ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ του Μακάριου Λαζαρίδη, του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, ο οποίος κατηγορείται πως διορίστηκε το 2007 με μη επαρκές «πτυχίο» από το University of Southeastern Europe (το ποιο;), ένα κολέγιο που έκλεισε χρόνια πριν, χωρίς φυσικά να αναγνωρίζεται από το ελληνικό δημόσιο, αναρωτήθηκα πόση ώρα άραγε να είχε προβάρει αυτές τις απαντήσεις με τις καλομελετημένες παύσεις με τον σύμβουλο επικοινωνίας του.
Προσπερνώντας τα πιο προφανή (κάτι σαν τα SOS της οργής), όπως το εκπληκτικό «επειδή δεν είμαι τεμπέλης, όπως είναι οι αριστεροί, έκανα ταυτόχρονα και άλλες δουλειές», τον ισχυρισμό του ότι έχει 15.000 ένσημα από 30 χρόνια μισθωτής εργασίας, καθώς και τις φωτογραφίες κτιρίων (ή μάλλον «μπίλντιγκς», όπως τα αποκαλούσε) του Southeastern College, τα οποία κράδαινε ο κύριος Λαζαρίδης μπροστά στον φακό της κάμερας του OPEN, η συνέντευξη μού θύμισε φωτιά που ξεκινάει κατά λάθος και στο τέλος καίει ολόκληρο δάσος.
Και κάτι ακόμα: τη στιγμή που το πιο μορφωμένο και το πιο αξιόλογο κομμάτι της νέας γενιάς δεν επιστρέφει στην Ελλάδα γιατί νιώθει πως δεν χωράει σε ένα σύστημα χάους και αναξιοκρατίας, όλο αυτό μοιάζει με (μια ακόμα) προσβολή.
Το πιο εντυπωσιακό απ’ όλα είναι ότι ο υφυπουργός Ανάπτυξης δεν εμφανίστηκε απολογητικός ούτε στο ελάχιστο. «Δεν θα απολογηθώ για επιλογές ζωής που έκανα πριν από 40 χρόνια» (είναι άραγε όντως «επιλογή ζωής» το να πας στα 18 σου σε ένα κολέγιο ελευθέρων σπουδών;). Τον προσέλαβαν «γιατί είναι ωραίος», το πρόγραμμα σπουδών του κολεγίου ήταν τρομερά απαιτητικό, δεν χρειαζόταν να έχει πτυχίο για να διοριστεί ως μετακλητός σε υπουργείο κ.λπ.
Έψαξα να βρω την ηλικία του κυρίου Λαζαρίδη. Είναι 11 χρόνια μεγαλύτερός μου. Και οι δυο μας ανήκουμε σε μια γενιά που είχε περισσότερα χρήματα και ευκαιρίες για μόρφωση απ’ οποιαδήποτε άλλη στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Ενηλικιωθήκαμε πολύ πριν από την κρίση, σε μια χώρα με δωρεάν δημόσιο πανεπιστήμιο και σε μια εποχή που η φοίτηση ακόμη και στα αγγλικά πανεπιστήμια ήταν δωρεάν.
Η επόμενη γενιά που μεγάλωσε, σπούδασε και προσπάθησε να βρει δουλειά στη διάρκεια της κρίσης δεν ήταν τόσο τυχερή. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, από το 2008 έως το 2016, 427.000 Έλληνες, κυρίως νέοι υψηλού μορφωτικού επιπέδου, έφυγαν από τη χώρα. Τα τρία τέταρτα ήταν πτυχιούχοι πανεπιστημίων. Το υπόλοιπο ένα τρίτο ήταν κάτοχοι μεταπτυχιακού διπλώματος, πτυχιούχοι ιατρικής ή πολυτεχνικών σχολών. Και παρά τα πολυδιαφημισμένα φορολογικά κίνητρα της κυβέρνησης για το brain gain, σύμφωνα με έρευνα της Metron Analysis που έγινε το 2025, οι 8 στους 10 δεν σκέφτονται να επιστρέψουν. Ένας από τους βασικότερους ανασταλτικούς παράγοντες για την επιστροφή τους, σύμφωνα με την ίδια έρευνα, είναι η αναξιοκρατία και οι πελατειακές σχέσεις.
Πέρα από τα παιχνίδια της αντιπολίτευσης, υπάρχει κάτι πιο σημαντικό εδώ: η υποτίμηση της πανεπιστημιακής μόρφωσης. Στα πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού πάλεψαν και παλεύουν καθημερινά άνθρωποι με πτυχία, μεταπτυχιακά και διδακτορικά. Φυσικά και δεν χρειάζεται, ούτε και πρέπει, να έχουν τελειώσει όλοι το πανεπιστήμιο για να κάνουν καριέρα. Είναι όμως δόκιμο να είναι κανείς πρώτα «επιστημονικός συνεργάτης» με μισθό από το ελληνικό δημόσιο και μετά υφυπουργός με απολυτήριο λυκείου; Και ακόμα κι αν είναι, μπορεί να εξισωθεί μια βεβαίωση σπουδών από μια σχολή-φάντασμα με ένα πτυχίο πανεπιστημίου και όλο αυτό να μας παρουσιάζεται ως κάτι απόλυτα φυσιολογικό;
Και κάτι ακόμα: τη στιγμή που το πιο μορφωμένο και το πιο αξιόλογο κομμάτι της νέας γενιάς δεν επιστρέφει στην Ελλάδα γιατί νιώθει πως δεν χωράει σε ένα σύστημα χάους και αναξιοκρατίας, όλο αυτό μοιάζει με (μια ακόμα) προσβολή. Για κάθε Έλληνα που «λιώνει» κάνοντας την έρευνά του σε ένα εργαστήριο του εξωτερικού, αυτή η υπόθεση δεν είναι παρά μια ακόμα θλιβερή υπενθύμιση για τον λόγο για τον οποίο δεν θα επιστρέψει ποτέ στη χώρα του.
