Το Χόλιγουντ έχει μια παλιά συνήθεια: αργεί να δει ό,τι η Ευρώπη ξέρει ήδη.
Στην περίπτωση της Σάντρα Χίλερ, η καθυστέρηση κράτησε σχεδόν είκοσι χρόνια. Τώρα, όμως, η Γερμανίδα ηθοποιός βρίσκεται στο κέντρο μιας από τις πιο ενδιαφέρουσες οσκαρικές συζητήσεις της χρονιάς. Όχι επειδή απλώς έχει ακόμη μία δυνατή ερμηνεία. Αλλά επειδή, θεωρητικά, θα μπορούσε να πετύχει κάτι που κανένας ηθοποιός δεν έχει πετύχει ποτέ: τέσσερις υποψηφιότητες ερμηνείας την ίδια χρονιά.
Η αφορμή είναι το Fatherland, η νέα ασπρόμαυρη ταινία του Πάβελ Παβλικόφσκι, που έκανε πρεμιέρα στις Κάννες και ήδη συζητιέται ως ένας από τους σοβαρούς τίτλους της φετινής φεστιβαλικής διαδρομής.
Η ταινία διαδραματίζεται στη Γερμανία του 1949 και ακολουθεί τον Τόμας Μαν και την κόρη του, Έρικα, σε μια χώρα που μόλις έχει βγει από τον πόλεμο και μπαίνει στη νέα διαίρεση του Ψυχρού Πολέμου.
Η Χίλερ υποδύεται την Έρικα Μαν. Σε μια από τις πιο φορτισμένες σκηνές της ταινίας, η ηρωίδα μιλά στο τηλέφωνο για έναν πρόσφατο θάνατο στην οικογένεια. Προσπαθεί να κρατηθεί. Δεν καταρρέει, δεν υψώνει τη φωνή, δεν ζητά εύκολη συγκίνηση. Κι όμως, στο πρόσωπό της περνούν φόβος, λύπη, τρυφερότητα, ελπίδα. Είναι από εκείνες τις σκηνές που μοιάζουν φτιαγμένες για να επιστρέφουν ξανά και ξανά όταν αρχίσει η σεζόν των βραβείων.
Το παράξενο είναι ότι δεν είναι η μόνη της ταινία με τόσο καθαρή οσκαρική προοπτική.
Η Χίλερ έχει φέτος τέσσερις ταινίες που μπορούν, με διαφορετικούς τρόπους, να τη βάλουν στη συζήτηση των Όσκαρ.
Στο Project Hail Mary, την αμερικανική ταινία επιστημονικής φαντασίας με τον Ράιαν Γκόσλινγκ, παίζει την Εύα Στρατ, μια αυστηρή επικεφαλής αποστολής που της δίνει είσοδο σε ένα πολύ μεγαλύτερο, εμπορικό κοινό. Η ταινία έχει ήδη γίνει μεγάλη επιτυχία και η παρουσία της Χίλερ ξεχωρίζει ακριβώς επειδή κουβαλά κάτι που σπάνια χωρά άνετα σε blockbuster: ευρωπαϊκή ακρίβεια, ψυχραιμία, ειρωνεία και βάρος.
Τον Οκτώβριο αναμένεται και το Digger του Αλεχάντρο Γκονσάλες Ινιάριτου, όπου συμπρωταγωνιστεί με τον Τομ Κρουζ. Οι πληροφορίες για την ταινία παραμένουν περιορισμένες, όμως το όνομα του Ινιάριτου αρκεί για να τη βάλει από νωρίς στον χάρτη των βραβείων.
Υπάρχει και το Rose, αυστριακό δράμα που έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Βερολίνου και απέσπασε θερμές κριτικές. Εκεί η Χίλερ υποδύεται μια γυναίκα που ζει μεταμφιεσμένη σε άνδρα σε ένα χωριό του 17ου αιώνα. Είναι ένας ρόλος διαφορετικής έντασης, πιο εσωτερικός, πιο ιστορικός, αλλά εξίσου κατάλληλος για την οσκαρική φαντασία.
Το σενάριο των τεσσάρων υποψηφιοτήτων δεν θα είχε νόημα μέχρι πρόσφατα. Η Ακαδημία άλλαξε φέτος τους κανόνες της και πλέον ένας ηθοποιός μπορεί να είναι υποψήφιος περισσότερες από μία φορές στην ίδια ερμηνευτική κατηγορία, αν οι ερμηνείες του συγκεντρώσουν αρκετές ψήφους.
