Ένα άγνωστο, μέχρι πρότινος, ηφαίστειο εξερράγη τόσο έντονα το 1831 που έψυξε το κλίμα της Γης.
Και τώρα, σχεδόν 200 χρόνια αργότερα, οι επιστήμονες εντόπισαν το «μυστικό ηφαίστειο». Η έκρηξη ήταν μια από τις πιο ισχυρές του 19ου αιώνα, εκτοξεύοντας τόσο πολύ διοξείδιο του θείου στην στρατόσφαιρα που οι μέσες ετήσιες θερμοκρασίες στο βόρειο ημισφαίριο έπεσαν κατά περίπου 1 βαθμό Κελσίου (1,8 βαθμούς Φαρενάιτ). Το γεγονός σημειώθηκε κατά την τελευταία περίοδο της Μικρής Εποχής των Παγετώνων, μιας από τις πιο κρύες περιόδους στη Γη τα τελευταία 10.000 χρόνια.
Ενώ το έτος αυτής της ιστορικής έκρηξης ήταν γνωστό, η τοποθεσία του ηφαιστείου δεν ήταν. Οι ερευνητές έλυσαν πρόσφατα αυτό το «παζλ» συλλέγοντας πυρήνες πάγου στη Γροιλανδία και κοιτάζοντας πίσω στον χρόνο μέσα από τα στρώματα των πυρήνων για να εξετάσουν ισότοπα θείου, κόκκους τέφρας και μικροσκοπικά ηφαιστειακά θραύσματα γυαλιού μεταξύ 1831 και 1834. Οι επιστήμονες συνέδεσαν λοιπόν, την έκρηξη του 1831 με ένα ηφαίστειο-νησί στον βορειοδυτικό Ειρηνικό Ωκεανό, όπως ανέφεραν τη Δευτέρα στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences.
Σύμφωνα με την ανάλυση, το μυστικό ηφαίστειο είναι το Zavaritskii (επίσης γράφεται Zavaritsky) στο νησί Simushir, στο νησιωτικό αρχιπέλαγος των Κουρίλων Νήσων, μια περιοχή που αμφισβητείται από τη Ρωσία και την Ιαπωνία. Πριν από τα ευρήματα των επιστημόνων, η τελευταία γνωστή έκρηξη του Zavaritskii ήταν το 800 π.Χ.
«Για πολλά από τα ηφαίστεια της Γης, ιδιαίτερα εκείνα που βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές, έχουμε ελάχιστη κατανόηση της ιστορίας των εκρήξεων τους», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και κύριος ερευνητής στο School of Earth and Environmental Sciences στο Πανεπιστήμιο της St. Andrews στο Ηνωμένο Βασίλειο, Δρ. Ουίλιαμ Χάτσισον. «Το Zavaritskii βρίσκεται σε ένα εξαιρετικά απομακρυσμένο νησί μεταξύ Ιαπωνίας και Ρωσίας. Κανείς δεν ζει εκεί και τα ιστορικά αρχεία περιορίζονται σε μια χούφτα ημερολόγια από πλοία που περνούσαν από αυτά τα νησιά κάθε λίγα χρόνια», είπε ο Χάτσισον στο CNN.
Έχοντας στη διάθεσή τους λοιπόν, λίγες πληροφορίες σχετικά με τη δραστηριότητα του Zavaritskii κατά τον 19ο αιώνα, κανείς δεν υποψιαζόταν προηγουμένως ότι θα μπορούσε να είναι εκείνο που ευθύνεται για την έκρηξη του 1831. Αντίθετα, οι ερευνητές εξέταζαν ηφαίστεια που ήταν πιο κοντά στον Ισημερινό, όπως το ηφαίστειο Babuyan Claro στις Φιλιππίνες, σύμφωνα με τη μελέτη.
«Αυτή η έκρηξη είχε παγκόσμιες κλιματικές επιπτώσεις, αλλά λανθασμένα αποδόθηκε σε ένα τροπικό ηφαίστειο για μεγάλο χρονικό διάστημα», δήλωσε ο Δρ. Στέφαν Μπρόνιμαν, επικεφαλής μονάδας στην Κλιματολογία στο Πανεπιστήμιο της Βέρνης στην Ελβετία. «Η έρευνα δείχνει τώρα ότι η έκρηξη έγινε στις Κουρίλες Νήσους», είπε ο Μπρόνιμαν, ο οποίος ωστόσο, δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Η εξέταση των πυρήνων του πάγου της Γροιλανδίας αποκάλυψε ότι το 1831, η πτώση θείου- σημάδι ηφαιστειακής δραστηριότητας- ήταν περίπου 6,5 φορές μεγαλύτερη στη Γροιλανδία από ό,τι στην Ανταρκτική. Αυτό το εύρημα υποδηλώνει ότι η πηγή ήταν μια μεγάλη έκρηξη από ένα ηφαίστειο μεσαίου πλάτους στο βόρειο ημισφαίριο, ανέφεραν οι ερευνητές.
