Πέντε ευρωπαϊκές χώρες επιβεβαίωσαν ότι ο Αλεξέι Ναβάλνι δηλητηριάστηκε με epibatidine, μια εξαιρετικά ισχυρή νευροτοξίνη που προέρχεται από νοτιοαμερικανικούς δηλητηριώδεις βατράχους.
Ίχνη της ουσίας εντοπίστηκαν σε δείγματα ιστών που ελήφθησαν κρυφά από το σώμα του και μεταφέρθηκαν εκτός Ρωσίας. Σύμφωνα με ειδικούς στα χημικά όπλα, τα αποτελέσματα της τοξίνης συνάδουν με τα συμπτώματα που παρουσίασε πριν από τον θάνατό του.
Στις 16 Φεβρουαρίου 2024, η ρωσική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Φυλακών ανακοίνωσε ότι ο Ρώσος αντιπολιτευόμενος και πολιτικός κρατούμενος Αλεξέι Ναβάλνι πέθανε ενώ εξέτιε ποινή 19 ετών στην αποικία καταναγκαστικών έργων IK-3, πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο. Ήταν 47 ετών. Οι ρωσικές αρχές απέδωσαν τον θάνατό του σε «συνδυασμό ασθενειών», εξήγηση που από την αρχή προκάλεσε δυσπιστία.
#Navalny was poisoned with a rare biological toxin, five European countries confirm. Statement by these countries expected today at the Munich Sec Conference, two years after he was killed on the opening day of the same conference.https://t.co/Y8FeDSDuw2
— Christo Grozev (@christogrozev) February 14, 2026
Τι προέκυψε για τον θάνατο του Αλεξέι Ναβάλνι
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσαν τα μέσα The Insider και Der Spiegel, εργαστήρια σε δυτικές χώρες, με επικύρωση από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Σουηδία και την Ολλανδία, ανέλυσαν ανεξάρτητα βιολογικά δείγματα από το σώμα του Ναβάλνι και κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα: τα δείγματα περιείχαν epibatidine, ένα ιδιαίτερα τοξικό αλκαλοειδές που εξάγεται από το δέρμα του δηλητηριώδους βατράχου Epipedobates tricolor.
Τα δείγματα, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ελήφθησαν μυστικά από την οικογένειά του μετά τον θάνατό του και μεταφέρθηκαν «λαθραία» στη Δύση.
Οι πέντε χώρες αναμένεται να εκδώσουν κοινή δήλωση στο περιθώριο της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, δηλώνοντας ότι ο Ναβάλνι δηλητηριάστηκε «με υψηλό βαθμό βεβαιότητας». Παράλληλα, σκοπεύουν να διαβιβάσουν τα ευρήματά τους στον Οργανισμό για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OPCW), κατηγορώντας τη Ρωσία ότι δεν έχει καταστρέψει πλήρως τα αποθέματα χημικών όπλων της.
Τι είναι η τοξίνη με την οποία δηλητηριάστηκε ο Αλεξέι Ναβάλνι
Η epibatidine είναι χλωριωμένο αλκαλοειδές που ανακαλύφθηκε το 1974 από τον Αμερικανό χημικό Τζον Ντέιλι, ενώ η μοριακή της δομή καθορίστηκε το 1992. Δρα στους νικοτινικούς και μουσκαρινικούς υποδοχείς ακετυλοχολίνης, βασικούς μηχανισμούς μετάδοσης σημάτων στο κεντρικό και περιφερικό νευρικό σύστημα.
Η τοξίνη προκαλεί προοδευτικό μούδιασμα σε όλο το σώμα που μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα σε πλήρη παράλυση. Ο θάνατος επέρχεται όταν η παράλυση οδηγήσει σε αναπνευστική ανεπάρκεια. Σε υψηλές δόσεις, τα συμπτώματα περιλαμβάνουν απώλεια συνείδησης, σπασμούς, κώμα και τελικά θάνατο. Αρχικά είχε μελετηθεί ως πιθανό μη οπιοειδές παυσίπονο, καθώς είναι περίπου 200 φορές ισχυρότερη από τη μορφίνη, ωστόσο αποδείχθηκε ότι η τοξική δόση βρίσκεται πολύ κοντά στη θεραπευτική, καθιστώντας τη χρήση της εξαιρετικά επικίνδυνη.
Δύο ειδικοί σε χημικά όπλα που μίλησαν στο The Insider ανέφεραν ότι τα γνωστά στοιχεία για τις τελευταίες ώρες του Ναβάλνι, δηλαδή αιφνίδια κατάρρευση, απώλεια συνείδησης, αποτυχία ανάνηψης, συνάδουν με δηλητηρίαση από epibatidine. «Τα συμπτώματα είναι χαρακτηριστικά. Ο οργανισμός απλώς καταρρέει», ανέφερε τοξικολόγος με εμπειρία σε θέματα χημικής άμυνας.
Σε αντίθεση με το Novichok, τον νευροπαραλυτικό παράγοντα σοβιετικής προέλευσης που χρησιμοποιήθηκε στην απόπειρα δολοφονίας του Ναβάλνι το 2020 και στην επίθεση στο Σάλσμπερι το 2018, η epibatidine είναι φυσικής προέλευσης. Ωστόσο, η απόκτησή της σε επαρκείς ποσότητες δεν είναι απλή.
Ο συγκεκριμένος βάτραχος είναι προστατευόμενο είδος από το 1984 και τα άτομα που εκτρέφονται σε αιχμαλωσία δεν παράγουν την τοξίνη, καθώς τη συσσωρεύουν από τη διατροφή τους στο φυσικό περιβάλλον. Η πρώτη εργαστηριακή σύνθεση επιτεύχθηκε το 1993 και απαιτεί υψηλού επιπέδου χημική υποδομή. «Δεν είναι κάτι που μπορεί να παραγγελθεί στο διαδίκτυο. Απαιτείται κρατικού επιπέδου πρόγραμμα ή πρόσβαση σε προηγμένο εργαστήριο», ανέφερε ειδικός.
Το εύρημα προστίθεται σε μια σειρά υποθέσεων δηλητηριάσεων που έχουν αποδοθεί στο ρωσικό κράτος. Το 2018 ο Σεργκέι Σκριπάλ και η κόρη του δηλητηριάστηκαν με Novichok στη Βρετανία. Το 2020 ο Ναβάλνι κατέρρευσε σε πτήση από Τομσκ προς Μόσχα και μεταφέρθηκε στο Βερολίνο, όπου οι γιατροί στο νοσοκομείο Charité έσωσαν τη ζωή του.
Με πληροφορίες από Insider, Der Spiegel
