεύεται το τέλος της μυθικής Τροίας, αντανακλά επίσης το λυκόφως της αθηναϊκής πόλεως ως δομικής μονάδας πολιτειακής συγκρότησης. Στο έργο, η επίκληση των κανόνων και του δικαίου επανέρχεται σταθερά, ενδεικτική μιας περιόδου που τίποτε από τα δύο δεν λειτουργεί. Στο επίκεντρο της σκηνοθεσίας δεσπόζει η άλλοτε κραταιά και αγαθή Εκάβη, ως εμβληματική μορφή μιας ηθικής και πολιτικής κατάρρευσης. Συντετριμμένη από την απώλεια και εκτεθειμένη στην ιστορική βία, έρχεται αντιμέτωπη με τη διάλυση κάθε σταθερού σημείου του κόσμου της. Βασίλισσα, μητέρα, αιχμάλωτη, φέρει πάνω στο σώμα της τα ίχνη του πολέμου και της ανθρώπινης ωμότητας ενώ, μέσα στην αποσάθρωση κάθε έννοιας δικαίου, οδηγείται σταδιακά σε μια οριακή
Στις 29/6 η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών υπό τον Μιχάλ Νεστερόβιτς ερμηνεύουν την Όγδοη συμφωνία του Γκούσταφ Μάλερ. Ο διεθνούς φήμης Πολωνός αρχιμουσικός Μιχάλ Νεστερόβιτς ηγείται της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, μιας πλειάδας εκλεκτών λυρικών τραγουδιστών και εκτεταμένων χορωδιακών δυνάμεων που συμμετέχουν, προσφέροντας στο κοινό του Φεστιβάλ μια από τις σπάνιες ευκαιρίες να απολαύσει ζωντανά το επικό αυτό αριστούργημα. Ακόμα και για τα δεδομένα του μεγαλειώδους συμφωνικού έργου του Γκούσταφ Μάλερ, η Όγδοη Συμφωνία κατέχει μια ξεχωριστή θέση. Σηματοδοτεί ένα άκρο, όχι μόνο για τον Μάλερ αλλά για τη ρομαντική συμφωνία γενικά.
