Μετά από είκοσι χρόνια σχεδιασμού και αλλεπάλληλων καθυστερήσεων, το Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο (Grand Egyptian Museum – GEM) εγκαινιάζεται απόψε στο Κάιρο, σηματοδοτώντας μια ιστορική στιγμή για τον αιγυπτιακό πολιτισμό.
Η τελετή, διάρκειας περίπου ενενήντα λεπτών, πραγματοποιείται παρουσία δεκάδων ηγετών κρατών, αρχηγών κυβερνήσεων και διεθνών προσωπικοτήτων.
Ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι έφτασε νωρίς το απόγευμα στο χώρο, για να υποδεχθεί τους προσκεκλημένους. Ανάμεσά τους, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του, Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη, καθώς και ο πρόεδρος της Γερμανίας, Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ.
Η περιοχή γύρω από το μουσείο, που βρίσκεται ελάχιστα χιλιόμετρα από τις Πυραμίδες της Γκίζας, έχει αποκλειστεί από το πρωί για λόγους ασφαλείας. Περίπου 80 επίσημες αντιπροσωπείες δίνουν το «παρών», εκ των οποίων 40 με επικεφαλής βασιλείς, πρίγκιπες ή αρχηγούς κρατών.
Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο: Το μεγαλύτερο μουσείο αφιερωμένο σε έναν πολιτισμό
Το εντυπωσιακό συγκρότημα εκτείνεται σε 500.000 τετραγωνικά μέτρα και αποτελεί το μεγαλύτερο μουσείο παγκοσμίως αφιερωμένο αποκλειστικά σε έναν πολιτισμό. Η κατασκευή του στοίχισε πάνω από 1 δισ. δολάρια, με σημαντική χρηματοδότηση και τεχνική υποστήριξη από την Ιαπωνία.
Στο εσωτερικό του, περισσότερα από 100.000 εκθέματα αφηγούνται επτά χιλιετίες αιγυπτιακής ιστορίας, από τη φαραωνική περίοδο μέχρι την ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή. Κορυφαία θέση κατέχει η πλήρης συλλογή του Φαραώ Τουταγχαμών, με πάνω από 5.000 αντικείμενα, πολλά εκ των οποίων εκτίθενται για πρώτη φορά στο κοινό.
Στο κεντρικό αίθριο δεσπόζει ένα άγαλμα του Ραμσή Β΄ ύψους έντεκα μέτρων και βάρους 83 τόνων, ενώ σε ξεχωριστή πτέρυγα παρουσιάζεται η «ηλιακή βάρκα» του Φαραώ Χέοπα, ηλικίας άνω των 4.500 ετών, η οποία μεταφέρθηκε ακέραιη από την Κοιλάδα των Βασιλέων.
Από το όραμα στην ολοκλήρωση
Το σχέδιο για το Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο ξεκίνησε το 2005, αλλά οι εργασίες διακόπηκαν επανειλημμένα λόγω πολιτικής αστάθειας, οικονομικών κρίσεων και, πιο πρόσφατα, της πανδημίας. Τα εγκαίνια είχαν προγραμματιστεί αρχικά για τον Ιούλιο του 2024, αλλά αναβλήθηκαν εξαιτίας των περιφερειακών εντάσεων στη Μέση Ανατολή.
Η κυβέρνηση του Καΐρου βλέπει στο GEM ένα έργο εθνικής αναγέννησης και ισχυρό εργαλείο για την ενίσχυση του τουρισμού, που αποτελεί βασικό πυλώνα της αιγυπτιακής οικονομίας. Το 2024, η χώρα υποδέχθηκε 15 εκατομμύρια τουρίστες – αριθμό ρεκόρ από την πανδημία – και προσδοκά ότι το μουσείο θα προσελκύει μόνο του έως και 7 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως.
Το GEM φιλοδοξεί να προσφέρει μια νέα, βιωματική αφήγηση της αιγυπτιακής ιστορίας. Οι εκθέσεις δεν είναι οργανωμένες αποκλειστικά χρονολογικά, αλλά θεματικά, γύρω από την εξουσία των Φαραώ, τη θρησκευτική πίστη και την καθημερινή ζωή.
Σχεδιασμένο από το ιρλανδικό γραφείο Heneghan Peng, το μουσείο υιοθετεί οικολογικές λύσεις με φωτοβολταϊκά, φυσικό αερισμό και ανακύκλωση νερού, μειώνοντας κατά 60% την ενεργειακή του κατανάλωση.
Πολιτισμός, τουρισμός και πολιτική διάσταση
Πέρα από τον πολιτιστικό χαρακτήρα του, το έργο έχει έντονη πολιτική φόρτιση. Ο πρόεδρος αλ-Σίσι, που το χαρακτήρισε «δώρο της Αιγύπτου στον κόσμο», βλέπει στο μουσείο ένα σύμβολο σταθερότητας και διεθνούς κύρους. Παράλληλα, επικριτές θεωρούν ότι πρόκειται για μια επίδειξη ισχύος σε μια περίοδο αυστηρής λιτότητας και κοινωνικών ανισοτήτων.
Για πολλούς Αιγύπτιους, πάντως, η σημερινή μέρα έχει ιστορικό βάρος. Το GEM, χτισμένο στη σκιά των Πυραμίδων, δεν είναι μόνο ένα νέο μουσείο, αλλά ένα σημείο σύνδεσης ανάμεσα στο αρχαίο παρελθόν και τη σύγχρονη ταυτότητα της χώρας.
Η τελετή των εγκαινίων μεταδίδεται ζωντανά από την αιγυπτιακή τηλεόραση και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σηματοδοτώντας την έναρξη λειτουργίας του μεγαλύτερου αρχαιολογικού μουσείου στον κόσμο.
Με πληροφορίες από Guardian, DW, BBC
