Ο κατηγορούμενος ως εγκέφαλος των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου αναμένεται να ομολογήσει την ενοχή του σήμερα Παρασκευή, 10 Ιανουαρίου, περισσότερα από 23 χρόνια μετά τη δολοφονία σχεδόν 3.000 ανθρώπων.
Ο Χαλίντ Σεΐχ Μοχάμεντ, ο οποίος συχνά αναφέρεται απλά ως KSM, αναμένεται να απολογηθεί σε στρατιωτικό δικαστήριο στη ναυτική βάση του Γκουαντάναμο στη νοτιοανατολική Κούβα, όπου κρατείται σε στρατιωτική φυλακή επί σχεδόν δύο δεκαετίες.
Ωστόσο, μπορεί να υπάρξουν περαιτέρω καθυστερήσεις, καθώς η κυβέρνηση των ΗΠΑ υποστήριξε ότι αν η διαδικασία προχωρήσει, τότε αυτό θα προκαλούσε «ανεπανόρθωτη» βλάβη, τόσο στο ίδιο το αμερικανικό κράτος αλλά και τους πολίτες του.
Μία ημέρα πριν ξεκινήσει η διαδικασία, σύγχυση επικρατεί στις τάξεις των υπαλλήλων και των νομικών στο Γκουαντάναμο, αλλά και των οικογενειών των θυμάτων, καθώς περιμένουν με αγωνία να δουν τι θα συμβεί στη συνέχεια.
Τι είναι προγραμματισμένο να συμβεί αυτή την εβδομάδα;
Σε ακρόαση που θα αρχίσει το πρωί της Παρασκευής, ο Μοχάμεντ αναμένεται να απολογηθεί για το ρόλο του στις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, όταν αεροπειρατές κατέλαβαν επιβατικά αεροσκάφη και τα κατεύθυναν στoυς Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη και στο Πεντάγωνο, έξω από την Ουάσιγκτον. Ένα άλλο αεροσκάφος που είχε πέσει στον έλεγχο τρομοκρατών συνετρίβη σε ένα χωράφι στην πολιτεία Πενσυλβάνια, αφού οι επιβάτες πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση.
Ο Μοχάμεντ κατηγορείται για αδικήματα που περιλαμβάνουν συνωμοσία και δολοφονία, ενώ στο κατηγορητήριο αναφέρονται 2.976 θύματα.
Ο ίδιος έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι σχεδίασε την «επιχείρηση της 11ής Σεπτεμβρίου από το Α έως το Ω», δηλαδή συνέλαβε την ιδέα για την εκπαίδευση πιλότων που θα μπορούσαν να πετάξουν αεροσκάφη και μετέφερε τα σχέδια στον Οσάμα μπιν Λάντεν, ηγέτη της ισλαμιστικής τρομοκρατικής ομάδας Αλ Κάιντα, στα μέσα της δεκαετίας του 1990.
Εάν πραγματοποιηθεί η ακρόαση, έχει προγραμματιστεί να γίνει σε μία αίθουσα δικαστηρίου στη ναυτική βάση του Γκουαντάναμο. Στο σημείο θα βρίσκονται επίσης δημοσιογράφοι και μέλη των οικογενειών των θυμάτων, μέσα σε μία αίθουσα ειδικών προδιαγραφών από χοντρό γυαλί.
Γιατί συμβαίνει αυτό 23 χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου;
Οι ακροαματικές διαδικασίες για την υπόθεση της 11ης Σεπτεμβρίου, που διεξάγονται σε στρατιωτικό δικαστήριο στο Γκουντάναμο, έχουν ξεκινήσει εδώ και πάνω από δέκα χρόνια. Ωστόσο, τα αποδεικτικά στοιχεία έναντι των κατηγορούμενων όπως ο Μοχάμεντ έχουν αλλοιωθεί, λόγω των βασανιστηρίων που υπέστηκαν κατά τη διάρκεια της κράτησής του.
Μετά τη σύλληψή του στο Πακιστάν το 2003, ο Μοχάμεντ πέρασε τρία χρόνια σε μυστικές φυλακές της CIA, γνωστές ως «μαύρες τοποθεσίες», όπου υποβλήθηκε σε προσομοίωση πνιγμού, ή «waterboarding», 183 φορές, μεταξύ άλλων λεγόμενων «προηγμένων τεχνικών ανάκρισης».
Η Κάρεν Γκρίνμπεργκ, συγγραφέας του βιβλίου «The least worst place: How Guantanamo Became the World's Most Notorious Prison», λέει ότι η χρήση βασανιστηρίων έχει καταστήσει «πρακτικά αδύνατο να οδηγηθούν αυτές οι υποθέσεις σε δίκη με τρόπο που να τιμά το κράτος δικαίου και την αμερικανική νομολογία».
Όπως εξηγεί η Γκρίνμπεργκ, είναι σχεδόν αδύνατον να παρουσιαστούν αποδεικτικά στοιχεία στο δικαστήριο τα οποία δεν προέκυψαν από τον βασανισμό των κατηγορούμενων.
Τι περιλαμβάνει η συμφωνία απολογίας;
Η συμφωνία για την απολογία Μοχάμεντ συνήφθη το περασμένο καλοκαίρι, έπειτα από περίπου δύο χρόνια διαπραγματεύσεων. Οι πλήρεις λεπτομέρειες των συμφωνιών που επιτεύχθηκαν με τον Μοχάμεντ και δύο συγκατηγορουμένους του δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Ωστόσο, είναι γνωστό ότι η σύναψη συμφωνίας σημαίνει ότι δεν θα αντιμετωπίσουν δίκη για θανατική ποινή.