Αυτό σημαίνει ότι, θεωρητικά, η Χίλερ θα μπορούσε να βρεθεί δύο φορές στην Α' Γυναικεία Ερμηνεία και δύο φορές στη Β' Γυναικεία Ερμηνεία την ίδια χρονιά.
Είναι νωρίς. Είναι δύσκολο. Είναι ένα σενάριο που χρειάζεται πολλά να συμβούν μαζί. Αλλά δεν είναι πια αδύνατο. Και μόνο αυτό αρκεί για να κάνει την περίπτωσή της ξεχωριστή.
Η άνοδος της Χίλερ δεν ήρθε από το πουθενά. Ήταν ήδη σημαντική μορφή του γερμανικού και ευρωπαϊκού σινεμά πριν τη μάθει το μεγάλο διεθνές κοινό. Το 2016, το Toni Erdmann της Μάρεν Άντε την έφερε στις Κάννες και της άνοιξε τον δρόμο έξω από τη Γερμανία.
Εκεί φάνηκαν καθαρά όσα σήμερα αναγνωρίζονται ως δικά της χαρακτηριστικά: η ευφυΐα, η αυστηρότητα, το στεγνό χιούμορ, η αξιοπρέπεια που μοιάζει ακλόνητη μέχρι να σπάσει, και κάτω από όλα αυτά μια οργή ή ένας πόνος που εμφανίζεται ακριβώς όταν δεν τον περιμένεις.
Το 2023, η παρουσία της έγινε αδύνατο να αγνοηθεί. Στην Ανατομία μιας Πτώσης της Ζιστίν Τριέ υποδύθηκε μια συγγραφέα που κατηγορείται για τον θάνατο του συζύγου της και κέρδισε την πρώτη της υποψηφιότητα για Όσκαρ. Η ταινία την έβαλε στο κέντρο του διεθνούς βλέμματος επειδή έδειξε πόσο αβίαστα μπορεί να κρατήσει μια ολόκληρη αφήγηση πάνω στην αμφιβολία, τη νοημοσύνη και την εσωτερική ένταση.
Την ίδια χρονιά, στη Ζώνη Ενδιαφέροντος του Τζόναθαν Γκλέιζερ, έπαιξε τη Χέντβιχ Ες, σύζυγο του διοικητή του Άουσβιτς, σε μια από τις πιο ψυχρές και ανησυχητικές ερμηνείες του πρόσφατου ευρωπαϊκού σινεμά. Αν στην Ανατομία μιας Πτώσης έπαιζε με την πολυπλοκότητα, εδώ δούλευε σχεδόν πάνω στον τρόμο της κανονικότητας.
Η Χίλερ δεν παίζει για να εντυπωσιάσει. Αυτό είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό πάνω της.
Μπορεί να μείνει ακίνητη και να αλλάξει ο αέρας γύρω της. Μπορεί να δείξει σκληρή χωρίς να κάνει τον χαρακτήρα άδειο. Μπορεί να δείξει ψυχρή χωρίς να εξαφανίσει το τραύμα. Οι ερμηνείες της συχνά χτίζονται πάνω σε μια ένταση ανάμεσα στον έλεγχο και τη ρωγμή. Κάτι κρατιέται. Κάτι απειλεί να βγει. Και όταν βγαίνει, δεν μοιάζει ποτέ με επίδειξη.
Στα 48 της, η Σάντρα Χίλερ βρίσκεται σε μια θέση που παλιότερα το σινεμά σπάνια πρόσφερε σε γυναίκες ηθοποιούς: όχι στο περιθώριο μιας ώριμης καριέρας, αλλά στην αρχή μιας νέας διεθνούς φάσης.
Δεν είναι ηθοποιός που περίμενε το Χόλιγουντ για να αποκτήσει κύρος. Το είχε ήδη κερδίσει αλλού.
Το αν θα γράψει πράγματι ιστορία στα Όσκαρ θα φανεί σε λίγους μήνες. Η σεζόν των βραβείων είναι ακόμη μπροστά και οι προβλέψεις αλλάζουν εύκολα. Όμως η ίδια η πιθανότητα λέει κάτι.
Λέει ότι η Σάντρα Χίλερ δεν είναι πια το μυστικό του ευρωπαϊκού σινεμά. Είναι το πρόσωπο που το Χόλιγουντ προσπαθεί τώρα να προλάβει.
Με στοιχεία από BBC