Η ομάδα μελέτης ανέλυσε επίσης χημικά, τέφρα και θραύσματα ηφαιστειακού γυαλιού με μήκος όχι μεγαλύτερο από 0,0008 ίντσες (0,02 χιλιοστά). Όταν οι επιστήμονες συνέκριναν τα αποτελέσματά τους με γεωχημικά σύνολα δεδομένων από ηφαιστειακές περιοχές, τα πιο κοντινά αποτελέσματα ήταν στην Ιαπωνία και τις Κουρίλες Νήσους. Οι ηφαιστειακές εκρήξεις στην Ιαπωνία του 19ου αιώνα ήταν καλά τεκμηριωμένες και δεν υπήρχαν αρχεία για μεγάλη έκρηξη το 1831. Αλλά ερευνητές που είχαν επισκεφτεί προηγουμένως ηφαίστεια στις Κουρίλες Νήσους έδωσαν δείγματα που οδήγησαν τους μελετητές σε μια γεωχημική αντιστοίχιση με την καλντέρα Zavaritskii.
«Εξακολουθώ να εκπλήσσομαι που μια έκρηξη αυτού του μεγέθους δεν αναφέρθηκε. Ίσως υπάρχουν αναφορές για πτώση τέφρας ή ατμοσφαιρικά φαινόμενα που συνέβησαν το 1831 που βρίσκονται σε μια σκονισμένη γωνιά μιας βιβλιοθήκης στη Ρωσία ή την Ιαπωνία. Η συνέχεια της δουλειάς για να εμβαθύνω σε αυτούς τους δίσκους πραγματικά με ενθουσιάζει» πρόσθεσε ο Χάτσισον.
Μαζί με το Zavaritskii, τρία άλλα ηφαίστεια έκαναν έκρηξη μεταξύ 1808 και 1835, σηματοδοτώντας την εξασθένιση της Μικρής Εποχής των Παγετώνων, μια κλιματική ανωμαλία που διήρκεσε από τις αρχές του 1400 έως περίπου το 1850. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι ετήσιες θερμοκρασίες στο βόρειο ημισφαίριο μειώθηκαν κατά 1,1 βαθμοί Φαρενάιτ (0,6 βαθμοί Κελσίου) κατά μέσο όρο. Σε ορισμένα μέρη, οι θερμοκρασίες ήταν 3,6 βαθμούς Φαρενάιτ (2 βαθμοί Κελσίου) χαμηλότερες από το κανονικό και η ψύξη παρέμεινε για δεκαετίες.
Δύο από τις τέσσερις εκρήξεις είχαν εντοπιστεί προηγουμένως: Το όρος Tambora στην Ινδονησία εξερράγη το 1815 και το Cosegüina εξερράγη στη Νικαράγουα το 1835. Το ηφαίστειο που προκάλεσε την έκρηξη του 1808/1809 παραμένει άγνωστο. Η προσθήκη του Zavaritskii υπογραμμίζει τη δυνατότητα των ηφαιστείων στις Κουρίλες Νήσους να διαταράξουν το κλίμα της Γης, ανέφεραν οι συγγραφείς της μελέτης.
Μετά την έκρηξη του 1831, εμφανίστηκαν ψυχρότερες και ξηρότερες συνθήκες στο βόρειο ημισφαίριο. Ακολούθησαν γρήγορα αναφορές για εκτεταμένη πείνα και κακουχίες, με λιμούς να σαρώνουν την Ινδία, την Ιαπωνία και την Ευρώπη, επηρεάζοντας εκατομμύρια ανθρώπους. «Φαίνεται εύλογο ότι η ψύξη του ηφαιστειακού κλίματος οδήγησε σε αποτυχία των καλλιεργειών και λιμό», είπε ο Χάτσισον. «Ένα επίκεντρο της συνεχιζόμενης έρευνας είναι να κατανοήσουμε σε ποιο βαθμό αυτοί οι λιμοί προκλήθηκαν από την ψύξη του κλίματος του ηφαιστείου ή από άλλους κοινωνικοπολιτικούς παράγοντες».
Με πληροφορίες από CNN
