Μαδριγάλια του 16ου αιώνα γραμμένα από Ιταλίδα συνθέτρια της Αναγέννησης πρόκειται να παρουσιαστούν για πρώτη φορά, 400 χρόνια μετά και την ανακάλυψη τμημάτων, που έλειπαν από την πρωτότυπη μουσική.
Η Maddalena Casulana έγινε η πρώτη γυναίκα συνθέτρια που δημοσίευσε τη δική της μουσική σε μια εποχή που αυτό κάθε άλλο γυναικεία υπόθεση ήταν αυτό.
Πίστευε ότι οι άνδρες έκαναν ένα «μάταιο λάθος» υποθέτοντας ότι οι γυναίκες δεν μπορούσαν να συνθέσουν όσο καλά μπορούσαν εκείνοι.
Κυκλοφόρησε τρία βιβλία με μαδριγάλια με το όνομά της μεταξύ 1568 και 1583, αν και μόνο μία από αυτές τις συλλογές έχει διασωθεί ολοκληρωμένη.
Σήμερα, άλλα 17 μαδριγάλια προστέθηκαν στο μικρό ρεπερτόριό της και 12 από αυτά θα κάνουν πρεμιέρα στις 8 Μαρτίου, ως μέρος του ειδικού προγράμματος του BBC Radio 3 για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας.
Σε αυτό που θεωρείται ως μία από τις πιο σημαντικές μουσικολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών, η Laurie Stras, καθηγήτρια μουσικής στα πανεπιστήμια του Southampton και του Huddersfield, εντόπισε το χαμένο κομμάτι άλτο από το βιβλίο του 1583 της Casulana με τα πεντάφωνα μαδριγάλια. Τίτλος του «Αύρα που μουρμουρίζει στο δάσος».
Η φωνητική ή ορχηστρική πολυφωνική μουσική ή γράφτηκε χειρόγραφα ή τυπώθηκε τον 15ο και 16ο αιώνα σε μικρά τμήματα, με κάθε μέρος να εμφανίζεται χωριστά.
Η Strass είπε ότι τα μαδριγάλια της Casulana δεν θα μπορούσαν να παιχτούν χωρίς τα μέρη που έλειπαν. «Θα ήταν σαν να ερμηνεύατε ένα κουιντέτο εγχόρδων χωρίς το δεύτερο βιολί. Δεν θα είχε νόημα. Μπόρεσα να το ολοκληρώσω. Το παζλ μπήκε στη θέση του» είπε.
Η Strass εντόπισε κομμάτια που έλειπαν από την έντυπη έκδοση στη Ρωσική Κρατική Βιβλιοθήκη στη Μόσχα, συνδυάζοντας τη μουσική μέσα από άλλα κομμάτια στη Βιβλιοθήκη του Γκντανσκ της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών.
Από εκείνο το αρχείο της Πολωνίας, τα κομμάτια που έλειπαν είχαν εξαφανιστεί κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Μάλλον λεηλατήθηκαν. Εξακολουθούν όμως, να φέρουν τους αριθμούς καταλόγου του Γκντανσκ.
«Ο λόγος που αυτά τα μαδριγάλια είναι πραγματικά σημαντικά είναι ότι η Casulana αναγνωρίστηκε από τους άντρες συγχρόνους της ως μια υπέροχη συνθέτρια. Μιλάμε για γυναίκα που ακόμα και σήμερα θα πρέπει να είναι δύο φορές καλύτερες από τους άνδρες. Έτσι ακριβώς ήταν τότε.
»Αυτά τα πεντάφωνα μαδριγάλια, μάς δείχνουν γιατί ήταν μια τόσο εξαιρετική συνθέτρια και γιατί οι σύγχρονοί της την εκτιμούσαν τόσο πολύ. Βρέθηκε στην αιχμή της σύνθεσης τον 16ο αιώνα. Χρησιμοποιεί πραγματικά ενδιαφέροντα αρμονικά εφέ.
»Αυτό που θα πάρουμε ακούγοντας αυτά τα μαδριγάλια είναι μια αίσθηση του τι θεωρείται πραγματικά κορυφαίας ποιότητας σύνθεση στη ζωή της. Είναι τόσο καλή όσο οποιοσδήποτε από τους άλλους συνθέτες της εποχής της. Η πιο κοντινή σύγκριση είναι ο δάσκαλος του Monteverdi, Marc'Antonio Ingegneri, συνθέτης εκκλησιαστικής μουσικής και μαδριγαλιών.
»Η Casulana, η οποία ήταν επίσης λαουτενίστρια και τραγουδίστρια, γνώριζε πολύ καλά ότι, ως γυναίκα συνθέτρια, η μουσική της θα κρινόταν κατώτερη από τα έργα που δημιουργήθηκαν από τους άντρες ομολόγους της.
Το βιβλίο της με τα μαδριγάλια του 1568 φέρει μια εξαιρετική αφιέρωση στην επιφανή προστάτιδα της, την Isabella de' Medici Orsini, κόρη του Cosimo I de' Medici και έναν ερασιτέχνη μουσικό.
Έγραψε: «Αυτοί οι πρώτοι μου καρποί, ελαττωματικοί όπως είναι… δείχνουν στον κόσμο το μάταιο λάθος των ανδρών, που πιστεύουν ότι είναι προστάτες των υψηλών χαρισμάτων της νόησης, που σύμφωνα με αυτούς δεν μπορούν να δημιουργηθούν με τον ίδιο τρόπο από τις γυναίκες».
Αλλά οι άντρες σύγχρονοί της αναγνώρισαν το ταλέντο της. Κάποιος την αποκάλεσε «μούσα και σειρήνα της εποχής μας». Ένας άλλος περιέγραψε τη μουσική της, που ερμηνεύτηκε στο γάμο του Γουλιέλμου Ε' της Βαυαρίας, ως η «ομορφότερη».
Η Casulana πιστεύεται ότι πέθανε το 1590.
Mε πληροφορίες του Guardian
