Η επαναλειτουργία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης στις ΗΠΑ έφερε προσωρινή ανακούφιση σε εκατομμύρια πολίτες, όμως ο φόβος ενός νέου shutdown είναι ήδη ορατός.
Η συμφωνία χρηματοδότησης λήγει στο τέλος Ιανουαρίου, γεγονός που αφήνει ξανά ανοιχτό το ενδεχόμενο η χώρα να επαναλάβει την πολιτική παράλυση των 43 ημερών, το μεγαλύτερο σε διάρκεια shutdown στην αμερικανική ιστορία.
Παρότι η κυβέρνηση επαναλειτούργησε, το Κογκρέσο έχει εγκρίνει μόλις τρεις από τους δώδεκα ετήσιους προϋπολογισμούς και μάλιστα εκείνους που θεωρούνται οι λιγότερο αμφιλεγόμενοι, όπως η χρηματοδότηση υπηρεσιών για πρώην στρατιωτικούς και τα βασικά επισιτιστικά προγράμματα. Το υπόλοιπο 90% του ομοσπονδιακού κράτους λειτουργεί προσωρινά με κονδύλια που βασίζονται σε επίπεδα δαπανών που είχαν τεθεί τον Μάρτιο του 2024, προκαλώντας ήδη αντιπαραθέσεις για το αν επαρκούν.
Ρεπουμπλικανοί και Δημοκρατικοί δεν έχουν συμφωνήσει ούτε στο συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού, ούτε στο ποιες περικοπές είναι πολιτικά αποδεκτές. Οι εσωτερικές συγκρούσεις στο Ρεπουμπλικανικό κόμμα, αλλά και οι διαφωνίες στη Γερουσία, δημιουργούν ένα σκηνικό που δύσκολα θα οδηγήσει σε συναίνεση μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Ο επικεφαλής της πλειοψηφίας στη Βουλή, Στιβ Σκαλίζ, το περιέγραψε ωμά: «Αυτός ήταν ο εύκολος συμβιβασμός. Τώρα αρχίζει το πραγματικό παζάρι».
Αν δεν υπάρξει συμφωνία έως το τέλος Ιανουαρίου, οι ΗΠΑ θα βρεθούν μπροστά σε δύο επιλογές: νέο shutdown ή παράταση της λειτουργίας του κράτους με «παλιούς» προϋπολογισμούς του 2024, κάτι που και οι δύο πλευρές θεωρούν προβληματικό σενάριο.
Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί προειδοποιούν ότι δεν θα δεχθούν προϋπολογισμό που δεν προστατεύει τις επιδοτήσεις του Obamacare, ενώ στη Γερουσία υπάρχει έντονη δυσπιστία απέναντι σε «κρυφές» τροπολογίες που επιχειρούν να περάσουν σκληροπυρηνικοί Ρεπουμπλικανοί. Με φόντο τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές του 2026, το κλίμα γίνεται ακόμη πιο τοξικό.
«Η αβεβαιότητα παραλύει κάθε πτυχή της ζωής μας»
Για τη Μπεθ Τζόνσον από το Τενεσί, σύζυγο εν ενεργεία στρατιωτικού, η ζωή με συνεχείς μετακινήσεις είναι αναμενόμενη. Η πιθανότητα όμως να μείνει η οικογένεια χωρίς εισόδημα εν μέσω shutdown ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό. «Όταν το μοναδικό σου εισόδημα προέρχεται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η αβεβαιότητα είναι τρομακτική», είπε στο BBC.
Κατά τη διάρκεια του shutdown, περίπου 1,3 εκατομμύρια εν ενεργεία στρατιωτικοί ήταν υποχρεωμένοι να υπηρετούν χωρίς να ξέρουν αν θα πληρωθούν εγκαίρως. Η κυβέρνηση Τραμπ ανακατεύθυνε πόρους δύο φορές ώστε να καλύψει προσωρινά τις μισθοδοσίες, αλλά η ασάφεια παρέμεινε. «Σαράντα και πλέον μέρες χωρίς να ξέρουμε τι μας περιμένει», είπε η Τζόνσον. «Και μπορεί όλα να ξαναρχίσουν τον Ιανουάριο».
Η συμφωνία προβλέπει αναδρομικούς μισθούς για όλους τους ομοσπονδιακούς υπαλλήλους και επέκταση του επισιτιστικού προγράμματος SNAP έως τον Σεπτέμβριο. Η Σιέρα Μπερντ από τη Φλόριντα, μητέρα τεσσάρων παιδιών, λαμβάνει περίπου 900 δολάρια τον μήνα σε κουπόνια τροφίμων. Η καθυστέρηση των κονδυλίων την άφησε σε οριακή κατάσταση.
«Όταν ο κόσμος δεν έχει τροφή, θα κάνει ό,τι χρειάζεται για να εξασφαλίσει φαγητό», είπε στο BBC. «Μην παίζετε με τις ανάγκες των οικογενειών».
Ωστόσο, η οικονομική στήριξη για την υγειονομική της κάλυψη παραμένει άλυτο ζήτημα, ίσως το πιο κρίσιμο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. «Άλλαξα απλώς είδος άγχους», σημείωσε. «Με ρύζι και φασόλια τη βγάζουμε. Τα φάρμακά μου όμως τα χρειάζομαι».
1,4 εκατ. εργαζόμενοι έμειναν απλήρωτοι για 43 ημέρες
Οι συνέπειες ήταν εξίσου σκληρές για τους 1,4 εκατομμύρια ομοσπονδιακούς υπαλλήλους που δεν έλαβαν μισθό επί έξι εβδομάδες. Η Σάρα, αρχαιολόγος στη Γιούτα, τέθηκε σε αναστολή από την πρώτη μέρα.
«Σκεφτόμουν αν πρέπει να φύγω εντελώς από τον δημόσιο τομέα», είπε στο BBC. «Ο ρόλος μου είναι τόσο εξειδικευμένος που δύσκολα θα βρω κάτι άλλο».
Αν και επέστρεψε στη δουλειά της, συνεχίζει να περιορίζει δραστικά τα έξοδά της. «Με τις γιορτές μπροστά, δεν πρόκειται να ξοδέψω πολλά. Δεν θα με εξέπληττε καθόλου να έχουμε νέο shutdown».
Με λιγότερες από 80 ημέρες μέχρι την επόμενη κρίσιμη προθεσμία, πολλές οικογένειες αρχίζουν ήδη να αποταμιεύουν. Η Μπεθ Τζόνσον λέει ότι η οικογένειά της έχει ήδη περιορίσει δραστικά τα έξοδά της. «Αν η κυβέρνηση ξανακλείσει τον Ιανουάριο, καμία πληρωμή δεν είναι εγγυημένη — ούτε για τους ενεργούς στρατιωτικούς», τονίζει.
Για εκατομμύρια Αμερικανούς, η τωρινή ηρεμία μοιάζει περισσότερο με σύντομη ανάπαυλα παρά με πραγματική λύση.
Με πληροφορίες από BBC
