Ηετικέτα του Μαρκ Τζέικομπς πέρασε πρόσφατα από τα υψηλά κλιμάκια της μόδας σε μια εταιρεία διαχείρισης εμπορικών σημάτων, την ίδια στιγμή που η cult σειρά του, Marc Jacobs Beauty, λανσάρεται ξανά μετά από μια παύση πενταετίας.
Αναρωτιέται κανείς αν ο Μαρκ Τζέικομπς των αρχών των ’00s που λάτρευε την Prada, τη Ρέι Καβακούμπο και τον Χέλμουτ Λανγκ, και είχε όσο κανείς σύγχρονός του το ταλέντο να συνδέεται άμεσα με τη «στιγμή», υπάρχει ακόμα…
Επί χρόνια, το κοινό που τον πίστεψε ως ιδιοφυή auteur μιας διασκεδαστικής αστικής μόδας τον παρακολουθούσε να παραστρατεί σε κοστούμια-κατασκευές, που έπαιζαν με την ιδέα μιας χάρτινης κούκλας, μετατρέποντας το ντύσιμο σε μια πειραματική παράσταση, ολοένα πιο άσχετη με τις πιθανές επιθυμίες του κοινού.
Ο Αμερικανός σχεδιαστής υπήρξε αυθεντία στο πολιτιστικό κολάζ, προικισμένος με ένα σπάνιο ένστικτο να επιλέγει εμμονές και αναφορές από τα ψηλά και τα χαμηλά, δημιουργώντας νέες επιθυμίες που καταναλώνονταν μαζικά.
Τα πρώτα σημάδια μιας επαναφοράς φάνηκαν τον Φεβρουάριο, όταν ο Τζέικομπς παρουσίασε μια «ανακεφαλαίωση» του fashion design του, σε μια επίδειξη μόδας που ανέτρεχε σε κορυφαίες στιγμές του, όπως& η grunge συλλογή της άνοιξης του 1993 που σχεδίασε για τον οίκο Perry Ellis ή τα ρούχα του για την άνοιξη του 1998, ένα αληθινό masterclass πάνω στην ήσυχη πολυτέλεια, 20 χρόνια προτού ανακαλυφθεί ο όρος. Λίγους μήνες αργότερα, όμως, η συλλογή του περασμένου Φεβρουαρίου αποδείχθηκε το ρέκβιεμ της καριέρας του.
«Δεν υπάρχουν εγγυήσεις για τίποτα στη ζωή, το ένστικτό μου, όμως, σπάνια με προδίδει. Έχουμε αποδείξει ότι μπορούμε και θέλουμε να είμαστε ένα μεγάλο όνομα στη μόδα, κάτι που δεν το έχουμε καταφέρει από την εποχή της ετικέτας Marc by Marc», σχολίασε ο σχεδιαστής με αφορμή την πώληση του brand Marc Jacobs από την LVMH στον όμιλο WHP Global και την G-III Apparel έναντι 925 εκατ. δολαρίων.
Παρότι ο ίδιος παραμένει καλλιτεχνικός διευθυντής του οίκου του, η κίνηση προδίδει τη βιασύνη της βιομηχανίας μόδας να απαλλαγεί από brands με βαρύ πολιτιστικό φορτίο αλλά ατροφικές πωλήσεις.
Σε αντίθεση με τη Louis Vuitton, το brand που χάρη σε εκείνον ταυτίστηκε με την κουλτούρα του celebrity luxury στις αρχές των '00s, η προσωπική φίρμα του Τζέικομπς δεν βρήκε ποτέ ανάλογη θέση στην αγορά. Μπορεί να γνώρισε κάποιες μεγάλες στιγμές, π.χ. με τις τσάντες Stam και Snapshot και φυσικά με την Tote Bag και το άρωμα Daisy, παρέμεινε, όμως, σε μια αμηχανία μεταξύ πολυτέλειας και προσιτής μόδας, που έμοιαζε με την προσωπική παιδική χαρά του Μαρκ.
Παρ’ όλα αυτά, η διαδρομή του Τζέικομπς, από το 1984 που άρχισε να σχεδιάζει, αξίζει να μελετηθεί ως φαινόμενο σύνδεσης της μόδας με κοινωνικές ομάδες του περιθωρίου και με την κουλτούρα των celebrities. Ο Αμερικανός σχεδιαστής υπήρξε αυθεντία στο πολιτιστικό κολάζ, προικισμένος με ένα σπάνιο ένστικτο να επιλέγει εμμονές και αναφορές από τα ψηλά και τα χαμηλά, δημιουργώντας νέες επιθυμίες που καταναλώνονταν μαζικά.
Αυτή η αφοσίωσή του σε συνεχείς «διασκευές» αγαπημένων ρόλων, σε αναζήτηση του zeitgeist, αποτυπώθηκε στο ντοκιμαντέρ «Marc by Sofia», το δώρο ζωής που του προσέφερε η Σοφία Κόπολα, η στενότερη φίλη του από τη στιγμή που πρωτογνωρίστηκαν στα ’90s, προτού εκείνος εξελιχθεί σε έναν από τους πιο επιδραστικούς Αμερικανούς σχεδιαστές στο γύρισμα του 21ου αιώνα και εκείνη σε σκηνοθέτιδα cult ταινιών, όπως οι «Αυτόχειρες Παρθένοι» (1999), το «Χαμένοι στη μετάφραση» (2003) ή η «Μαρία Αντουανέτα» (2006).
