Η αγάπη των Ιαπώνων για τις γάτες έχει εξελιχθεί σε μια βιομηχανία δισεκατομμυρίων, με οικονομικούς αναλυτές να μιλούν πλέον ανοιχτά για το φαινόμενο των «catnomics».
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του καθηγητή του Πανεπιστημίου Kansai, Katsuhiro Miyamoto, οι γάτες αναμένεται να προσθέσουν σχεδόν 3 τρισ. γεν, δηλαδή περίπου 19 δισ. ευρώ, στην ιαπωνική οικονομία μέσα στο 2026.
Το ποσό περιλαμβάνει δαπάνες για τροφές, αξεσουάρ, κτηνιατρικές υπηρεσίες, cat cafes, τουρισμό, αναμνηστικά και μια τεράστια αγορά προϊόντων εμπνευσμένων από γάτες που εξαπλώνεται σε κάθε γωνιά της ιαπωνικής καθημερινότητας.
Η λατρεία για τις γάτες είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στην Ιαπωνία ώστε οι γάτες έχουν πλέον ξεπεράσει τους σκύλους ως κατοικίδια εδώ και πάνω από μία δεκαετία.
Σύμφωνα με την Japan Pet Food Association, τα ιαπωνικά νοικοκυριά είχαν το 2025 περίπου 8,8 εκατομμύρια γάτες, έναντι 6,8 εκατομμυρίων σκύλων. Η ίδια έρευνα εκτιμά ότι ένα νοικοκυριό ξοδεύει κατά μέσο όρο περίπου 11.000 ευρώ στη διάρκεια ζωής μιας γάτας.
Η «πόλη των γατών» στο Τόκιο
Το φαινόμενο είναι ιδιαίτερα εμφανές στη συνοικία Γιανάκα Γκίνζα στο βορειοανατολικό Τόκιο, η οποία έχει μετατραπεί σε τουριστικό προορισμό χάρη στη σύνδεσή της με τις γάτες.
Καταστήματα με σουβενίρ γεμάτα μαγνητάκια, ξυλάκια φαγητού, γλυκά και κεραμικά με γατίσιες φιγούρες προσελκύουν επισκέπτες από όλο τον κόσμο, ενώ οι γάτες εμφανίζονται παντού, από πινακίδες μέχρι λογότυπα καταστημάτων.
Η ιδιοκτήτρια καταστήματος Neco Action, Yumiko Yamashita, λέει ότι η περιοχή είχε πάντα πολλές γάτες λόγω των βουδιστικών ναών της περιοχής.
«Παλιότερα κυκλοφορούσαν παντού και έμπαιναν ακόμη και στα σπίτια. Σήμερα τις βλέπεις λιγότερο, ειδικά όταν κάνει ζέστη», ανέφερε
Από τον Μουρακάμι μέχρι τα cat cafes
Η επιρροή των γατών επεκτείνεται και στη λογοτεχνία, τον κινηματογράφο και την ποπ κουλτούρα.
Οι γάτες εμφανίζονται συχνά στα έργα του Χαρούκι Μουρακάμι, ενώ βιβλία όπως το I Am a Cat του Νατσούμε Σοσέκι ή το The Travelling Cat Chronicles του Hiro Arikawa έχουν αποκτήσει σχεδόν εμβληματικό χαρακτήρα στην Ιαπωνία.
Εκδοτικοί οίκοι χρησιμοποιούν ακόμη και γάτες στα εξώφυλλα βιβλίων που δεν σχετίζονται καθόλου με το θέμα, αξιοποιώντας τη δημοφιλία τους ως εργαλείο marketing.
Την ίδια στιγμή, τα cat cafes παραμένουν εξαιρετικά δημοφιλή, ιδιαίτερα σε μεγάλες πόλεις όπου πολλοί κάτοικοι δεν μπορούν να έχουν κατοικίδιο στο σπίτι τους.
Γιατί οι γάτες έχουν τόσο ιδιαίτερη θέση στην Ιαπωνία
Οι γάτες θεωρείται ότι έφτασαν στην Ιαπωνία μεταξύ του 8ου και του 9ου αιώνα, μέσω απεσταλμένων που επέστρεφαν από την Κίνα.
Πολλές φιλοξενούνταν σε βουδιστικούς ναούς, όπου προστάτευαν τα χειρόγραφα και τα θρησκευτικά κείμενα από τα τρωκτικά. Με τον χρόνο απέκτησαν σχεδόν μυστικιστική σημασία στη λαϊκή παράδοση.
Η εικόνα της γάτας συνδέθηκε σταδιακά με την καλή τύχη και την ευημερία, κάτι που αποτυπώνεται και στο περίφημο maneki-neko, το αγαλματίδιο της γάτας με το σηκωμένο πόδι που θεωρείται σύμβολο τύχης για καταστήματα και επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με τον θρύλο, η παράδοση ξεκίνησε όταν ένας φεουδάρχης σώθηκε από κεραυνό αφού ακολούθησε μια γάτα που του έκανε νόημα να πλησιάσει έναν ναό. Ως ένδειξη ευγνωμοσύνης, χρηματοδότησε την αποκατάσταση του ναού.
Η έκρηξη της «catnomics» συνδέεται και με τις κοινωνικές αλλαγές στην Ιαπωνία, όπου η γήρανση του πληθυσμού και η μείωση των γεννήσεων οδηγούν όλο και περισσότερους ανθρώπους στην αναζήτηση συντροφιάς μέσω κατοικιδίων.
Παρότι οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η δημογραφική κρίση ίσως επηρεάσει μελλοντικά και τον αριθμό των κατοικίδιων, οι γάτες παραμένουν σήμερα ένα από τα ισχυρότερα πολιτιστικά και οικονομικά σύμβολα της σύγχρονης Ιαπωνίας.
Με πληροφορίες από Guardian