Σε δικαστική ακρόαση την Τετάρτη, η νομική του ομάδα επιβεβαίωσε ότι συμφώνησε να δηλώσει ένοχος για όλες τις κατηγορίες. Ο Μοχάμεντ δεν απευθύνθηκε προσωπικά στο δικαστήριο, αλλά μίλησε με τους δικηγόρους του καθώς εξέταζαν τη συμφωνία, κάνοντας μικρές διορθώσεις και αλλαγές στη διατύπωση με την εισαγγελία και τον δικαστή.
Εάν οι ομολογίες προχωρήσουν και γίνουν δεκτές από το δικαστήριο, τα επόμενα βήματα θα είναι ο διορισμός ενός στρατιωτικού σώματος ενόρκων, γνωστού ως πάνελ, που θα εξετάσει τα στοιχεία σε μια ακρόαση για την επιβολή ποινής στον Μοχάμεντ.
Όπως αναφέρει το BBC, η παραπάνω ακρόαση θα έχει τη μορφή δημόσιας δίκης, όπου οι επιζώντες και οι οικογένειες των θυμάτων θα έχουν την ευκαιρία να δώσουν καταθέσεις.
Σύμφωνα με τον δικηγόρο του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης, Clayton G. Trivett Jr, σημαντικό ρόλο στο να επιτευχθεί η συμφωνία ήταν η εγγύηση ότι «θα μπορούσαμε να παρουσιάσουμε όλα τα στοιχεία που θεωρούσαμε απαραίτητα για να δημιουργήσουμε ένα ιστορικό αρχείο της συμμετοχής του κατηγορουμένου σε αυτό που συνέβη την 11η Σεπτεμβρίου».
Όμως ακόμη και αν προχωρήσει η ομολογία του Μοχάμεντ, θα πρέπει να περάσουν πολλοί μήνες μέχρι να δημιουργηθεί το στρατιωτικό πάνελ και να εκδοθεί τελικά η ποινή.
Γιατί η κυβέρνηση των ΗΠΑ προσπαθεί να μπλοκάρει τη συμφωνία;
Σύμφωνα με τους New York Times, ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας, Λόιντ Όστιν, ταξίδευε τη στιγμή που υπεγράφη η συμφωνία και όταν έμαθε την ύπαρξη της, αιφνιδιάστηκε.
Ημέρες αργότερα, προσπάθησε να ανακαλέσει την απόφαση, γράφοντας σε ένα υπόμνημα: «Η ευθύνη για μια τέτοια απόφαση θα έπρεπε να βαρύνει εμένα ως την ανώτερη αρχή».
Ωστόσο, τόσο ένας στρατιωτικός δικαστής όσο και ένα στρατιωτικό εφετείο έκριναν ότι η συμφωνία ήταν έγκυρη και ότι ο Όστιν είχε ενεργήσει πολύ αργά.
Σε μια άλλη προσπάθεια να εμποδίσει τη συμφωνία, η αμερικανική κυβέρνηση ζήτησε αυτή την εβδομάδα από ομοσπονδιακό εφετείο να παρέμβει.
Σε μια νομική κατάθεση, οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι ο Μοχάμεντ και οι άλλοι δύο άνδρες κατηγορούνται για «τη διάπραξη της πιο κατάφωρης εγκληματικής πράξης σε αμερικανικό έδαφος στη σύγχρονη ιστορία» και ότι η επιβολή των συμφωνιών ενοχής θα «στερούσε από την κυβέρνηση και τον αμερικανικό λαό μια δημόσια δίκη ως προς την ενοχή των εναγόντων και την πιθανότητα της θανατικής καταδίκης, παρά το γεγονός ότι ο υπουργός Άμυνας έχει νομίμως αποσύρει αυτές τις συμφωνίες».
Τι λένε οι οικογένειες των θυμάτων;
Ορισμένες οικογένειες όσων σκοτώθηκαν στις επιθέσεις έχουν επίσης επικρίνει τη συμφωνία, λέγοντας ότι είναι πολύ επιεικής ή ότι στερείται διαφάνειας.
Μιλώντας στο Today Programme του BBC το περασμένο καλοκαίρι, η Τέρι Στράντα, της οποίας ο σύζυγος, Τομ, σκοτώθηκε στις επιθέσεις, είχε πει ότι η συμφωνία ως «δίνει στους κρατούμενους στο Γκουαντάναμο αυτό που θέλουν».
Άλλες οικογένειες βλέπουν τις συμφωνίες ως ένα βήμα που φέρνει πιο κοντά την καταδίκη των κατηγορούμενων και έτσι απογοητεύτηκαν από την τελευταία παρέμβαση της κυβέρνησης.
Ο Στέφαν Γκέρχαρντ, μεγαλύτερος αδελφός του Ραλφ, ενός από τα θύματα της 11ης Σεπτεμβρίου, ταξίδεψε στον κόλπο του Γκουαντάναμο για να παρακολουθήσει την ομολογία ενοχής του Μοχάμεντ.
«Ποιος είναι ο τελικός στόχος της κυβέρνησης Μπάιντεν; Να πετύχουν την αναστολή και αυτό να τραβήξει μέχρι την επόμενη κυβέρνηση. Για ποιο λόγο; Σκεφτείτε τις οικογένειες. Γιατί παρατείνετε αυτή την ιστορία;» είπε.
Ο Γκέρχαρντ δήλωσε στο BBC ότι οι συμφωνίες δεν αποτελούν «νίκη» για τις οικογένειες, αλλά ότι ήταν «καιρός να βρεθεί ένας τρόπος να κλείσει αυτό το θέμα, να καταδικαστούν αυτοί οι άνδρες».
Με πληροφορίες από BBC