Το τρέιλερ του ντοκιμαντέρ «Marc by Sofia»
H φιλία των δυο τους βασίστηκε σε μια κοινή αντίληψη για τη δημιουργία: τα ρούχα του, όπως και οι ταινίες της, όσο βαθιά συναισθήματα ή αιχμηρές αλήθειες κι αν μεταφέρουν, διατηρούν μια επιφανειακή, αέρινη αίσθηση, τυλιγμένα σε ένα συννεφάκι βαμμένο σε παστέλ και καραμελένια χρώματα.
Ο Μαρκ και η Σοφία έγιναν έτσι συνώνυμα του downtown cool στα ’00s, με κοινές εμφανίσεις σε πρεμιέρες, πάρτι και gala μόδας.
Η Σοφία Κόπολα υπήρξε το πρώτο πρόσωπο που συνδέθηκε με τα αρώματα Marc Jacobs, αρχικά με αυτό που έφερε το όνομά του (το 2002) και αργότερα με το θρυλικό Daisy, το 2014, πάντα σε φωτογράφιση του Γιούργκεν Τέλερ.
O Μαρκ στα μάτια της Σοφίας
Η αφήγηση στο «Marc by Sofia» ξεκινά δώδεκα εβδομάδες πριν από το σόου του Jacobs για το Φθινόπωρο/Χειμώνα του 2024, και ολοκληρώνεται το πρωινό μετά την επίδειξη, χρησιμοποιώντας αυτόν τον χρόνο προσχηματικά για να δημιουργήσει ένα «πορτρέτο» του 62χρονου σήμερα σχεδιαστή.
Η ρήξη με την οικογένειά του σε πολύ νεαρή ηλικία, οι καταχρήσεις ουσιών και οι επαγγελματικές προκλήσεις απουσιάζουν από το φιλμ, με την Κόπολα να ακολουθεί τη «γραμμή» Τζέικομπς: μέσα από φωτογραφίες, συνεντεύξεις και αποσπάσματα βίντεο διαγράφεται ένα ποτ πουρί επιρροών που έχουν συνθέσει το καλλιτεχνικό αποτύπωμα του σχεδιαστή μέσα στα χρόνια.
Έτσι, συναντούμε την grunge διάθεση που τροφοδότησε την αρχή της καριέρας του Mαρκ, με δάνεια από την πανκ ανταρσία της Βίβιεν Γουέστγουντ αλλά και από τη συλλογή «Scandal» του Yves Saint Laurent, (μια παρακμιακή εκδοχή των ’40s που σόκαρε το σικ Παρίσι το 1971)· τις «σπασμένες κούκλες» του Μπομπ Φόσι από το «Καμπαρέ» και το «Sweet Charity», το πρότυπο του Τζέικομπς για μια φτιασιδωμένη, αμφίσημη θηλυκότητα την οποία εμφύσησε στο womenswear του· την Έντι Σέτζγουικ, τη Μία Φάροου και την Μπλερ Γουόλντορφ, τον φανταστικό χαρακτήρα από το «Gossip Girl»), τη Λιζ Τέιλορ και τα διαμάντια της, τη Σίντι Σέρμαν στα «Untitled film stills» της σε στερεοτυπικούς γυναικείους ρόλους ταινιών του ’50 και του ’60· τον Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ με την υστερική του παλέτα στα «Πικρά δάκρυα της Πέτρα φον Καντ» (1972) αλλά και τα εφαρμοστά, αστραφτερά φορέματα των Supremes ή τα καθωσπρέπει σύνολα που φορούσε η γιαγιά του. Κόσμοι ολόκληροι διασταυρώνονται στο έργο του Τζέικομπς, με εκείνον ωστόσο να παραμένει ο απολαυστικός, εθιστικός εαυτός του.
Οι πρωτιές του Τζέικομπς
Ο Mαρκ υπήρξε ο πρώτος σχεδιαστής στον οποίο η LVMH, μετά από παρότρυνση της Άνα Γουίντουρ, εμπιστεύτηκε τη Louis Vuitton, ένα brand δερμάτινων ταξιδιωτικών ως το 1997 που στα χέρια του Τζέικομπς τετραπλασίασε τους τζίρους του και πρωτοστάτησε στη μετάβαση από τα επιδεικτικά ’80s στην ελευθερία της αντι-μόδας, με τον σχεδιαστή να αναδεικνύεται στα 16 χρόνια της θητείας του σε μέγα διασκεδαστή του high fashion.
Αφού άλλαξε το λογότυπο της εταιρείας (το 2001), εντάσσοντας τα αρχικά της σε ένα χαοτικό graffiti που δημιούργησε μαζί με τον μόδιστρο και καλλιτέχνη Στίβεν Σπράουζ, ο Mαρκ επινόησε έναν οργανικό τρόπο να εμφυσά στη μόδα τον παλμό της εποχής, καθιερώνοντας στην LV τις συνεργασίες με καλλιτέχνες: μετά τον Σπράουζ, σειρά είχαν ο Τζεφ Κουνς, ο Ρίτσαρντ Πρινς, Γιαγιόι Κουσάμα και ο Τακάσι Μουρακάμι, που επέτρεψαν στον Αμερικανό σχεδιαστή να προωθήσει ένα όραμα νεανικό και λουσάτο, το οποίο γεφύρωνε τα σνομπ σαλόνια με τη μόδα του δρόμου.
Στις πρωτιές του ανήκει και το στοιχείο των εκπλήξεων (πολύ πριν από τον Demna) και της αισθητικής αμφισβήτησης του αποδεκτά «ωραίου» στις κολεξιόν και τις επιδείξεις του. Από τα σόου του Τζέικομπς μπορούσες πάντα να περιμένεις μια σκανταλιά, ένα κλείσιμο του ματιού... Υπήρξε από τους πρώτους υπέρμαχους των θεαματικών σόου, ανεβάζοντας τρένα (σε αληθινό μέγεθος), ασανσέρ και σιντριβάνια στην πασαρέλα, προσφέροντάς μας τέσσερις δεκαετίες αυθεντικών συγκινήσεων στη μόδα, σε ένα τολμηρό παιχνίδι που απλώθηκε από την αστική κομψότητα του μοντερνισμού ως τις γοτθικές φαντασιώσεις μιας ποπ Victoriana.
Marc Jacobs Beauty: Η επιστροφή
Αυτή την εβδομάδα, η Marc Jacobs Beauty, η cult παρακαταθήκη του Τζέικομπς στον κόσμο της ομορφιάς, επιστρέφει στην αγορά με προϊόντα που, όπως και στην αρχική τους εκδοχή στο διάστημα 2013-2021, δεν προορίζονται να «διορθώσουν» όσο να διασκεδάσουν αυθαδιάζοντας.
«Σκέφτομαι την ομορφιά με τον ίδιο τρόπο που σκέφτομαι τη μόδα: έναν τόπο όπου δημιουργείς και εκφράζεις τον εαυτό σου μέσα από το χρώμα, τις υφές και τους όγκους», δήλωσε ο Μαρκ, εξηγώντας ότι η μαξιμαλιστική σειρά μακιγιάζ που λανσάρει σε συνεργασία με τον όμιλο Coty απορρίπτει την τάση για μια «καθαρή» ομορφιά, και μιλά για τη χαρά μιας έντονης ζωής με «city-proof» προϊόντα φτιαγμένα να αντέχουν στις εναλλαγές της θερμοκρασίας μέσα στην ίδια μέρα.
Στο ίδιο πρόσχαρο πνεύμα με το παλιό του μακιγιάζ στα μέσα των ’00s, ο Μαρκ προτείνει προϊόντα με σκανδαλιστικά ονόματα –Draw This Way στιλό για τα μάτια, Born Star σκιές, Money Shot highlighter, Heart On κραγιόν κ.λπ.– και χτυπητά χρώματα σε όλη την παλέτα των μπλε, πορτοκαλί, κόκκινων και μοβ χρωμάτων, τα οποία συσκευάζει εξίσου τσαχπίνικα (με άστρα, καρδιές και, εννοείται, μαργαρίτες), ενθαρρύνοντας όσους τα επιλέξουν να τα ανακατέψουν ελεύθερα. «Μου αρέσει να δουλεύω πάνω σε πρότζεκτ που περιλαμβάνουν το concpet της “διαδικασίας”. Μέσα από αυτήν, βρίσκεις την ιστορία που θέλεις να πεις. Επίσης, λατρεύω το μακιγιάζ ως αξεσουάρ», λέει συχνά.
Ο Μαρκ δεν φαίνεται να έχει υπόψη του την αισθητική του «καθαρού» κοριτσιού. Σε πρόσφατη συνέντευξη, ο δημοσιογράφος χρειάστηκε να του εξηγήσει τι εννοούσε, για να πάρει την απάντηση «υποθέτω πάντα θα υπάρχει η μία ή η άλλη τάση. Σε ό,τι με αφορά, προτιμώ πέντε ζευγάρια (ψεύτικες) βλεφαρίδες από καμία».
Παραδέχεται ότι δεν έχει ιδέα ποιο είναι το προφίλ του πελάτη του στη μόδα ή στην ομορφιά σήμερα, ο ίδιος πάντως γνωρίζει ότι είναι ένας 63χρονος σχεδιαστής που τρελαίνεται να παρακολουθεί μαθήματα μακιγιάζ στο Instagram, που μόλις πριν από 10 μέρες δημιούργησε λογαριασμό στο TikTok και είναι παντρεμένος με έναν άντρα (τον Χαρ Ντελαφραντσέσκο) που «ντύνεται σαν να είναι ποπ σταρ».
Ας ευχηθούμε οι νέοι του συνομιλητές να μη μετατρέψουν τον ίδιο και το πολύχρωμο σύμπαν του σε μηχανή licensing…
